„Woda-Śmieci” – jest drogo, a będzie drożej! część 2

30 grudnia Regionalna Izba Obrachunkowa w Katowicach uznała – w przeciwieństwie do RIO w Łodzi, że uchwała rady miasta Częstochowy „pozostaje w obrocie prawnym”. Sytuacja jest jednak dynamiczna, bowiem w ostatni wtorek (12. stycznia) RIO w Katowicach powróciła do tematu częstochowskiej uchwały „śmieci za wodę”, a to za sprawą licznych sygnałów, m.in. o nierównym traktowaniu mieszkańców tego samego miasta. Częstochowianie nie mogą jednak liczyć na zmianę decyzji RIO, co potwierdzają wypowiedzi władz Izby.

Na czym polega nowa metoda?

Przypomnijmy

Każde gospodarstwo domowe w budynku wielorodzinnym zobowiązane jest płacić za wywóz śmieci – segregowanych bądź zmieszanych. Koszt wywozu odpadów niesegregowanych wynosi obecnie 58 złotych od osoby, a posegregowanych 29. Comiesięczny rachunek wynikał z deklaracji i podanych w niej przez właściciela mieszkania danych, o liczbie mieszkających w lokalu osobach. 
Zmiana podobno ma uszczelnić system, bowiem – zdaniem urzędników – mieszkańcy Częstochowy  (co poniektórzy rzecz jasna) są nieuczciwi. Według złożonych deklaracji śmieciowych i zawartych w nich informacji wynika, że liczba niezgłoszonych osób szacowana jest na 30 tysięcy, które jednak odpady produkują.
Zupełnie niezrozumiałe jest to, że magistrat nie potrafi policzyć, ilu jest mieszkańców, a przecież posiada wiele narzędzi – meldunek, rejestracja pojazdu, deklaracja lekarska, bazy MOPS, placówek oświatowych, ZUS-u i Urzędów Skarbowych, etc.
Nowa metoda obliczania stawki za odbiór śmieci, która obowiązuje od 1. stycznia 2021 roku, jest uzależniona od zużycia wody. Każdy mieszkaniec bloku zapłaci za wywóz odpadów tyle, ile wychlapie z kranu wody. Dotyczy to tych mieszkań, w których zamontowane są wodomierze. Jeden metr sześcienny wody odpowiada kwocie 9,60 złotych za śmieci. Jeśli dwuosobowa rodzina zużywa 10 metrów sześciennych wody miesięcznie, czyli 5 na osobę, to za śmieci zapłaci 96 złotych. Dotychczas ta sama rodzina płaciła za śmieci 58 złotych miesięcznie (po 29 złotych od osoby w przypadku segregacji) – od stycznia czeka ją podwyżka o 38 złotych.
Wiceprezydent Częstochowy Piotr Grzybowski na sesji rady miasta twierdził co prawda, że „nie używałbym słowa podwyżka, bowiem zmiana metody nie oznacza podwyżki, co wynika z samej matematyki”, ale najwyraźniej na szkołę kamieniami rzucał, a prawie na pewno z królową nauk nie było mu po drodze. 

Równi i równiejsi

Oburzeni mieszkańcy Częstochowy zwracają uwagę na dwie sprawy. Po pierwsze, wprowadzono bardzo wysokie stawki za wywóz śmieci – 9,60 złotych za 1 metr sześcienny wody, ta kwestia jednak RIO nie dotyczy. I druga sprawa, to zasada równości i zakaz dyskryminacji, określone w najwyższym akcie prawnym – w Konstytucji RP (art. 32). To właśnie tym zapisem posłużyła się RIO w Łodzi twierdząc, że uchwała łódzkich radnych dopuściła do nierównego traktowania mieszkańców nieruchomości opomiarowanych w stosunku do nieopomiarowanych, a tym samym złamano Konstytucję, co musi skutkować stwierdzeniem nieważność uchwał. Co uczyniono.
W Częstochowie o nierówności możemy mówić w jeszcze szerszym zakresie, nie tylko na poziomie opomiarowania, ale przede wszystkim zupełnie inaczej potraktowano – także opomiarowanych – mieszkańców domów jednorodzinnych, a inaczej blokowisk. Mamy więc do czynienia z różnymi systemami wyliczeń za tę samą usługę, w zależności od tego, gdzie ktoś mieszka, chociaż wszyscy w tym samym mieście.

Skoro Kolegium RIO w Katowicach pozostawia w obrocie prawnym uchwałę częstochowskich radnych o metodzie wyliczania opłaty za wywóz śmieci, na podstawie zużycia wody, to zapytaliśmy, dlaczego…?

Pierwsze kroki skierowaliśmy do Oddziału Zamiejscowego RIO w Częstochowie, do Jarosława Koniecznego, który uczestniczył w Kolegium Izby w sprawie spornej uchwały rady miasta Częstochowy. 

Oto jego komentarz:
„Ja nie mogę występować na zewnątrz jako przedstawiciel Kolegium RIO. Trzeba by do pana prezesa, do Katowic zadzwonić.”
W słuchawce zapanowała cisza, gdy poinformowaliśmy Jarosława Koniecznego o tym, że numer komórki do niego otrzymaliśmy właśnie z sekretariatu prezesa wraz z instrukcją, iż wszelkich informacji prasie udzieli pan Konieczny. 
Na pytanie o możliwość zaskarżenia „rozstrzygnięcia nadzorczego” RIO, usłyszeliśmy, że „nie można wniosku RIO w Katowicach zaskarżyć, bo nie przyjęto ani formy decyzji administracyjnej ani formy uchwały, dlatego nie można zaskarżyć czegoś, co nie zapadło. Jedyna droga, jaka pozostaje niezadowolonym mieszkańcom Częstochowy, to droga sądowa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach).
„Nic więcej nie jestem pani w stanie powiedzieć, nie mogę występować jednoosobowo jako przedstawiciel wszystkich członków Kolegium.”
– Jest pan z naszego terenu, więc oczekujemy od pana więcej…
– Każdy mógł mieć inne zdanie na ten temat i trudno żebym to jednolicił.
– A jakie było pana zdanie…
– Nie powiem pani, jakie było moje osobiste zdanie. 

Ponieważ rozmowa z przedstawicielem Oddziału Zamiejscowego RIO nie rozwiała naszych wątpliwości, udaliśmy się z serią pytań do prezesa RIO w Katowicach, Daniela Kołodzieja.

Oto jego komentarz do sprawy:
„Kolegium rozpatrywało tę sprawę. Zapoznało się w trybie pomocniczym z uchwałami RIO w Łodzi, ale po dyskusji nie podjęliśmy uchwały rozstrzygającej, czyli nie stwierdziliśmy naruszenia prawa w tej uchwale rady miasta Częstochowy. Nic więcej nie mam pani do powiedzenia.”

Kto wyrzuca śmieci do lasu?

– To jest bulwersujące. Po pierwsze, woda nie ma nic do śmieci. Wraz z żoną mieszkamy w Częstochowie, ale pracujemy w Katowicach, tam jemy śniadania, obiady i nierzadko kolacje, więc nie produkujemy śmieci, chociaż deklarację śmieciową uczciwie złożyliśmy – worek zmieszanych wyrzucam raz w tygodniu, a z plastikiem co dwa tygodnie. Natomiast dużo zużywamy wody – codziennie bierzemy prysznice i codziennie pierzemy. Po drugie, stawka jest niewspółmiernie wysoka – 9,60 złotych. Ta horrendalna podwyżka mocno nadwyręży nasz rodzinny budżet. Po trzecie, w lasach wcale nie będzie mniej odpadów, bo to nie mieszkańcy bloków podrzucają swoje śmieci gdzie popadnie. Ja mam śmietnik osiedlowy pod nosem i mogę wyrzucać śmieci nawet 5 razy dziennie. Na osiedle na Zawodziu codziennie podjeżdżają samochody z rejestracją SCZ i wyrzucają do naszego śmietnika swoje śmieci. To wszystko, to jeden wielki skandal… – mówi częstochowianin.

A tak swoja drogą… Radni miasta Częstochowy solidarnie milczą w tej sprawie (prócz radnego PiS Piotra Wrony), bo – jak twierdzą „wtajemniczeni” – wciągniecie do nowego systemu: śmieci za wodę, właścicieli domów jednorodzinnych bardzo poważnie uderzyłoby ich po kieszeni „czego zrobić nie można”, w przeciwieństwie do mieszkańców blokowisk…