Oszczytko, strugaczka, ostrzałka – to zaledwie kilka innych określeń na temperówkę, mechanicznego gadżetu do ostrzenia ołówków i kredek. Przedmiot niezbędny w piórniku każdego ucznia i na biurku każdego urzędnika.
Zanim pojawiły się temperówki, ołówki ostrzono małymi nożami lub papierem ściernym. Niektóre ołówki (np. ołówek stolarski) nadal wykorzystują ten stary model ostrzenia, a to dlatego, że muszą one być płaskie, więc ruchem obrotowym byłoby niemożliwe uzyskanie takiego efektu.
W 1828 r. francuski matematyk Bernard Lassimonne opatentował pierwszą temperówkę. Wówczas wynalazek ten posiadał małe metalowe nożyki ustawione pod kątem 90 stopni umieszczone w bloku z drewna i ich działanie polegało na tym, że szlifowały krawędzie końcówki ołówka. Ta metoda nie była jednak ani szybsza ani łatwiejsza niż ówczesne ostrzenie nożem, więc nie stała się zbyt popularna. Thierry des Estivaux, także z Francji, ulepszył ten projekt i zrobił ostrzałkę, która miała jedno ostrze w stożkowej obudowie, którego używamy do dzisiaj i nazywamy „temperówką pryzmatyczną”.
Dwadzieścia lat później pojawiła się kolejna wersja temperówki, którą opatentował Henry C. Rice. Niestety była mocno niedoskonała, źle usytuowany nóż powodował niszczenie drewna ołówka – włókna były podarte, a grafit w ołówku pękał i bardzo często łamał się.
W roku 1884 pojawiła się pierwsza skuteczna ostrzałka (przeznaczona głównie dla szkół), która bazowała nie na nożu, ale na pasku papieru ściernego, który przesuwał się w jednym kierunku, natomiast ołówek kręcił się w kierunku przeciwnym. Jej konstruktorem był Willard E. Sibley. W następnych latach pojawiały się różne konstrukcje, coraz bardziej doskonałe, jedno lub wieloostrzowe, na korbkę, czy wykorzystujące nacisk dłoni. Niektóre z nich wyglądają na bardzo skomplikowane konstrukcje, co pozwala stwierdzić, że pomysłowość ludzka bywa nieograniczona.
W 1897 roku John Lee Love z Fall River w stanie Massachusetts wynalazł małą kieszonkową temperówkę, która wymagała ręcznego obracania ołówka i była wyposażona w mały pojemniczek na wióry, które można było potem wyrzucić.
Pierwsza ostrzałka elektryczna, powstała w 1910 roku i wykorzystywana była do ostrzenia w fabryce ołówków. Jej konstruktorem był Samuel Forrester. Podobne urządzenie – napędzane niewielkim silniczkiem elektrycznym – do użytku domowego powstało w roku 1917.
W Polsce, w latach siedemdziesiątych bardzo popularne były temperówki na żyletkę. Dziś mamy różne rodzaje temperówek. Temperówki „pryzmatyczne”, „ręczne” lub „kieszonkowe” są najprostszym i najstarszym wariantem. Mają stożkową dziurę, która prowadzi do ostrza, którego ostra krawędź wchodzi właśnie w stożek kształtujący. Stępiony koniec ołówka lub kredki umieszcza się w otworze, a następnie obraca się, tak aby ostrze przecinało punkt ołówka i goliło kawałki drewna i grafitu.
Istnieją również specjalistyczne temperówki do ostrzenia niestandardowych rozmiarów ołówków. Cylindryczne (planetarne) ostrzałki są montowane na biurku lub ścianie, która pozwala im być zasilanym za pomocą korby. Niektóre zaawansowane modele mają sprężynowy uchwyt do ołówka i regulator ostrości ołówka. Ostrzałki elektryczne działają tak samo jak cylindryczne, ale są napędzane silnikiem elektrycznym i są łatwiejsze w użyciu. Niektóre inne temperówki mają obrotowe tarcze tnące z krawędziami tnącymi lub materiałami ściernymi, takimi jak papier ścierny.
Temperówka,w zależności od regionu Polski, posiada różne nazwy, np.: temperka, ostrzka, naostrzyk, podstrugiwaczka, strugałka, strużynka, zacinaczka, zastrugiwaczka, ostrzówka i wiele wiele innych.
