Szlak rowerowy 7 Dywizji Piechoty nie tylko wzbogaciłby ofertę turystyczną miasta, przede wszystkim byłby alternatywą dla mieszkańców Częstochowy na pogodne popołudnie.
Nie samą Jasną Górą stoi Częstochowa – miasto ma przecież także świecki aspekt, swoje pamiątki historyczne, które niestety zanikają w cieniu turystyki pielgrzymkowej. Jest jednak pomysł, aby to zmienić. Mowa o projekcie miejskiego szlaku rowerowego o walorach edukacyjnych, który przebiegałby przez miejsca i obiekty związane z 7 Dywizją Piechoty, a głównie z prowadzonymi przez nią walkami we wrześniu 1939r. Długość trasy: 35 km. Cel: ocalić pamięć historyczną poprzez aktywność sportową i edukacyjną. – Chodzi zarówno o docenienie wysiłku 7 DP z czasów wojny obronnej w kampanii wrześniowej, jak i całej jej działalności zarówno w okresie międzywojennym, jak w czasie II wojny światowej 7 DP AK – mówi Rafał Piotrowski, nauczyciel historii w ZST, jeden z inicjatorów projektu. Szlak istnieje nieoficjalnie – w tym roku z okazji Dnia Dziecka odbył się po nim drugi rajd rowerowy. Imprezę zwieńczył piknik historyczny, na którym zaprezentowano makietę obrazującą obiekty szlaku, a wykonaną przez uczniów ZTS. Trasa rowerowa, której start zaplanowany jest w Willi Generała, a meta – na Lisińcu w dawnych koszarach 27. pułku piechoty, obejmuje przede wszystkim schrony z okresu kampanii wrześniowej. Na ten moment na tablicach historycznych obiektów związanych z działalnością 7DP, owszem, możemy odnaleźć wzmianki na jej temat, ale nie tworzą one spójnej całości i raczej nie wzbogacą wiedzy niezorientowanych w historii. Realizacja projektu miałaby to zmienić – szczegółowe tablice informacyjne z odnośnikiem do pozostałych punktów militarnej trasy byłyby okazją dla mieszkańców, jak i turystów do aktywnego spędzania wolnego czasu. Na trasie mogłyby się odbywać nie tylko rajdy rowerowe czy wycieczki szkole, ale też historyczne inscenizacje oraz inicjatywy plastyczne. Jednak do realizacji tych planów potrzebne jest odpowiednie oznakowanie oraz mapa. Na temat projektu i jego turystycznym potencjale rozmawiamy z mgr. Rafałem Piotrowskim.
– Gdyby projekt został zrealizowany, jaka byłaby jego grupa docelowa? Czy tylko miłośnicy historii?
– Wszystko zależy od zadania, jakie byśmy sobie postawili. Dobrze byłoby niektóre obiekty szlaku udostępnić do zwiedzania, np. Wyższą Szkołę Straży Pożarnej, w której mieściły się koszary 7 pułku artylerii lekkiej czy Willę Generała – obecnie ma tam swoją siedzibę Ośrodek Dokumentacji Dziejów Częstochowy, niegdyś – w 1935 r. mieszkał w niej gen. Janusz Gąsiorowski, dowódca 7DP (stąd nazwa). To ciekawe miejsca, warte pamięci i uwagi. Wprawdzie pojedyncze elementy ścieżki nie są może szczególnie atrakcyjne, ale całość szlaku ma w sobie potencjał turystyczny. Propozycja powinna być zatem w miarę szeroka, aby nie tylko miłośnik historii, ale także przeciętny „Kowalski” mógł samodzielnie po tych terenach przejechać i poznać historię wojny
obronnej w Polsce i w Częstochowie. Poza tym wiele schronów ujętych w projekcie jest położonych w malowniczym terenie miasta np. na Stradomiu czy przy cmentarzu komunalnym.
– Szlak uwzględnia przede wszystkim schrony, a te służą obecnie za śmietniki, miejsca nieformalnych „biesiad” i toalet. Czy myśli Pan, że realizacja projektu zmieniłaby ten stan rzeczy? W jaki sposób można by je wykorzystać i chronić przed dewastacją?
– Realizacja projektu na pewno mogłaby zmienić ten stan rzeczy, ponieważ już teraz w ramach cyklicznych rajdów rowerowych podejmowane są akcje sprzątania bunkrów. Problem w tym, że konserwator zabytków nie przyznał tym schronom statusu zabytku. Jeśli grunty z bunkrami dostaną się w prywatne ręce, nic nie stoi na przeszkodzie, aby je zburzyć. A są one przecież pamiątką wydarzeń, które w świetle badań, świadczą o bohaterstwie żołnierzy i istotnej roli 7DP – nazywanej również Jasnogórską – w trakcie kampanii wrześniowej. Poza tym schrony nie muszą przecież pozostawać skamieliną historyczną, mogą stać się miejscem artystycznej ekspresji. Rok temu schron bojowy przy ul. Łódzkiej został przemalowany na słonia – autor pozostał anonimowy, ale jego działanie pokazało, że bunkry w sposób atrakcyjny mogą zostać wkomponowane w pozostałości po Jasnogórskiej Dywizji.
– Czy autorzy projektu mają w planach połączenie ścieżki ze Szlakiem Walk 7DP?
– Oczywiście, żołnierze 7 DP walczyli od Truskolas po Złoty Potok, a wielu poległo daleko na Wschodzie. Do tej pory istniał szlak turystyczny od Częstochowy do Złotego Potoku, chcemy we wrześniu zorganizować Rajd Rowerowy do Złotego Potoku, zapraszając do udziału
młodzież z okolicznych miejscowości, aby w czasie Rajdu się przyłączała – data jeszcze nie ustalona.
W promocję szlaku zaangażowanych jest wiele stron, głównie są to nauczyciele częstochowskich szkół średnich* oraz Stowarzyszenie Reduta Częstochowa, ale do corocznych akcji włączają się kolejne osoby (np. Józef Andrzej Bossowski, autor publikacji „Bunkry z roku 1939 w Częstochowie”) i instytucje, np. Częstochowska Organizacja Turystyczna, Muzeum Częstochowskie, Urząd Miasta Częstochowy. Szlak istnieje obecnie nieformalnie i na razie nie oszacowano kosztów jego realizacji – Od września rozpoczniemy poszukiwania sponsorów, ludzi dobrej woli, którzy zechcą wesprzeć nasz pomysł – zapowiada Rafał Piotrowski. Oby to się udało, ponieważ projekt niewątpliwie wzbogaciłby turystyczną ofertę „pielgrzymkowego” miasta – tym bardziej, że katolicyzm idzie w parze z patriotyzmem, a więc także z pamięcią historyczną. Czy w Częstochowie powstanie zatem nowa atrakcja turystyczna?
* M.in.: Agnieszka Burzyńska i Iwona Kowalik (ZSSB), Marek Fiszer (ZST), Karolina Piotrowska (ZSG), Darek Puch (ZS im. J. Kochanowskiego).
