W ubiegłym tygodniu nastąpiły zmiany w Jurajskim Agro Fresh Parku (JAFP), spółce zależnej Regionalnego Funduszu Gospodarczego (RFG). Jest nowy prezes i jego zastępca. Z posadą wiceprezesa pożegnała się Monika Pohorecka (PiS), jednocześnie radna miasta Częstochowy. Pozostałe 3 spółki podległe RFG (Hutmar, Częstochowa Wiolinowa, Amicus) albo czekają na przewrót personalny, albo nie jest on planowany. Lokalnym działaczom Koalicji 15 października najwyraźniej nie zależy na spełnieniu obietnic przedwyborczych. Miała być analiza strat po PiS-ie za sprawą wiedzy i doświadczenia fachowców, a w Częstochowie są jedynie kosmetyczne roszady kadrowe „z ich – na swoich”, co potwierdza, że żadnych głębokich rozliczeń poprzedników nie będzie.
„Miało być inaczej, a jest jeszcze gorzej” – mówią rozczarowani wyborcy Platformy Obywatelskiej, Trzeciej Drogi i Lewicy.
Mimo, że od wyborów parlamentarnych, które zmieniły układ polityczny w Polsce minęło już prawie 9 miesięcy, ludzie Donalda Tuska nie dokonali obiecywanych zmian, a w ich efekcie rozliczeń ekipy Jarosława Kaczyńskiego rządzącej przez 8 lat podmiotami państwowymi. Z płomiennych przemówień Tuska wynikało, że to właśnie Platforma Obywatelska, jako największa z partii w rządzącej koalicji, bierze na siebie ciężar odpowiedzialności za zmiany, także w spółkach skarbu państwa. Nie kto inny jak szef PO mówił przed wyborami: „Polska zobaczy skalę nadużyć funkcjonariuszy PiS-owskich, szczególnie w spółkach Skarbu Państwa”. Może i zobaczy – wyłącznie w media krajowych i tylko w kluczowych spółkach, jak Orlen, Tauron, PKO BP etc. Decyzyjność w pomniejszych podmiotach Tusk pozostawił swoim liderom okręgów, którzy ze względu na lokalne powiązania polityczne, nie kwapią się do jakichkolwiek rozliczeń.
Regionalny Fundusz Gospodarczy – jedyna, mająca siedzibę w Częstochowie spółka skarbu państwa, ostatnio przeszła dwie rewolucje kadrowe. Pierwszą w kwietniu – zmiana składu rady nadzorczej i drugą w maju – wymiana członków zarządu. Ku zaskoczeniu sympatyków Platformy Obywatelskiej na czele RFG stanął – najwyraźniej z błogosławieństwem Izabeli Leszczyny, dotychczasowej liderki PO ziemi częstochowskiej – człowiek lewicy i niedawny wiceprezydent Krzysztofa Matyjaszczyka – Piotr Grzybowski.
Grzybowski w środowisku częstochowskiej lewicy uchodzi za osobę obeznaną m.in. z drogownictwem i funduszami europejskimi, ale niekoniecznie z zarządzaniem spółkami, bo nigdy tego nie robił, co zresztą potwierdza jego dotychczasowy przebieg pracy. Wcześniej był szefem Miejskiego Zarządu Dróg i Transportu w Częstochowie, naczelnikiem Wydziału Funduszy Europejskich i Rozwoju urzędu miasta oraz menadżerem projektu na Politechnice Częstochowskiej.
To, czy Grzybowski w RFG i spółkach zależnych zrobi generalny porządek czy tylko posprząta po łebkach, zależy od nowej rady nadzorczej, w której skład wchodzą: Stanisław Gmitruk, Błażej Mądrzycki, Zygmunt Kucharczyk, Michał Jurczyk i Anna Buszewska. Jak na przewodniczącego rady przystało, karty w grze o stołki rozdaje Stanisław Gmitruk, obecnie radny sejmiku województwa śląskiego, szanowany za działalność przed laty w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Częstochowie. Gmitruk znalazł się w radzie nadzorczej RFG z nadania politycznego – Polskiego Stronnictwa Ludowego.
Pozostali członkowie to też nieprzypadkowe nazwiska. Michał Jurczyk, to były prorektor Collegium Humanum, uczelni, która jeden z oddziałów w Polsce miała w należącym do RFG ośrodku wypoczynkowym Jurajska Przystań w Jastrzębiu koło Poraja (niedaleko Częstochowy). Nominacje Jurczyka, podobnie jak Anny Buszewskiej (również wchodzi w skład rady) zatwierdzono w 2022 roku za władzy PiS-u, ale to nowy minister Aktywów Państwowych Borys Budka akceptował w całości skład rady. Budka nie przyłożył się do tematu, bo jedną nogą był już w Brukseli, a z kolei lokalnym członkom koalicji rządzącej nie zależy na grzebaniu w tajemnicach. Niepotrzebną komplikacją byłoby ujawnienie nazwisk polityków, którzy posiadają dyplom MBA Collegium Humanum, gdzie prorektorem był Jurczyk, obecny członek rady nadzorczej RFG.
Zastępcą prezesa Piotra Grzybowskiego został, co potwierdza tezę o zagarnięciu większości synekur w Częstochowie przez PSL – ludowiec Piotr Kosela. Prócz tego, że nowy wiceprezes RFG dotychczas pracował w administracji Związku Komunalnym Gmin ds. Wodociągów i Kanalizacji w Częstochowie, niewiele można o nim powiedzieć. Do tej pory nie był specjalnie aktywny, o czym świadczy jego ostatni wynik w wyborach samorządowych z 2024 roku, gdzie startował do rady powiatu częstochowskiego. W gminie Mykanów, w której mieszka uzyskał 139 głosów (2,04%). Teraz jest wiceprezesem spółki skarbu państwa.
Kilka dni temu miała miejsce kolejna zmiana, tym razem w spółce „córce” RFG – Jurajskim Agro Fresh Parku. Przez wiele miesięcy opinia publiczna zastanawiała się, kiedy lokalni działacze koalicji rządzącej, a zwłaszcza aktywiści Platformy Obywatelskiej zamierzają dotrzymać słowa Donalda Tuska sprzed 9 miesięcy i rozliczyć działalność PiS-owskich władz spółki.
A przypomnijmy. Z zawiązanego w 2020 roku „małżeństwa” spółki RFG z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa (KOWR) narodziła się spółka JAFP, która od jednego z „rodziców” aportem dostała grunty, a od drugiego kilkadziesiąt milionów złotych. Na prawie 300-hektarowym terenie w okolicach Częstochowy miała powstać specjalna „giełda rolno-spożywcza”, pośrednicząca pomiędzy producentami a odbiorcami owoców i warzyw. W założeniach, JAFP miał też zajmować się produkcją, przetwórstwem i hurtową sprzedażą własnego asortymentu, we współpracy – o ironio – z lokalnymi producentami rolno-spożywczymi, z którymi w międzyczasie spółka weszła w konflikt sądowy, ostatecznie go przegrywając.
Do dziś na terenach wokół Częstochowy jest tylko szczere pole, choć zarząd JAFP-u zapowiadał wybudowanie 4 wielkopowierzchniowych hal magazynowo-handlowych, po 10 tys. m.kw każda, a zakończenie I etapu inwestycji na połowę 2023 roku. Ponad 3 lata temu koszt inwestycji szacowano na 250 milionów złotych, teraz na ponad 500.
Twarzą Jurajskiego Agro Fresh Parku była najdłużej zasiadająca we władzach spółki, bo od początku jej istnienia – Monika Pohorecka, miejska radna Prawa i Sprawiedliwości (obecnie w radzie jest po raz trzeci).
Oblicze Pohoreckiej znane jest mieszkańcom Częstochowy również z ostatnich wyborów samorządowych, w których wystartowała, jako kandydatka PiS-u na prezydenta miasta. Wbrew zapowiedziom, to ona ograła kandydatów Platformy, Trzeciej Drogi, Alternatywy dla Częstochowy, Wybieram Częstochowę i w drugiej turze spotkała się z urzędującym od 14 lat lewicowym prezydentem Krzysztofem Matyjaszczykiem. Droga, byłej już wiceprezes JAFP-u, do kandydatury na fotel prezydencki była jednak długa i usłana cierniami.
Od wielu lat mówiło się, że Pohorecka będzie kandydowała na fotel prezydenta miasta, choć ona sama nie wykazywała zainteresowania. Decyzję miał radnej ułatwić awans na wiceprezesa spółki skarbu państwa JAFP, kontrolowanej przez PiS. Radna ochoczo odeszła więc z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Częstochowie, w którym pracowała od lat, bo nie tylko jej ranga wzrosła, ale i pensja. Mimo zachęty kandydatka prawicy nie była skłonna stanąć w szranki do walki politycznej o fotel prezydenta Częstochowy i dopiero tuż przed rejestracją kandydatów powiedziała „tak”.
Radna Monika Pohorecka nie zasiadła w gabinecie prezydenckim przy ul. Śląskiej, już nie jest też wiceprezesem JAFP-u. PiS-owski skład zarządu, Karolinę Kowalską (obecnie Stępień) – prezeskę i dwóch wiceprezesów: Monikę Pohorecką i Roberta Lecińskiego zastąpili Robert Nowak, prezes i Jarosław Klimas jego zastępca.
Robert Nowak przez 26 lat rządził gminą Przyrów (powiat częstochowski). Od lat aktywnie działa jako członek Polskiego Stronnictwa Ludowego. Media okrzyknęły go orędownikiem „ostatnich rolniczych protestów w powiecie częstochowskim, a nawet współautorem postulatów kierowanych do władz wojewódzkich i krajowych”, ale część środowiska rolniczego uważa za co najmniej wątpliwe, w jakiej roli występował tam Nowak, czy nie przypadkiem władz Krajowej Rady Izb Rolniczych.
Robert Nowak zasiada w zarządzie Śląskiej Izby Rolniczej i jest śląskim delegatem do Krajowej Rady Izb Rolniczych, w której jest także wiceprezesem z sowitym wynagrodzeniem. Całościowy dochód roczny nowego prezesa JAFP-u Roberta Nowaka osiągnął w 2023 roku prawie 320 tysięcy złotych, a wśród składowych znajdują się przychody z tytułu służebności gruntowej farmy wiatrowej, którą zbudował koncern ZE PAK, należący do Zygmunta Solorza. Krążą pogłoski, że Nowak ma przygotowaną drogę ewakuacyjną w przypadku niepowodzenia w JAFP-ie. Podobno czeka na niego posada w powstałej w 2015 roku spółce Farma Wiatrowa Przyrów, której uruchomienie zielonego źródła energii z 14 turbin ma nastąpić do końca 2024 roku.
Na wznoszącej fali wpływów PSL-u, ludowiec Robert Nowak nie chciał już być tylko burmistrzem, więc w wyborach samorządowych 2024 roku na burmistrza nie startował. Namaścił natomiast swoją dotychczasową zastępczynię Annę Kowalską-Fert i to ona od 2 miesięcy jest burmistrzynią Przyrowa. Za to po raz pierwszy wystartował w wyborach do rady powiatu częstochowskiego i mandat uzyskał. Rok 2024 jest dla Roberta Nowaka czasem samych sukcesów. Będzie więc nie tylko radnym, wiceprezesem Krajowej Rady Izb Rolniczych i członkiem Śląskiej Izby Rolniczej oraz dzierżawcą terenów pod farmę wiatrową, ale także prezesem spółki skarbu państwa JAFP.
Największą niespodzianką nominacji ludowców jest osoba zastępcy prezesa spółki JAFP. Został nim Jarosław Klimas z Pątnowa w powiecie wieluńskim, województwo łódzkie, gdzie przez wiele lat był radnym gminy Pątnów. Klimas najpewniej był członkiem Prawa i Sprawiedliwości, po czym przeszedł do Polskiego Stronnictwa Ludowego. Kierował Wydziałem Komunikacji, Transportu i Dróg w urzędzie miejskim w Wieluniu. Przez niespełna rok (2015) pełnił funkcję wicewojewody łódzkiego, jednak z urzędem rozstał się dzień przed tym, jak obowiązki wojewody od Jolanty Chełmińskiej przejął Zbigniew Rau. Z wojewodowania wrócił do Wielunia na stanowisko naczelnika Wydziału Komunikacji, Transportu i Dróg w Starostwie Powiatowym w Wieluniu. Teraz w Częstochowie jest wiceprezesem JAFP-u.
Zmiany nie ominęły także rady nadzorczej Jurajskiego Agro Fresh Parku. Na dzień przed publikacją naszego artykułu, na stronie internetowej spółki można było przeczytać skład rady powołanej w 2020 roku za rządów PiS-u: Teresa Pala – przewodnicząca, Mariusz Ciechomski – wiceprzewodniczący, Jerzy Nowakowski – sekretarz i członkowie: Tomasz Susłowicz oraz Ewelina Mikulska. Przed publikacją kontrolnie sprawdziliśmy stronę spółki, a tam poważne zmiany. Na razie bez nazwisk dokonano wpisów, pozostawiając puste miejsca dla kolejnego wiceprezesa i trzech nowych członków rady nadzorczej. Dziś wiadomo na pewno, że w radzie pozostaje Tomasz Susłowicz (od grudnia 2020), do którego dołączyła Sylwia Tryc (od czerwca 2024). Puste miejsca przypisane do przewodniczącego rady, sekretarza i członka zapewne wkrótce zostaną uzupełnione nowymi nazwiskami członków rady nadzorczej JAFP-u.
Zupełnie inaczej sytuacja kadrowa wygląda w przypadku 3 pozostałych spółek „córek” RFG – Częstochowy Wiolinowej, Hutmar-u i Centrum Medycznego Amicus.
Powstała za czasów PiS-u w 2020 roku Częstochowa Wiolinowa miała realizować rządowy program Mieszkanie Plus i wybudować w dzielnicy Grabówka w Częstochowie kilka bloków z mieszkaniami na wynajem – ostatecznie nic z tego nie wyszło. Spółka zasłynęła za to z wycięcia kilkuset drzew, posiania miododajnej facelii i produkcji miodku z Wiolinowej (o czym pisaliśmy już w czerwcu 2022 roku). Tak naprawdę nie chodziło o jakąkolwiek działalność spółki, ale o usprawiedliwienie wyrębu dorosłych drzew pod budowę osiedla i rzekome przywróceniu terenu do stanu rolnego. Program Mieszkanie Plus już dawno został zamknięty, a spółka nie ma własnych środków finansowych na realizację głównego celu, chociaż oczywiście wynagrodzenia od 4 lat pobierają zarząd Wiolinowej i rada nadzorcza. Nie sposób nie zadać pytania – po co więc istnieje?
W spółce Częstochowa Wiolinowa Koalicja 15 października przeprowadziła jedynie kosmetyczne zmiany, tylko w radzie nadzorczej. Obecnie w skład rady wchodzą: Jarosław Wójcik (od sierpnia 2020), Grażyna Czyżak (od lipca 2022) i nowy nabytek – Agnieszka Schweizer (od kwietnia 2024).
Robert Leciński, prezes zarządu (od sierpnia 2020) i jednocześnie świeżo upieczony radny miasta Częstochowy nie został zmieniony. Co prawda Leciński stracił fuchę wiceprezesa w siostrzanej spółce JAFP, ale nadal cieszy się prezesurą w Częstochowie Wiolinowej.
Hutmar to trzecia spółka „córka” RFG, po tym jak w styczniu 2020 roku Regionalny Fundusz Gospodarczy objął 85% akcji przedsiębiorstwa. O problemach finansowych Hutmar-u wiadomo od lat. Powstałe w latach 70-tych przedsiębiorstwo transportowo-sprzętowe budownictwa hutniczego nie umiało odnaleźć się w wolnorynkowych realiach po zmianie ustroju w Polsce. Hutmar imał się branży energetycznej, a nawet próbował wybudować farmę fotowoltaiczną. Podczas kryzysu węglowego w 2022 roku handlował węglem i ekogroszkiem. Losy spółki Hutmar są jednak przesądzone.
Dziś nie wiadomo – przynajmniej tak twierdzi sekretarka spółki – kto Hutmar-em zarządza. Strona internetowa spółki podaje, że prezesem jest Dariusz Chemel, oddelegowany członek Rady Nadzorczej, w której zasiadają także: Izabela Hłąd i Arkadiusz Kulik, za czasów PiS-u prezes RFG. Spółka podaje jednak informacje nieaktualne. W Krajowym Rejestrze Sądowym są już ujawnieni nowi członkowie rady nadzorczej w osobach: Andrzej Hajdas, Michał Dzwonnik i Magdalena Ziółkowska. Przez Hutmar przewinął się również były radny PiS Krzysztof Janus i Karolina Kowalska (obecnie Stępień), która pełniła też funkcję prezesa JAFP-u i od 2 miesięcy jest radną Częstochowy z PiS-u. Dziś, nie zasiadają w żadnych zarządach czy radach nadzorczych RFG i spółek zależnych.
W Centrum Medycznym Amicus, kolejnej spółce „córce” RFG, lokalni działacze Koalicji 15 października nie tylko nie dokonali żadnych zmian, ale prawie na pewno tego nie zrobią. Nie dlatego, że obecna prezes Renata Materka (od marca 2014) i Anna Buszewska (od marca 2014) prokurentka i jednocześnie członkini rady nadzorczej w spółce RFG dbają o rozwój i kondycję finansową spółki, ale z powodu wyspecjalizowanych już metod protestów, w postaci kukieł i trumien przy próbie wprowadzania jakichkolwiek zmian w Amicus-ie.
Centrum Medyczne Amicus powstało w 1999 roku na bazie zakładowej lecznicy zdrowia Huty Częstochowa. Przychodnia zapewnia podstawową opiekę zdrowotną oraz ambulatoryjną opiekę specjalistyczną. Amicus świadczy również usługi z rehabilitacji ruchowej, fizykoterapii oraz masażu.
Można by rzec – prawie idealna spółka, gdyby nie Centrum Usług Medycznych Kucelin, powstałe w 2010 roku, jako spółka, w której udziałowcami byli pracownicy Amicus-a. To zdumiewające, że nigdy nikogo nie zastanowił fakt, iż prywatna spółka Kucelin jest zarejestrowana pod tym samym adresem, co spółka skarbu państwa i świadczy usługi medyczne, nie korzystając podobno z majątku Amicus-a. RFG – jedyny udziałowiec Centrum Amicus przyjmuje wyjaśnienia spółki Kucelin na wiarę, bo w latach 2018-2022 nie przeprowadził żadnej kontroli wykorzystania majątku Amicus-a przez podmioty trzecie. Co więcej, spółka Kucelin twierdzi, że udostępnia Amicus-owi jedynie pracowników i lekarzy specjalistów, bo Amicus nie mógłby zrealizować kontaktów z NFZ, w oparciu o własny zasób kadrowy. Kucelin obciąża Amicus-a kosztami czasu pracy lekarzy, tak jakby Amicus nie mógł ich sam zatrudnić. Dodatkowo, prawie 50% przychodów Amicus-a pożerają wynagrodzenia wraz pochodnymi, choć nie wiadomo czyje…
Niech przemówią liczby. Centrum Medyczne Amicus osiąga co prawda tak zwany dodatni roczny wynik netto, ale na poziomie straganu z bielizną. W roku 2018 zysk wynosił 30.500 złotych, w 2019 – 33.500, a w 2020 – 11.700 złotych… rocznie. Aż dziw, że w Polsce istnieją jeszcze jakiekolwiek przychodnie z kontraktami NFZ-tu.
I na koniec michałek. Prezesem zarządu prywatnej spółki Kucelin jest… Anna Buszewska, ta sama, która posiada specjalne pełnomocnictwo do zarządzania Centrum Amicus i jednocześnie członkini rady nadzorczej w spółce RFG.
Uzasadniona krytyka działalności RFG i spółek zależnych ma częściowe odzwierciedlenie w Raporcie Najwyższej Izby Kontroli, którą to kontrolę przeprowadzono w 2023 roku:
file:///C:/Users/user/Downloads/pobierz,krr~i_22_005_202305240939211684913961~id0~01,typ,k.pdf
Niestety kontrolerzy NIK wykonali pobieżną, pozbawioną analizy kontrolę, być może dlatego, że nie mieli pełnej wiedzy o spółkach, bo przyszli z Departamentu Rolnictwa i Rozwoju Wsi Najwyższej Izby Kontroli. Poszczególne akapitu raportu wytykają tylko część błędów popełnionych przez władze RFG, ale ponieważ kontrolerów NIK było aż troje, każdy najwyraźniej pisał swój fragment tematyczny. Wnioski końcowe sporządził kontroler, który zapewne nie zapoznał się z całością raportu, pisaną przez kolegów.
Przed wyborami parlamentarnymi Donald Tusk wiele mówił o rozliczeniach i porządkach w państwowych podmiotach. Trzeba mieć głowę nie od parady, by zgłębić zawiłości wszystkich pięciu spółek z siedzibą w Częstochowie.
Na razie obietnice Tuska można między bajki włożyć, bo jedyne co się zmieniło to osoby noszące nieco inne nakrycia głowy.
Renata R. Kluczna
