Właśnie rozpoczęła się kampania edukacyjno-informacyjna pt. „Zobacz człowieka”, której celem jest przeciwdziałanie stygmatyzacji i autostygmatyzacji osób doświadczających zaburzeń i chorób psychicznych.
Zaburzenia psychiczne dotykają co czwartą osobę w Polsce. Wiele z nich zmagając się z chorobą, staje się również obiektem stygmatyzacji, coraz bardziej powszechnym zjawiskiem, które łączy się z uprzedmiotowieniem i dehumanizacją osoby chorej. Stygmatyzacja redukuje człowieka do choroby psychicznej i pozbawia go innych atrybutów człowieczeństwa.
Kampania „Zobacz człowieka” ma na celu postawy wspierania, a nie osądzania. Uświadomienia, że osoby z zaburzeniami to zwykli ludzie, tacy sami jak my, które należy wysłuchać i zrozumieć.
Stygmatyzacja wynika z niewiedzy, lęku, czy negatywnego podejścia. Opiera się na krzywdzących stereotypach. Sprawia, że na człowieka patrzymy przez pryzmat choroby i nadanej etykietki. Stygmatyzacja dehumanizuje. Niesie za sobą poważne koszty społeczne: dla naznaczonych i dla ich bliskich. Co warto o niej wiedzieć? Przedstawiamy 10 najważniejszych faktów na temat stygmatyzacji.
Fakt nr 1. Stygmatyzacja obniża poziom poczucia bezpieczeństwa i zaufania do siebie i innych.
Fakt nr 2. Stygmatyzacja prowadzi do izolacji.
Fakt nr 3. Stygmatyzacja pozbawia wsparcia i poczucia więzi z innymi.
Fakt nr 4. Efektem stygmatyzacji jest wyuczona bezradność – paraliżująca trudność w podejmowaniu jakichkolwiek działań.
Fakt nr 5. Stygmatyzacja opiera się na tym, że osoby z doświadczeniem kryzysu psychicznego oceniane są negatywnie.
Fakt nr 6. Stygmatyzacja obniża pozycję społeczną.
Fakt nr 7. Stygmatyzującą etykietę nadaje się osobom niespełniającym oczekiwań ogółu – o nietypowym wyglądzie, zachowaniu, sposobie poruszania, mimice, poglądach, niechętnym lub nieumiejącym zachowywać się zgodnie z przyjętymi normami.
Fakt nr 8. Z badań wynika, że najchętniej unika się wchodzenia w relacje z osobami z doświadczeniem kryzysu psychicznego.
Fakt nr 9. Osoby doświadczone kryzysem psychicznym boleśnie odczuwają ujawniane wobec nich negatywne postawy społeczne.
Fakt nr 10. Stygmatyzacja wpływa negatywnie na patrzenie na siebie.
Osoby krytykowane, odrzucone, niesprawiedliwie oceniane zaczynają czuć się gorsze, bezwartościowe, niepełnosprawne. Każda osoba, która w jakimś stopniu odbiega od norm przyjętych w danym środowisku, może doświadczyć izolacji, nieufności, odrzucenia, a nawet agresji. Grupą społeczną, która najczęściej doświadcza stygmatyzacji, są osoby borykające się z zaburzeniami psychicznymi, co może skutkować dramatycznymi konsekwencjami. Stygmatyzacja, która jest wszechobecna w populacji ogólnej i w sektorze opieki zdrowotnej, stanowi główną barierę dla poprawy usług w zakresie zdrowia psychicznego i samoopieki. Jest obecna w domach, szkołach, miejscach pracy, społecznościach, a nawet w samym systemie opieki psychiatrycznej. Ludzie często wolą cierpieć z powodu zaburzenia psychicznego bez ulgi, niż ryzykować dyskryminację i ostracyzm, które wiążą się z dostępem do usług w zakresie zdrowia psychicznego. Stygmatyzacja wśród świadczeniodawców podstawowej opieki zdrowotnej prawdopodobnie przyczynia się do niskich wskaźników wykrywalności chorób psychicznych w podstawowej opiece zdrowotnej.
Stygmatyzacja prowadzi do izolacji społecznej i dyskryminacji, co wpływa na zdolność danej osoby do zarabiania pieniędzy, zabierania głosu, uzyskiwania dostępu do wysokiej jakości opieki, bycia częścią swojej społeczności i powrotu do zdrowia psychicznego. Na całym świecie osoby cierpiące na zaburzenia psychiczne są często wykluczane z życia społecznego i odmawia się im podstawowych praw. Są one również dyskryminowane w dziedzinie zatrudnienia, edukacji i mieszkalnictwa. We wszystkich przypadkach stygmatyzacja i dyskryminacja mogą niekorzystnie wpływać na zdrowie psychiczne i utrudniać powrót do zdrowia.
Istnieje kilka kroków, które możesz podjąć, aby wesprzeć osoby, które doświadczają stygmatyzacji, aby uniknąć stygmatyzacji innych lub uniknąć rozpowszechniania stygmatyzujących idei:
* Zauważ oznaki wycofania społecznego i skontaktuj się z rodziną, przyjaciółmi i pracownikami służby zdrowia. * Mów otwarcie o faktach i realiach chorób psychicznych. * Zrozum, że choroby psychiczne to choroby, takie jak schorzenia fizyczne. * Bądź ostrożny w doborze słów, aby zachować wrażliwość na innych. * Zwracaj uwagę na język i działania, które reprezentują stygmatyzację, aby można je było zmienić. * Edukuj innych, aby pomóc w destygmatyzacji chorób psychicznych.
800 702 222 to całodobowa i bezpłatna linia wsparcia dla osób w stanie kryzysu psychicznego. Pod telefonem, mailem i czatem dyżurują psycholodzy Fundacji ITAKA udzielający porad i kierujący dzwoniące osoby do odpowiedniej placówki pomocowej w ich regionie. Działają 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu.
Kiedy dzwonić na numer 800 702 222?
Gdy czujesz się stale przygnębiony.
Gdy nie dajesz sobie rady z codziennością.
Gdy przeżywasz kryzys emocjonalny.
Gdy znajdujesz się w sytuacji „bez wyjścia”.
Gdy nie radzisz sobie ze stresem.
Gdy nie chce Ci się żyć.
Gdy jesteś ofiarą przemocy.
Gdy zamartwiasz się o swój stan zdrowia.
Gdy myślisz, że „jest coś z Tobą nie tak”.
Gdy nie możesz pogodzić się ze stratą bliskiej osoby.
red.
