„Proszę redakcję „Tygodnika ” o podjęcie tematu problemów komunikacyjnych w relacjach pomiędzy Częstochową, a gminami powiatu częstochowskiego. Problem ten dotyczy zwłaszcza gmin, znajdujących się na obrzeżach powiatu.
W momencie powstania nowożytnego powiatu częstochowskiego w dniu 1 stycznia 1999 r. był on jednym z największych w kraju pod względem powierzchni oraz jednym z większych w zakresie liczby ludności zamieszkującej jego terytorium. Do dnia obecnego powiat częstochowski przetrwał w niezmienionym terytorialnie kształcie i składa się z 16-tu gmin. Jego rozległość terytorialna powodowała, że od początku dla jego prawidłowego funkcjonowania bardzo ważne było dobre skomunikowanie w relacji Częstochowa – gminy powiatu częstochowskiego. Komunikacja była też jednym z najważniejszych kryteriów, na podstawie której gminy przynależne obecnie do powiatu, zgłaszały do niego swoją akcesję w trakcie debat nad reformą administracyjną w latach 90-tych XX wieku. Wszystkie gminy wchodzące obecnie w jego skład znajdowały się w byłym województwie częstochowskim, toteż przynależność do nowo powstałego powiatu częstochowskiego traktowano w nich jako coś naturalnego.
Warto zwrócić uwagę, zwłaszcza na gminy znajdujące się we wschodniej części powiatu: gmina Dąbrowa Zielona, Przyrów, Lelów oraz na gminę Koniecpol. Koniecpol znajduje się najdalej od Częstochowy spośród wszystkich gmin powiatu, na granicy trzech województw: śląskiego, świętokrzyskiego i łódzkiego, a odległość go dzieląca to niecałe 50 km. Potrzeby komunikacyjne ludności zamieszkałej te tereny zaspokajane są poprzez transport zbiorowy: kolej oraz komunikacja samochodowa. Przez wschodnią część powiatu częstochowskiego przebiega linia kolejowa nr 61 Częstochowa – Kielce. Pociągi podmiejskie, poruszające się po tej trasie przecinają miejscowości w ramach gmin: Olsztyn, Janów, Przyrów, Lelów oraz Koniecpol, dalsze gminy leżą już na terenie woj. świętokrzyskiego. W zakresie komunikacji samochodowej przez lata wiodącą rolę zajmowały państwowe przedsiębiorstwa PKS, w tym największy z nich mający siedzibę w Częstochowie.
Od początku XXI wieku dynamicznie rozwijała się prywatna komunikacja samochodowa. Kursy prywatnych przewoźników, zwłaszcza busy, przewoziły pasażerów głównie z małych miejscowości do Częstochowy.
Biorąc pod uwagę trzy wymienione rodzaje transportu publicznego należy napomnieć, iż za organizacje każdego odpowiedzialny jest inny podmiot. Za regionalne przewozy kolejowe odpowiada marszałek województwa, w naszym przypadku marszałek województwa śląskiego, do którego należy powiat częstochowski.
Za organizację transportu samochodowego w obrębie powiatu odpowiada zarząd powiatu na czele ze starostą.
Prywatny transport samochodowy regulowany jest na zasadach rynkowych wedle prawa popytu i podaży usług przewozowych.
W przypadku linii kolejowej nr 61, przecinającej wschodnią część powiatu, stanowiącej do niedawna kręgosłup komunikacyjny tej jego części należy odnotować kilka istotnych faktów.
Po pierwsze, rozkład jazdy skonstruowano tak, aby priorytetem było zapewnienie dojazdu do szkół dzieci, młodzieży oraz studentów.
Po drugie, godziny odjazdu poprowadzono tak, aby zapewnić dojazd osób do pracy w systemie trzyzmianowym i powrót z niej.
Po trzecie, linia ta ma łączyć ze sobą dwa duże ośrodki: Częstochowę i Kielce.
Podobne założenia towarzyszą rozkładowi jazdy tworzonemu przez PKS.
W przypadku prywatnych busów, ze względu na mniejsze koszty funkcjonowania firm oraz małe busiki, firmy te realizują przewóz z większą częstotliwością, dysponując w miarę atrakcyjną siatką połączeń.
O ile rozkład jazdy pociągów regionalnych jest w miarę stały i stabilny – jeżeli chodzi o liczbę par pociągów, kursujących w ciągu dnia – to tego samego nie można powiedzieć o rozkładzie jazdy częstochowskiego PKS. Ze względu na stale pogarszającą się sytuację tego przewoźnika, firma ta oprócz odwoływania kursów swoich autokarów, zawiesza także realizacje połączeń. Doprowadza to do komunikacyjnego wykluczania kolejnych miejscowości, a nawet dużych obszarów gmin.
Od 01 stycznia 2019 roku PKS Częstochowa zawiesił kurs w relacji Częstochowa – Koniecpol z godziny 20.20, autobus kursował w dni robocze. Decyzja ta zbulwersowała pasażerów z gmin, przez które przebiega relacja kursu, w tym gminy Koniecpol. Obecnie pomiędzy godziną 19.30, kiedy odjeżdża pociąg Regio do Włoszczowy przez Koniecpol, a godzinami 22.20 i 22.30, kiedy do Koniecpola odjeżdżają najpierw prywatny bus oraz autobus PKS (kilka minut później do Koniecpola jedzie ostatni pociąg) – do Koniecpola nie ma czym się dostać. Gmina z blisko 10 tys. mieszkańców zaczyna stopniowo podlegać komunikacyjnemu wykluczaniu.
Co można w tej sytuacji zrobić? Najlepiej ponownie przywrócić przez częstochowski PKS zawieszony kurs, decyzja o jego skasowaniu była nierozsądna. Jeżeli PKS swoją decyzję motywował zbyt niską frekwencją można było zmienić relacje trasy tak, aby autobus przejeżdżał przez większą liczbę miejscowości, dowożąc tam pasażerów. Dla przykładu około godziny 20.20 oprócz kursu do Koniecpola, PKS realizował także kursy do Mstowa i Jaskrowa. Można stworzyć jedno połączenie do Koniecpola przez Jaskrów, we Mstowie autobus skręcałby do Rynku, a później zajeżdżał do Krasic, dalej jadąc drogą 786 w kierunku Koniecpola. Jeśli i wtedy autobus byłby mało uczęszczany można dalej zmodyfikować trasę jego przejazdu w dwojaki sposób. Po pierwsze, w Św. Annie autobus skręca w kierunku Przyrowa i dalej jedzie przez: Podlesie, Drochlin i dojeżdża do Koniecpola. Po drugie, w Św. Annie autokar może skręcić i obsłużyć trasę przez: Dąbrowę Zieloną, Raczkowice, Soborzyce, Radoszewnicę, kończąc kurs w Koniecpolu. Wreszcie jeśli i ta trasa nie byłaby zbyt mało obłożona pasażerami można zmienić trasę kursu, puszczając autobus z Częstochowy w kierunku Kłomnic, dalej Żytna, a stamtąd w kierunku Radoszewnicy z końcowym przystankiem w Koniecpolu.
Wszystkie te warianty wydłużają trasę autobusu, ale dzięki temu zarówno Koniecpol, jak i okoliczne miejscowości dysponują transportem powrotnym z Częstochowy.
Inne rozwiązanie rekompensujące mieszkańcom Koniecpola utracone połączenie, to zmiana godziny odjazdu pociągu Regio relacji: Częstochowa – Włoszczowa przez Koniecpol. Obecnie pociąg odjeżdża z częstochowskiego dworca o godzinie 19.30. W nowym rozkładzie jazdy warto by było, aby odjazd następował co najmniej o godzinie 20.10 lub 20.20. Obecnie godzina odjazdu pociągu dubluje się z odjazdem busa do Koniecpola z godziny 19.20. Powoduje to, że obydwaj przewoźnicy zabierają sobie pasażerów. Kurs pociągu o 20.10 stanowiłby uzupełnienie siatki połączeń komunikacyjnych do Koniecpola po decyzji PKS o zawieszeniu kursu.
Jedyną komplikację w tym przypadku stanowi fakt, iż bus czy autobus PKS podjeżdża w samo centrum Osiedla Robotniczego, gdzie mieszka najwięcej mieszkańców Koniecpola. Pociągi zaś zatrzymują się na dworcu PKP, który od Osiedla oddzielają tereny po nieczynnej Fabryce Płyt Pilśniowych.
W momencie powstania dworca był on dobrze skomunikowany z Chrząstowem (obecnie dzielnica Koniecpola), gdzie zbudowano dworzec kolejowy. Po wojnie na terenach nieopodal dworca oddano do użytku duże Zakłady Płyt Pilśniowych, drogę która biegła od dworca na Chrząstów przedzielono ogrodzeniem, od tego momentu teren ten stał się częścią wewnętrzną zakładu. Jako rekompensatę dyrekcja fabryki zbudowała kładkę, którą mieszkańcy mogli dojść na dworzec, w latach 70- tych XX wieku kładkę zlikwidowano, a pasażerowie korzystający z usług kolei musieli dookoła obchodzić dużą Fabrykę. Kiedy w XX wieku zaczęły jeździć prywatne busy, kursujące z Częstochowy na Osiedle, pasażerowie zmienili przewoźnika. Obecnie, aby kolej stanowiła alternatywę dla przewozu samochodowego należy: albo zbudować na nowo kładkę ponad terenami byłych KZPP albo wytyczyć drogę, łączącą ulice Różaną z Kolejową.
Jednak władze gminy Koniecpol nie widzą problemu i nie poczuwają się do tego, aby cokolwiek w tej sprawie robić.
Wreszcie napomnieć należy o niewykorzystywanym przez cały czas potencjale linii kolejowej nr 61 Częstochowa – Kielce dla gmin powiatu częstochowskiego. Kręgosłupem komunikacyjnym wschodniej części powiatu powinna być ta linia, a przewozy autokarowe oraz busów powinny stanowić dla niej tylko uzupełnienie. Linia kolejowa przechodzi przez pięć gmin powiatu, na terenie których zlokalizowane są dworce lub stacje kolejowe. W przypadku gminy Olsztyn są to: stacja w Kusiętach Nowych oraz dworzec w Turowie. Jeżeli chodzi o gminę Janów posiada ona przystanek kolejowy w Lusławicach. Gmina Przyrów na swoim obszarze dysponuje okazałym dworcem w Juliance. W przypadku gminy Lelów są to stacje w Staropolu i Podlesiu. Gmina Koniecpol posiada zaś przystanek kolejowy Koniecpol Magdasz oraz dworzec w Koniecpolu.
Należałoby rozważyć przez władze powiatu oraz gmin, stworzenie lokalnych centrów przesiadkowych, zlokalizowanych w pobliżu stacji i dworców kolejowych. Busy dowoziłyby pasażerów na dworce i stacje, skąd ci przesiadali by się następnie na pociąg do Częstochowy. W drodze powrotnej ci sami pasażerowie, wysiadają z pociągu na najbliższej stacji i busami podwożeni są do swoich miejscowości. Transport samochodowy obejmowałby dowóz osób z różnych części gminy, w jedno centralne miejsce przesiadkowe.
Obecna sytuacja w lokalnym transporcie publicznym we wschodniej części powiatu częstochowskiego nie napawa optymizmem. Działania ze strony częstochowskiego PKS związane z wygaszaniem kolejnych kursów, dezintegrują wschodnią część powiatu, spychając gminy i leżące w nich miejscowości na komunikacyjny margines. Brak sprawnego transportu publicznego doprowadza do stopniowej depopulacji oraz degradacji społecznej wschodniej flanki.
Warto podjąć działania zmierzające do odwrócenia tego niekorzystnego trendu. W przeciwnym wypadku następować będzie dalsza degradacja tego obszaru, co w przyszłości będzie stanowić zagrożenie bytu poszczególnych gmin, jako jednostek samorządu terytorialnego.
Czytelnik.”
