Rezerwaty to specjalnie wyznaczone obszary chronione, których celem jest zachowanie dzikiej przyrody w jak najbardziej nienaruszonym stanie. Chronią cenne siedliska oraz zagrożone gatunki roślin i zwierząt. Wbrew powszechnym opiniom, rezerwaty nie są całkowicie zamknięte dla ludzi – można z nich korzystać, o ile przestrzega się określonych zasad.
Rezerwaty przyrody to jedna z najskuteczniejszych form ochrony środowiska. Tworzy się je tam, gdzie przyroda zachowała się w naturalnym stanie. To siedliska rzadkich i zagrożonych wyginięciem gatunków, reliktów przyrody oraz endemitów – organizmów występujących tylko w jednym miejscu na świecie. Chroniąc te obszary, wspieramy naturalne procesy ekologiczne, takie jak: oczyszczanie powietrza czy retencja wody. Rezerwaty pełnią także funkcję edukacyjną i naukową.
W Polsce istnieje ponad 1600 rezerwatów przyrody, które obejmują łącznie około 180 tysięcy ha, co stanowi ok 0,6% powierzchni lądowej kraju. Większość rezerwatów nie jest objęta ochroną ścisłą, więc można do nich wejść i je podziwiać.
Co wolno, a czego nie wolno w rezerwacie?
Zasady korzystania z każdego rezerwatu przyrody ustala miejscowa Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska (RDOŚ). W większości rezerwatów można poruszać się po wyznaczonych szlakach, a jeśli nie ma takich szlaków, to w danym rezerwacie obowiązuje zakaz wstępu. W niektórych rezerwatach dopuszczalne są dodatkowe aktywności, takie jak: korzystanie z plaż i kąpielisk, łowienie ryb, pływanie po akwenach, jazda konna, wprowadzanie psów, zbieranie grzybów.
Wszystkie te działania muszą odbywać się w miejscach do tego wyznaczonych i zgodnie z regulaminem danego rezerwatu.
Kiedy można uzyskać zgodę na odstępstwa?
Możliwe jest uzyskanie zgody na odstępstwa od zakazów obowiązujących w rezerwatach. Dotyczy to m.in. sytuacji, gdy planowane jest wydarzenie sportowe, edukacyjne lub kulturalne; celem jest prowadzenie badań naukowych lub gdy działania mają charakter edukacyjny, turystyczny bądź rekreacyjny.
Wniosek o zgodę należy złożyć do regionalnego dyrektora ochrony środowiska. Decyzja jest wydawana po przeprowadzeniu indywidualnego postępowania administracyjnego, w którym oceniany jest wpływ planowanych działań na środowisko rezerwatu.
Rezerwaty dla przyrody i ludzi
Rezerwaty przyrody to nie tylko obszary chronione, ale także przestrzenie, w których możliwe jest pogodzenie ochrony przyrody z odpowiedzialnym korzystaniem z jej zasobów. Dzięki jasnym zasadom i możliwości uzyskania zgody na odstępstwa, rezerwaty pozostają dostępne dla ludzi, jednocześnie chroniąc to, co najcenniejsze – dziką naturę.
Tu sprawdzisz jakie zasady obowiązują w wybranym rezerwacie https://crfop.gdos.gov.pl/CRFOP/search.jsf
red.
* Materiał dofinansowany ze środków WFOŚiGW w Katowicach
** https://www.wfosigw.katowice.pl/
