Ponadregionalna inwestycja z 2019 roku, ochrzczona przez polityków Prawa i Sprawiedliwości przedsięwzięciem pionierskim, a wręcz nowatorskim dziełem – okazała się totalną klapą. Rozwiązanie miała przynieść zmiana władzy w Polsce, ale lokalni wyborcy nie przewidzieli, że skorumpowani politycznie działacze partyjni regionu częstochowskiego uodpornili się na wszelkie zawirowania na górze. Ponad 5 lat upłynęło od szumnych zapowiedzi powstania pod Częstochową giełdy owocowo-warzywnej i dlatego po rędzińskich gruntach nadal hula wiatr. I tak pozostanie. Nowe, pslowsko-platformiane władze Jurajskiego Agro Fresh Parku (JAFP) – nie bacząc na poniesione przez gminę Rędziny koszty związane z tą inwestycją – podjęły decyzję o przeniesieniu handlu płodami rolnymi z Rędzin do… Częstochowy.
Władze i mieszkańcy Rędzin przez ostatnie lata zacierali ręce i liczyli zyski, które miałyby wpływać do budżet gminy z racji podatków w związku z powstaniem ogromnego kompleksu giełdy owocowo-warzywnej. Obywatele Rędzin byli pewni swego tym bardziej, że budowę przypieczętowano powołaniem do życia pod koniec 2019 roku państwowej spółki JAFP. Podmiot zrodził się z „małżeństwa” Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, na którego czele stał dyrektor Konrad Jarzyński (PiS), z Regionalnym Funduszem Gospodarczym, w którego imieniu także występowali nominaci PiS-u, prezes Mirosław Matyszczak oraz wiceprezes Artur Sokołowski. Pierwotny scenariusz zakładał realizację inwestycji w latach 2020-2023 i koszt 250 milionów złotych (w 2024 roku sięgał już 500 milionów). Miałyby powstać 4 hale z przeznaczeniem na wynajem (4 hektary pod dachem) wraz z obiektem administracyjno-biurowym i infrastrukturą towarzyszącą, w tym drogową. Z udostępnionej powierzchni korzystać mieliby producenci owoców i warzyw oraz mieścić się miałoby przetwórstwo i hurtowa sprzedaż „flagowego” asortymentu JAFP, a wszystko we współpracy z lokalnymi producentami rolno-spożywczymi.
Nic dziwnego, że w tak potężnej inwestycji władze Rędzin (w osobie byłego wójta Pawła Militowskiego) upatrywały szansę rozwoju gminy z racji „dodatkowych środków z podatków i powstania kilkuset nowych miejsc pracy”.
Dziś z perspektywy czasu można postawić tezę, że władze gminy Rędziny omamione obietnicami polityków PiS-u posunęły się za daleko. A jak bardzo – odpowiada Eliza Kwiatkowska, dział promocji urzędu gminy Rędziny.
„Jedyną inwestycją, która została zrealizowana przez gminę Rędziny dla potrzeb mieszkańców gminy oraz z myślą o strategicznej obsłudze przedmiotowych terenów inwestycyjnych, była budowa drogi gminnej na odcinku od drogi lokalnej DL 07 przy autostradzie A1 do działki nr ewid. 723/1 obręb Kościelec Lotnisko, stanowiącej jednocześnie połączenie drogi serwisowej z kolejną drogą gminną – ul. Młyńską. Inwestycja objęła: dokumentację projektowo-kosztorysową, nadzór inwestorski, budowę drogi gminnej. Wartość inwestycji to 1.055.685,16 zł. Dofinansowanie w ramach Rządowego Funduszu Inwestycji Lokalnych wyniosło 100 proc.”
Gmina Rędziny wybudowała drogę na potrzeby planowej przez JAFP inwestycji – giełdy owocowo-warzywnej. Na początku 2022 roku na łamach rędzińskich aktualności mogliśmy przeczytać: „Gmina Rędziny stara się pomagać inwestorowi [JAFP] w przygotowaniach do realizacji inwestycji w Kościelcu. Sama również angażuje swoje środki finansowe w tym celu. Przykładem chociażby budowa półkilometrowego odcinka całkiem nowej drogi, która połączy drogę biegnącą wzdłuż autostrady A1 z istniejącą infrastrukturą i będzie stanowiła dojazd do JAFP. Prace zakończyły się w grudniu 2021 r. Alternatywna droga sprawi, że główny ruch pojazdów do giełdy nie będzie odbywał się pod oknami mieszkańców.”
Redakcja 7 dni zapytała, na jakiej podstawie – rozmów czy dokumentów – gmina zainwestowała w budowę drogi i czy dziś korzystają z niej mieszkańcy, skoro JAFP-owi jest niepotrzebna? Czy władze Rędzin zamierzają wystąpić do spółki JAFP o zwrot poniesionych przez samorząd kosztów w związku z inwestycją, która nie doszła do skutku?
„Decyzja władz spółki [JAFP] o zmianie lokalizacji inwestycji była decyzją niezależną od władz gminy i nie mieliśmy na nią wpływu. Grunty należące do Jurajskiego Agro Fresh Parku pozostają w dalszym ciągu atrakcyjnymi terenami inwestycyjnymi. Zainteresowanie nimi wykazują inwestorzy różnych branż z terenu Unii Europejskiej.”
To jezioro damy tutaj, a giełda niech sobie stoi w Częstochowie
Przez 5 lat myśli i wysiłki zmieniających się władz Jurajskiego Agro Fesh Parku (spółka celowa utworzona dla giełdy owocowo-warzywnej), łączyła jedna lokalizacja – Kościelec w gminie Rędziny. Pod koniec stycznia redakcja 7 dni zapytała spółkę JAFP o powody zmiany lokalizacji.
– Z naszych informacji wynika, że spółka JAFP nie zamierza realizować inwestycji związanej z budową giełdy owocowo-warzywnej w gminie Rędziny, a w Częstochowie. Jaką dokładnie lokalizację JAFP przewiduje?
– Inwestycja będzie realizowana w Częstochowie przy ul. Połanieckiej, na działce nr 32/10 obręb 429 – Rząsawy. Przed podjęciem decyzji o zmianie lokalizacji przeprowadzono analizy, które jednoznacznie wskazały korzyści związane ze zmianą lokalizacji. Za usytuowaniem inwestycji w Rząsawach przemawia korzystniejsze położenie ww. terenu oraz jego lepsze skomunikowanie. Ponadto Spółka poprzez uzbrojenie terenu planowanej budowy rynku hurtu rolno-spożywczego zapewni media dla znacznie większego obszaru niż ten, jakim dysponuje w Kościelcu, o znaczącym potencjale inwestycyjnym. Daje to możliwość lepszego wykorzystania gospodarczego terenów, jakimi dysponuje JAFP S.A. Co istotne, realizacja inwestycji w Rząsawach nie wymaga od Spółki wyłączania gruntów z produkcji leśnej, a tym samym ponoszenia wysokich kosztów z ww. tytułu.
Dodatkowo, zmieniając lokalizację inwestycji, JAFP S.A. uniknie również konieczności doprowadzenia linii energetycznej na odległość 5-6 km, z czego częściowo przewód musiałby być położony na gruntach prywatnych.
Tym samym zmiana lokalizacji inwestycji umożliwia lepsze wykorzystanie terenów, którymi dysponuje JAFP S.A., pozwala na uniknięcie dodatkowych kosztów oraz z uwagi na możliwość pozyskania podmiotów zainteresowanych lokalizacją inwestycji na terenach uzbrojonych przez Spółkę, może przyczynić się dodatkowo do rozwoju lokalnej gospodarki.
– Czy istniejąca infrastruktura na terenie, na którym ma powstać giełda w Częstochowie w pełni zabezpiecza jej potrzeby?
– Istniejące w nowej lokalizacji sieci drogowe i energetyczne nie zabezpieczają w pełni potrzeb planowanego rynku hurtu rolno-spożywczego. Spółka prowadzi obecnie intensywne działania mające na celu zapewnienie niezbędnej infrastruktury. Po ich zakończeniu, uzbrojony zostanie teren o powierzchni 84 ha posiadający potencjał inwestycyjny. Da to możliwość lepszego wykorzystania gospodarczego terenów, jakimi dysponuje JAFP S.A. Należy również podkreślić, że nowa lokalizacja posiada znacznie lepsze możliwości zabezpieczenia niezbędnych mediów (zwłaszcza energii) niż lokalizacja poprzednia.
– Kto sfinansuje braki infrastrukturalne, w jakiej kwocie i kto będzie ich właścicielem?
– Spółka prowadzi obecnie proces projektowy oraz jest w trakcie negocjacji z gestorami sieci, jak również pozostałymi podmiotami odpowiedzialnymi za infrastrukturę. Z tego względu nie ma możliwości wskazania dokładnych parametrów określonych w pytaniu. Co do zasady, właścicielem infrastruktury pozostaje właściwe przedsiębiorstwo przesyłowe oraz Miejski Zarząd Dróg.
– Czy w związku z poniesionymi już przez gminę kosztami związanymi z budową infrastruktury pod giełdę na obszarze Rędzin, spółka JAFP zamierza partycypować w tych kosztach?
– Według wiedzy JAFP S.A. gmina Rędziny nie poniosła kosztów bezpośrednio związanych z budową infrastruktury rynku hurtu rolno-spożywczego. Należy podkreślić, że tereny lokalizowane w Gminie Rędziny stanowią w dalszym ciągu własność JAFP S.A. Zgodnie ze zrewidowanymi planami Spółki, zostaną one zaoferowane inwestorom na zasadach długoletniej dzierżawy lub sprzedaży, co w zamierzeniu ma przyczynić się do rozwoju Gminy. Spółka prowadzi negocjacje ze Specjalną Strefą Ekonomiczną w Katowicach dotyczące włączenia ww. terenów do oferty Strefy.
Nie chwalcie dnia przed zachodem słońca
Trzeba przyznać, że propagandziści Prawa i Sprawiedliwości regionu częstochowskiego wykonali kawał roboty w mediach lokalnych (prócz Tygodnika 7 dni). „Unikalna w skali kraju lokalizacja JAFP-u (wyśmienite położenie tuż przy węzłach autostradowych)”, „możemy mówić o spodziewanym efekcie synergii, dźwigni kapitałowej i zwiększenia szansy powodzenia realizowanego zamierzenia”, „inwestycja jest opłacalna z ekonomicznego punktu widzenia” – taki przekaz płynął przez ostatnie 5 lat.
Sprawdźmy, kto odpowiada za „sukces” giełdy, której nie ma:
Prezesi JAFP za rządów PiS (dane z KRS-u)
04.12.2020 – 01.07.2022 Mirosław Matyszczak (zmarł w marcu 2022)
01.07 – 01.08.2022 Artur Sokołowski
01.08 – 16.11.2022 Marzena Kusio
16.11.2022 – 15.02.2023 Marek Manikowski
10.01 – 15.02.2023 Arkadiusz Kulik
15.02.2023 – 01.08.2024 Karolina Kowalska
Wiceprezesi JAFP za rządów PiS
04.12.2020 – 01.07.2022 Artur Sokołowski
04.12.2020 – 11.09.2024 Monika Pohorecka
01.07.2022 – 15.02.2023 Piotr Wrona (za Sokołowskiego)
16.03.2023 – 01.08.2024 Robert Leciński (za Wronę)
Rada nadzorcza JAFP za rządów PiS
04.12.2020 – 11.09.2024 Teresa Pala
04.12.2020 – 11.09.2024 Jerzy Nowakowski
04.12.2020 – 11.09.2024 Ewelina Mikulska
04.12.2020 – 02.08.2024 Piotr Susłowicz
04.12.2020 – 20.05.2021 Krzysztof Rodzik
20.05.2021 – 18.06.2024 Mariusz Ciechomski
Przeciwny pogląd w ocenie pracy PiS-owskiego zarządu i rady nadzorczej JAFP miała polityczna opozycja z posłanką Platformy Obywatelskiej Izabelą Leszczyną na czele. To ona zaprosiła do Częstochowy posła Dariusza Jońskiego (PO), z którym przeprowadziła kontrolę poselską w dwóch spółkach Skarbu Państwa: RFG i JAFP. To wówczas padło pytane: dlaczego inwestycja jeszcze nie powstała? Wśród zarzutów kierowanych do spółki posłanka Leszczyna wymieniła też nepotyzm, opóźnienia w planach i ogromne zarobki w zarządzie. Posłowie zapowiedzieli złożenie zawiadomienia do NIK z prośbą o kontrolę częstochowskich spółek. I rzeczywiście kontrolerzy pojawili się w JAFP-ie. W raporcie NIK-u czytamy: „Spółka Jurajski Agro Fresh Park S.A. za rok obrotowy 2020/2021 wykazała stratę netto w kwocie 1 mln 978 tys. zł., a za 2022 r. wykazała zysk netto w wysokości 60,7 tys. zł, przy czym pochodził on głównie z tytułu otrzymanych odsetek od lokaty bankowej oraz z tytułu dzierżawy nieruchomości rolnych. W okresie objętym kontrolą koszty operacyjne działalności spółki JAFP wyniosły 3 mln 843 tys. zł, z czego w roku obrotowym 2022 wynagrodzenia stanowiły 55,11% całkowitych kosztów działalności operacyjnej spółki JAFP. NIK skierowała do prokuratury zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa w związku z niegospodarnością.”
Porażający raport NIK-u nie zrobił jednak wrażenia na prokuraturze w Częstochowie. Odmówiono wszczęcia postępowania, akceptując usprawiedliwienie władz spółki, które uważały, że za opóźnienia w realizacji głównego celu utworzenia giełdy owocowo-warzywnej winę ponosi covid i wojna na Ukrainie.
Ten miś nie otworzy oczu niedowiarkom!
Od dawna znawcy tematu próbują odnaleźć sens powołania do życia giełdy owocowo-warzywnej pod Częstochową. Karol Dobrowolski, wiceprezes Warszawskiej Giełdy Gospodarczej i akcjonariusz Warszawskiego Rolno-Spożywczego Rynku Hurtowego S.A. stwierdził:
„Ta inwestycja [JAFP-u] to typowy przykład megalomanii rządów PiS. Bez żadnych analiz rynku producenckiego i dystrybucyjnego podjęto decyzję o przekazaniu do spółki setek hektarów i setek milionów złotych. Ponoć samo opracowanie koncepcji giełdy kosztowało 5 mln zł. Przez te wszystkie lata akcjonariusze mniejszościowi giełdy w Broniszach [pod Warszawą], zwracali uwagę, że gigantomania pod Częstochową powinna być ciągle oprotestowywana. Ale zarówno zarząd i rada nadzorcza Bronisz, de facto powoływana przez nominatów PiS, nie widziały problemu.”
Janusz Nowak, ekspert branży rolno-spożywczej:
„Rynki hurtowe powstają na zapleczu dużych aglomeracji wiążąc wzajemnie relacje rynku hurtowego z handlem detalicznym. Dobrym przykładem jest rynek hurtowy w Broniszach, to największy tego typu rynek w Polsce, u którego zaopatruje się większość sklepów spożywczych, marketów, lokalnych bazarów, a nawet punktów gastronomicznych z województwa mazowieckiego i ościennych. Konkurencja na polskim rynku jest znaczna i stale rośnie. Krótkie łańcuchy dostaw zmierzają do wyeliminowania lub znacznego ograniczenia ilości pośredników w dostawie produktu finalnego bezpośredniemu odbiorcy. Tajemnica tkwi w odległości i szybkości dostaw. Sezonowość i ostra konkurencja łatwo psujących się produktów, a także popyt i podaż to problemy, z którymi mierzy się każda giełda. Nie jestem pewny czy skład osobowy JAFP-u, który z handlem spożywczym mógł mieć do czynienia jedynie na ryneczku na Zawodziu – da radę temu wyzwaniu.”
Suchej nitki na pomyśle budowy giełdy na naszym terenie nie zostawiają lokalni rolnicy:
– Gdyby to robili pod Skierniewicami, bo tam maliny, truskawki i inne owoce się produkuje. Ale nie w naszym pustynnym terenie. My nie mamy ani rozwiniętej hodowli, ani warzywnictwa rozwiniętego, bo warzywnik każdy ma w ogródku na swoje potrzeby. Terenem sadowniczym też nie jesteśmy. Nawet sady w Mstowie to jest kropla w morzu. Produkujemy tylko zboża, kukurydzę i rzepak – mówi rolnik z gminy Mykanów.
Czas to pieniądz – im go więcej, tym więcej…
Mimo – skądinąd słusznej krytyki władz JAFP-u za czasów PiS przez posłów Leszczynę i Jońskiego – nowi delegaci do spółki z PSL, PO, Lewicy i Polski 2050 nie zamierzają zmieniać kierunku. Zastąpienie lokalizacji z Kościelca w gminie Rędziny na Rząsawy w Częstochowie wydłuży jedynie czas realizacji inwestycji. Spółka celowa (a taką jest JAFP) tak długo będzie istnieć, jak długo nie osiągnie celu, którym jest powstanie giełdy owocowo-warzywnej. Nikt z zarządu ani rady nadzorczej nie ma powodu się spieszyć.
Hasła Tuska, Kamysza, Czarzastego i Hołowni o rozliczeniach działaczy PiS-u – można między bajki włożyć, bo gdzieżby podziali się „następcy”, gdyby rzetelny audyt stwierdził konieczności likwidacji spółki.
Zarząd JAFP obecnie
od 01.08.2024 Robert Nowak (PSL)
od 02.08.2024 Mariusz Karkocha (PO)
od 11.09.2024 Jarosław Klimas (PSL)
Rada nadzorcza obecnie
od 02.05.2024 Karol Synowiec (Lewica)
od 18.06.2024 Sylwia Tryc (PO)
od 11.09.2024 Witold Łacny (PSL)
od 11.09.2024 Dawid Sztajner (Polska 2050)
od 11.09.2024 Jarosław Łapeta (PSL).
O szczegóły planu budowy giełdy owocowo-warzywnej pytamy Jurajski Agro Fresh Park.
– Czy nadal planowane są cztery hale, budynki administracji, etc., czy też będą zmiany, a jeśli tak, to z jakich nieruchomości składała się będzie giełda?
– Plany Spółki Jurajski Agro Fresh Park S.A. dotyczące liczby hal i budynków wchodzących w skład rynku hurtu rolno-spożywczego nie uległy zmianie. Inwestycja jednak realizowana będzie etapami w zależności od możliwości pozyskania odpowiednich źródeł finansowania.
– JAFP, posiłkuje się analizą rynkową z 2022 roku. Czy nadal mówimy o rynku hurtowym?
– Jednym z podstawowych kierunków planowanej inwestycji będzie funkcja rynku hurtowego. Na ten cel w pierwszym etapie przeznaczona zostanie jedna hala o powierzchni ok. 1 ha i stanowiska do handlu na zewnątrz.
– Jakimi produktami (surowcami) zamierza handlować spółka JAFP? Skąd produkty będą transportowane i kto będzie ich odbiorcą?
– Po podjęciu przez nowo powołany Zarząd JAFP S.A. decyzji o zmianie lokalizacji inwestycji, Spółka znajduje się obecnie na etapie projektowym. Szczegółowe informacje dotyczące konkretnych rozwiązań przyjętych dla inwestycji zostaną przedstawione opinii publicznej w czasie właściwym ze względu na uwarunkowania strategiczne, biznesowe i organizacyjne.
– Czy JAFP zamierza zająć się przetwórstwem – jeśli tak, to jakiego surowca i w jaki sposób?
– Szczegółowe informacje dotyczące konkretnych rozwiązań przyjętych dla inwestycji będą przedstawione w późniejszym terminie.
– Czy powierzchnia magazynowa na terenie giełdy owocowo-warzywnej będzie wynajmowana podmiotom zewnętrznym, czy może w grę wchodzi „komis surowców”, a może spółka zamierza kupować surowce i nimi handlować?
– Tak, Spółka planuje wynajmować zarówno powierzchnie magazynowe jak i handlowe podmiotom zewnętrznym. Spółka zamierza również prowadzić działalność związaną z przygotowaniem produktów do sprzedaży, usługowego przechowalnictwa jak i i handlową.
– Jaki jest koszt całej inwestycji i skąd spółka JAFP zamierza pozyskać środki finansowe na budowę giełdy owocowo-warzywnej?
– Na obecnym etapie projektowania Spółka nie jest w stanie określić kosztów inwestycji, zależeć będą one od przyjętych rozwiązań projektowych i technologicznych. Spółka planuje dywersyfikować źródła finansowania inwestycji, opierając się na zróżnicowanych mechanizmach zabezpieczenia środków. Część kosztów zostanie pokryta ze środków własnych JAFP S.A. Spółka na bieżąco analizuje możliwości pozyskania wsparcia w ramach programów publicznych oraz sektorowych, które mogą przyczynić się do pokrycia kosztów wybranych działań inwestycyjnych. Jednocześnie Spółka zamierza pozyskać dodatkowe fundusze poprzez dzierżawę lub sprzedaż części posiadanego majątku. W kolejnych etapach planowane jest pozyskanie środków komercyjnych tj. kredytów bankowych, aby zapewnić elastyczne i optymalne formy finansowania inwestycji.
I w taki oto sposób na planowaniu i projektowaniu przyszłości giełdy owocowo-warzywnej w Częstochowie minie kolejnych 5 lat, za które w milionach złotych – w tym za gaże dla zarządu i rady nadzorczej – zapłacą podatnicy.
Renata R. Kluczna
1 Komentarz
Dobrze, że chociaż gotowe są listy kandydatów do pierdla pieczeniarzy międzypartyjnych….
Modelowa sytuacja burdelu i cennych stosunków strony biernej i czynnej w wystawianiu dupy frontem do klienta.