Trudno zachować spokój, gdy człowiek zderzyć się musi z publiczną edukacją, a właściwie z nadaktywnością politycznego nadzoru nad nią. Nadzór jest postępowy, co oznacza paniczne formy ucieczki do przodu przed każdą formą wczorajszą.
Pani Minister, chcą wykazać się postępowym antyklerykalizmem zdecydowała o próbie połowicznej relegacji religii ze szkół, ograniczając czas nauczania do jednej lekcji tygodniowo i nie wliczając ocen z tego przedmiotu do średniej. W pewnym sensie ten pomysł przypomina oferowanie Trumpowi Grenlandii przez Orbana, gest lekceważący ogólne, ponadnarodowe regulacje. Nauczanie religii zostało określone w konkordacie jako domena Kościoła, władza państwowa zgodziła się na wspieranie, w tym udostępnianie pomieszczeń w szkołach. Kościół, trzymając się reguł, decyduje o programie nauczania religii, o kwalifikacjach, płacach i zatrudnianiu katechetów, ocena postępów nauczania jest wskaźnikiem wewnątrzkościelnym. Zatem pani Minister nie powinna rugować religii z programów szkolnych, bo jej tam nigdy nie było. Powinna jednak, uwzględniając nie tylko konkordat, ale i istniejący stan rzeczy rozpocząć z władzami Kościoła rozmowy, by temat ułożyć na konstytucyjnych zasadach przyjaznego współdziałania.
Aktywista jednak najpierw działa potem myśli. Ofiarą ideowego antyklerykalizmu padła nieklerykalna etyka. Etyka od początku miała „pod górę”. Pedagodzy po PRL chcieli się odizolować od wszelkich form „ideologicznego” wychowania, twierdząc, że to problem rodziny. Rodziny, bombardowane treściami z internetu, także straciły orientację w sprawach podstawowych. W teorii prawie każdy wzniośle odwołuje się do wartości, lecz słowo to kryje pustkę znaczeniową. Wprowadzając religię do szkół rząd kierował się naiwną wiarą, że stanie się ona uniwersalnym narzędziem kształtowania publicznej moralności. Bez względu na to, w jakiego Boga wierzymy, państwo w którym przestrzega się 10 Przykazań jest lepsze od terytorium, gdzie można kraść, kłamać, zdradzać, zabijać… Antyklerykalizm uznał jednak, że przywoływanie Boga jest zbędne, a moralności nie można budować na religii. Stąd pomysł, by wprowadzić etykę, jako erzac lub konkurencję religii.
Szkoła, w teorii, przygotować ma do życia. Uczy po to szereg rzeczy tak istotnych jak nazwa stolicy Nigerii, data bitwy pod Grunwaldem, metody rozmnażania alg. Wzorowy uczeń w swym dorosłym życiu wykorzystywać może tak dogłębną wiedzę do rozwiązywania krzyżówek. Ale szkoła nie uczy: że kraść nie wypada nie tylko z bojaźni przed karą, że człowiek człowieka nie może traktować jako przedmiotu użytego do samozadowolenia, że godność nie zależy od zajmowanego stanowiska w hierarchii zawodowej… Klepie się slogany o tolerancji przeoczając, że jej brak wynika z niewiedzy. Z niewiedzy rośnie także swoisty rasizm, wyrażający się moralnym relatywizmem: nam należy się wolność, ale nie Chińczykom, Arabom czy innym „brudasom”.
Etyka nie jest konkurentem wobec religii, nie jest także jej erzacem. Powinna być normalnym, obligatoryjnym przedmiotem, tak samo ważnym jak geografia, historia, biologia. To jest w naszym wspólnym interesie.
Nie da się zbudować demokratycznego państwa bez mocnego fundamentu etycznego. Populizm zarówno klerykalny jak i antyklerykalny tworzyć może jedynie domki z kart.
Jarosław Kapsa
1 Komentarz
Etyka w szkole jak najbardziej – przedmiot obligatoryjny – ważny jak język polski i matematyka czy zdrowie człowieka – profilaktyka…
Religia jako indoktrynacja walczącego nacjonalizmu chrześcijańskiego – nie.
W ostateczności jedna lekcja religii katolickiej w tygodniu dla chętnych uczniów/rodziców do wyboru, bez państwowej oceny.