Wielka Sobota to jeden z najważniejszych dni dla wszystkich katolików – moment wyciszenia i oczekiwania na Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa. Jednym z symboli tego dnia jest poświecenie potraw, które przynosimy do kościołów w święconkach Wielkanocnych. Dobór potraw w koszyku nigdy nie był przypadkowy. Od wieków każdy Boży dar symbolizował co innego. Z upływem czasu zestaw produktów się nieco zmieniał i chociaż teraz pozwalamy sobie na drobinę ekstrawagancji to jednak nadal chleb, sól, jajko zawsze znajdują się w naszych świątecznych koszyczkach. Symbolizują bowiem treść chrześcijaństwa.Co wobec tego powinna zawierać święconka Wielkanocna?
Chleb – podstawowy pokarm, który dla chrześcijan jest najważniejszym symbolem, przedstawiającym ciało Chrystusa (dawniej jego miejsce zajmowała pascha). Gwarantuje pomyślność i dobrobyt. Do święcenia odkrawamy kawałek z chleba, który będziemy jeść podczas Wielkanocnego śniadania. Kiedyś, gdy pieczono wiele odmian chleba, do kosza kładziono po dużej kromce każdego z nich.
Woda – symbol Ducha Świętego, narodzin oraz nowego życia. Spotykana czasem jako symbol odrodzenia i chrztu, który obmywa nas z grzechu.
Jajko – dowód odradzającego się życia, symbol zwycięstwa nad śmiercią i symbol płodności. Tę symbolikę rozpowszechnili w Polsce niemieccy zakonnicy. Wywodzi się ona z dawnego zakazu spożywania jaj podczas Wielkiego Postu. Na stół powracały one ponownie właśnie w Wielkanoc. Jajko, choć weszło do święconki najpóźniej, najbardziej kojarzy się ze Świętami Wielkanocnymi. Do koszyczka wkładamy jajka ugotowane na twardo. Dla ozdoby można dodać także wydmuszki i kolorowe pisanki.
Sól – minerał życiodajny, dawniej wierzono, że potrafi odstraszyć zło i chroni przed zepsuciem. Bez soli nie ma życia. To także oczyszczenie, samo sedno istnienia i prawdy. Stąd twierdzenie o „soli ziemi”, jak to w Kazaniu na Górze powiedział Chrystus o swoich uczniach.
Chrzan – ludowy znak wszelkiej siły i fizycznej krzepy. Współdziałając z innymi potrawami zapewniał ich skuteczność. Ma przynieść nam dobre zdrowie. Dla katolików chrzan to przede wszystkim symbol męki pańskiej. Do święconki można dać cały korzeń, następnie należy pokroić go na cienkie plastry i częstować nim zebranych na Wielkanocnym śniadaniu gości.
Baranek – z czerwoną chorągwią z krzyżem jest symbolem Chrystusa, którego nazywamy Barankiem Bożym. To także symbol przezwyciężenia zła i odkupienia grzeszników. Uosabia zwycięstwo życia nad śmiercią. Wkładana do koszyka figurka baranka zazwyczaj wykonana jest z cukru, czekolady lub chleba.
Pieprz – przypomina o gorzkich ziołach, które Izraelici jedli na pamiątkę swojego pobytu w Egipcie. Żydzi czarny pieprz dodawali do czerwonego sosu zwanego „charoset”. Maczali w nim kawałki paschalnego baranka na pamiątkę ciężkiej, niewolniczej pracy przy produkcji cegieł w Egipcie.
Masło – symbolizuje dobrobyt i podobnie jak wędliny gwarantuje domostwu dostatek. Masło wraz z chrzanem jest symbolem goryczy i słodyczy po śmierci i zmartwychwstaniu. Poświęcenie masła zapewniało obfitość nabiału na chłopskim stole, a był on jednym z podstawowych składników żywieniowych mieszkańców polskiej wsi.
Ocet – symbol łez, wyrażający ciężki los synów Abrahama w Egipcie. Ocet to także pot i łzy Jezusa. Według Ewangelii, ocet podano Jezusowi wiszącemu na krzyżu. Symbolizuje więc łzy, które każdy chrześcijanin wylewa, żałując za grzechy.
Wędlina – zapewnia zdrowie i płodność, a także dostatek, bo przecież nie każdy mógł sobie pozwolić na ten szczególny pokarm. Kiedyś był to choćby plaster szyneczki, a od XIX wieku słynna polska kiełbasa.
Ser – symbol zawartej przyjaźni, pojednania między człowiekiem a siłami przyrody. Przede wszystkim stanowi gwarancję rozwoju zwierząt (w tym zwierząt domowych). Ser jest bowiem produktem mlecznym, pochodzącym od krów, owiec i kóz.
Ciasto – weszło do święconki ostatnie, jako symbol umiejętności i doskonałości – zapewne głównie jako popis domowych gospodyń. Ciasto reprezentowane było głównie przez wielkanocne baby.
Co jeszcze można włożyć do koszyka Wielkanocnego? W koszyczku możemy też umieścić ulubione przysmaki: owoce, słodycze takie jak czekoladowe jajka czy zajączki. Te ostatnie są symbolem wiosny i odradzającej się przyrody.
