11 złotych za odpady segregowane, 15 złotych za zmieszane. Opłata nie byłaby naliczana od ilości zużytej wody, ale od liczby mieszkańców. W dodatku częstochowianie mogliby skorzystać ze zniżek. Taki projekt uchwały zostanie poddany głosowaniu w środę (6 marca) podczas nadzwyczajnej sesji Rady Miasta. Z wielkim prawdopodobieństwem zostanie on przyjęty w takim właśnie kształcie. Jeszcze tydzień temu magistrat miał przygotowane trzy propozycje metod i stawek naliczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Ponadto każdy z klubów Rady Miasta chciał przedstawić swój projekt uchwały w tej sprawie: Wspólnota Samorządowa proponowała 8 zł za śmieci segregowane i 10 za niesegregowane, natomiast PiS chciał zastosować stawki uzależnione od rodzaju zabudowy (7 i 10 zł w budynkach wielorodzinnych oraz 8 i 14 zł w domach jednorodzinnych wraz z bonifikatami dla rodzin z dziećmi). Ostatecznie prezydent Częstochowy przychylił się jednak do projektu PO i bez żadnych zmian włączył go w porządek obrad nadzwyczajnej sesji Rady Miasta. Magistrat przyjął zarówno stawki opłat za śmieci (11 zł za segregowane, 15 zł za zmieszane), jak i system bonifikat zaproponowany przez radnych Platformy. 15 procent zniżki od stawki opłaty przysługiwałyby lokalom mieszkalnym, zamieszkiwanym przez 5 i więcej osób. Mniejsza ulga, bo 10-procentowa, przysługiwałaby rodzinom, których dochód nie przekracza 500 złotych netto miesięcznie na osobę. Projekt PO nie został poddany głosowaniu podczas ostatniej sesji Rady Miasta (28 lutego), ponieważ nowelizacja ustawy, która umożliwia samorządom różnicowanie stawek, wejdzie w życie dopiero 5 marca. Z tego też powodu sesja nadzwyczajna została zwołana na 6 marca. Procedura nadzwyczajnej sesji umożliwia innym klubom przedstawienie swoich projektów uchwał, jak i wprowadzenia poprawek do projektu uchwały prezydenta. Istnieje jednak niewielka szansa dla klubu Wspólnoty Samorządowej, jak i PiS, aby przeforsowały swoje pomysły. SLD dysponuje w Radzie Miasta 10 głosami na 28, a PO – 9. Nie miejmy zatem nadziei, aby stawki za śmieci były mniejsze od tych zaproponowanych przez Platformę, a przyjętych przez magistrat.

Zasada „czy się stoi, czy się leży” nie powinna dotyczyć radnych… Częstochowska Rada Miasta spotyka się na sesji zaledwie raz w miesiącu. Za nieusprawiedliwioną nieobecność potrąca się jej członkom 25 proc. diety. Wystarczy jednak, że rajca złoży podpis na liście obecności, po czym zniknie. Nikt bowiem go nie rozlicza z tego, czy bierze rzeczywisty udział w głosowaniach. Radni skrzętnie z tego faktu korzystają, co i rusz wychodząc z sali. Potrzeby fizjologiczne, sprawy zawodowe, układy, a może medialne wystąpienia – z jakich powodów reprezentanci mieszkańców lekceważą swoje obowiązki? Na ostatniej sesji Rady Miasta (28 lutego) nie zjawili się w ogóle Zbigniew Strzelczak (PiS) i Jerzy Zając (PO). Na liście obecności podpisało się więc tylko 26 osób. Papier przyjmie wszystko, ale teoria z praktyką niewiele ma wspólnego. Podpis radnego wcale nie oznacza, że jest on obecny na głosowaniach.  Kto znikał z sali? Maciej Wawrzkiewicz (PO) był absolutnie bezkonkurencyjnym rekordzistą w nieobecnościach. Na 49 głosowań udało mu się wygospodarować czas zaledwie na 15. Dla pozoru pojawił się na początku sesji, podpisał listę, po czym w tajemniczych okolicznościach zniknął i powrócił koło południa. – Rzeczywiście, miałem przerwę w sesji, musiałem wyjść, bo zostałem wezwany. Czasami tak bywa. Główna praca radnego odbywa się w komisjach, nie na sali sesyjnej, gdzie uprawiana jest polityka. Wróciłem na uchwały śmieciowe i głosowanie w sprawie spółek – tłumaczy się Wawrzkiewicz. Trudno nie oprzeć się wrażeniu, że radny głosuje tylko przy okazji uchwał, które szczególnie przypadły mu do gustu…   Artur Gawroński (PiS) nie deptał konkurentowi po piętach, ale i tak zajął drugie miejsce. Nieobecność na 12 głosowaniach również robi wrażenie – tym bardziej, że radny w pojedynkę raczej nie wychodził. Dziwnym zbiegiem okoliczności nieobecności radnego towarzyszyła absencja radnych z innych klubów. Trzeba jednak przyznać, że kiedy już radny Gawroński pojawiał się na sali sesyjnej, aktywnie zabierał głos w dyskusji. A że wyszedł trochę wcześniej? Przecież wtedy już nikt nie patrzył… – Wyszedłem do komitetu protestacyjnego, ponieważ chcieli ze mną koniecznie porozmawiać, więc nie mogłem odmówić – tłumaczy.  Trzecie miejsce zajęli ex aequo Marcin Biernat (PO) oraz Małgorzata Iżyńska (PO) z wynikiem 8 nieobecności (na 49 głosowań). Przynajmniej wyszli raz, a dobrze, tj. wspólnie i na dłużej (6 głosowań w sprawie utworzenia szkół). Jak widać los częstochowskiej oświaty nie wszystkim radnym jest bliski sercu.  Ku zdziwieniu trzeba jednak przyznać, że niektórym radnym udaje się jednak wytrzymać z toaletą czy z załatwianiem innych spraw na czas trwania sesji. Szkoda tylko, że tego typu ludzi mamy w radzie tylko trzech: Konrada Głębockiego (WS), Dariusza Kapinosa (SLD) i Beatę Kocik (PiS). To oni byli faktycznie obecni na sesji od początku do końca.  Na boku Sama nieobecność radnego na głosowaniu nie budziłaby kontrowersji, gdyby nie fakt, że radni znikają grupowo. Dzięki temu można domniemywać, kto z kim trzyma lub nawet podejrzewać uzgadnianie scenariusza głosowań przez radnych (który klub zagłosuje „za” lub „przeciw”, kto wstrzyma się od głosu, kto po prostu wyjdzie etc.).     Największe masowe zniknięcie radnych nastąpiło wkrótce po rozpoczęciu sesji, kiedy to 26-osobowa rada stopniała do 18. Wraz z radnymi PO (Maciejem Wawrzkiewiczem, Marcinem Biernatem, Barbarą Gieroń, Martą Salwierak, Przemysławem Wroną) zniknęli radni: Lech Małagowski ze Wspólnoty, Artur Gawroński z PiS-u oraz Łukasz Wabnic z SLD. Równie interesująca była zbiorowa nieobecność Wawrzkiewicza (PO), Janusza Danka (SLD), Ryszarda Majera (PiS) oraz Krzysztofa Świerczyńskiego (Wspólnota) tuż przed głosowaniem nad ważkim projektem uchwały mówiącej o tym, czy prezydent powinien indywidualnie podejmować decyzje w sprawie majątku spółek miejskich (więcej o tej sprawie pisaliśmy w artykule „Radni kontra prezydent”).  Naturalna selekcja Najwyraźniej są projekty uchwał ważne i mniej ważne, bo na 49 głosowań tylko trzy zdobyły zainteresowanie wszystkich 26 radnych. Znaczne zagęszczenie ludzi nastąpiło w sali sesyjnej tuż przed przerwą i po niej. Na tę szczególną uwagę zasłużyły sobie głosowania uchwał związanych z ustawą śmieciową oraz z kompetencjami prezydenta w zakresie gospodarowania mieniem spółek miejskich. Zmiany w budżecie, opłaty targowe, plany zagospodarowania przestrzennego, tworzenie szkół – w tego typu uchwałach radni już przebierają. Zwłaszcza na koniec sesji…  Wyjść po angielsku Zmęczenie naciskaniem pilota, emocje towarzyszące rozmowom na forum i na boku, wywiady udzielane dziennikarzom – jak widać, nie każdy radny potrafi sobie poradzić z takim natłokiem wrażeń i obowiązków. Nie każdy też wytrzymuje próbę czasu. Nie powinno nas zatem dziwić, że tuż po głosowaniu nad pakietem „śmieciowym”, ciało uchwałodawcze zwiotczało. Zniknęli z sesji sojusznicy prezydenta: Łukasz Kot, Ryszard Szczuka, Janusz Adamkiewicz, Zbigniew Niesmaczny. Wcześniej opuścił salę także Artur Gawroński oraz Marcin Maranda.  * W sesyjnej zabawie w chowanego zastanawia jedno. Radni, na nieszczęście, mają prawo wstrzymać się od głosu. Unikanie głosowania nie jest więc wyrazem niezdecydowania, a jedynie świadectwem lekceważenia, a także poczucia bezkarności…  

Pogaństwo jest modne, bo religie religiami, ale to pogaństwo od tysiącleci dawało ludziom czystą przyjemność. Tracenie wianków w Noc Kupały, harce na Łysej Górze, popijanie lubczyka z psianką – wszystko to ma urok nieodparty… Dlatego mam radę dla wszystkich zdegustowanych postępowaniem naszych polityków: lepcie bałwany. Bałwan jest bałwanem, a jaka przyjemność, gdy bałwan uosabiający nielubianego polityka topnieje w słońcu? Resztówkę bałwana można jako Marzannę spuścić do kanalizacji. Trochę śniegu, trochę pracy, a przyjemności więcej niż na dyskotece w Truskolasach. Pan Premier, w ramach okresowego prężenia mięśni, zapowiedział rekonstrukcję Gabinetu  (czyli zmiany w Radzie Ministrów). Ludzie, z sobie wiadomych powodów, poważnie odebrali zapowiedź; na giełdzie obstawiano najbardziej niepopularnych. Pierwsze miejsce w tym rankingu niechcianych zdobył minister zdrowia Bartosz Arłukowicz, drugie – minister infrastruktury Sławomir Nowak, trzecie – ministra sportu Joanna Mucha. Opinia jest opinią, Premier nie musiał brać jej pod uwagę, a wiec nie brał. Utwierdził siebie i ogół w przekonaniu, że rolą rządu jest trwanie. Dlatego ten rząd nazywają „rząd trwa mać”.Odwołanie wskazanej przez audiotele trójki nie było możliwe z wielu powodów. Pan Arłukowicz był popularnym politykiem lewicy, a jego popularność szczytowała w czasie transferu z SLD do PO. Wypadało mu dać stanowisko powodujące, by popularność wyparowała do zera, kasując przez to chęci kolejnych transferów. Pan Sławomir Nowak jest jak Sławoj-Składkowski przy Piłsudskim, wierny Soroka przynoszący siano ulubionej Kasztance. A z panią Muchą to już pełny problem: by uzasadnić odwołanie, należałoby najpierw uzasadnić, jakie racje przemawiały za powołaniem jej na ministrę fiz-kultury. Wiecie, rozumiecie… Odwołać to sobie może Premier Tusk pana Korolca, bo nikt nie wie, kto to jest i jakim resortem kieruje. Nieusatysfakcjonowanej zmianami opinii publicznej pozostało bałwanienie. Można założyć z dużym prawdopodobieństwem, że ulepiona ze śniegu kukła ministra BA, SN czy JM stopnieje wcześniej niż nastąpi zapowiadana wielka rekonstrukcja Gabinetu. Ba, nawet śniegowy Premier pod wpływem promieni słonecznych spłynie do kanału burzowego wcześniej niż decyzje w tej samej sprawie podejmą wyborcy. Jak więc widzimy pogaństwo (a tak nazywano wiarę w bałwany) ma urok większy od demokracji. Bez kadencyjności, bez nudnych procedur, kosztownych kampanii wyborczych, bez telewizyjnego gwałtu przez uszy, bez straszenia piesków mordami na bilbordach…Będąc oddanym zwolennikiem łagodnego postępu w granicach prawa  (wg programu mojego imiennika, Jarosława Haszka), polecam umiarkowanie w stosowaniu metod pogańskich. Nieuzasadnioną i nadmierną złośliwością jest lepienie figurek z wosku i nakłuwanie igiełką. Niedopuszczalnym gwałtem na prawach zwierząt jest odtwarzanie obrad Sejmu przez częstowanie kotów walerianą, a psów aromatem cieczki. Pogaństwo, tak i owszem, ale do pewnych granic. W końcu jesteśmy cywilizowanym narodem europejskim lub, jak kto woli, euroazjatyckim.

Kilka miesięcy temu prezydent Matyjaszczyk oddał w prezencie kamienicę i trzy działki (Aleja NMP 49) własnej spółce. Ta z kolei poszukuje dziś inwestora do zagospodarowania tego terenu. Od kilku dni media z ciekawością pytają, co tam powstanie, choć z dokumentów postępowania jasno wynika, że spółka zamierza wybudować obiekt handlowo-usługowy. Przyszłość Alei 49 to jednak sprawa drugorzędna, bo już przesądzona i nie mamy na nią wpływu. Dziś należy pytać, jak to w ogóle możliwe, że spółka miejska może robić ze swoim (tj. miasta) majątkiem, co chce i jak podobnym sytuacjom zapobiec. Wszystko było i jest w rękach radnych… Temat wydaje się na tyle interesujący, że do dyskusji zaprosiliśmy Artura Sokołowskiego, byłego prezesa spółki skarbu państwa.   *** „Zgodnie z udzieloną Czytelnikom obietnicą postanowiłem bliżej przyjrzeć się aktywności Prezydenta Miasta Krzysztofa Matyjaszczyka i jego służb w sferze obrotu nieruchomościami – na przykładzie zabudowanej miejskiej działki o wartości ponad 2 milionów złotych, położonej w reprezentacyjnej lokalizacji przy Alei Najświętszej Maryi Panny 49. Jak już uważni Czytelnicy wiedzą, od ponad roku za sprawą uchwały Rady Miasta z dnia 26.01.2012 r., Prezydent Częstochowy ma pełną swobodę  w zakresie wnoszenia i zbywania udziałów w miejskich spółkach, jak również prawo wnoszenia do nich bez pytania o zgodę Rady Miasta wkładów niepieniężnych. Korzystając z tej swobody postanowił wyposażyć jedną z miejskich spółek, Agencję Rozwoju Regionalnego w Częstochowie S.A., przekazując jej w oparciu Zarządzenie Prezydenta Miasta Częstochowy z dnia 4.06.2012 r. wspomnianą nieruchomość o powierzchni 3000 m2. W tym miejscu mała dygresja – po co tak naprawdę istnieją miejskie spółki? Otóż ustawa o samorządzie gminnym wymieniając tzw. zadania własne gmin mówi o tym, że dla potrzeb realizacji tych zadań można tworzyć jednostki organizacyjne (np. ochrona zdrowia – szpitale, edukacja publiczna – szkoły, itp.). W przypadku zadań o charakterze użyteczności publicznej, czyli zaspokajania zbiorowych potrzeb ludności w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych, gminy mogą tworzyć spółki prawa handlowego – i na tej właśnie zasadzie działają w Częstochowie m.in. Częstochowskie Przedsiębiorstwo Komunalne, Oczyszczalnia Ścieków „Warta”, czy Zakład Gospodarki Mieszkaniowej. Ustawa o gospodarce komunalnej daje również gminom możliwość tworzenia spółek działających poza sferą użyteczności publicznej – i taką właśnie spółką jest Agencja Rozwoju Regionalnego. Jest oczywiste, że miejskie spółki gmina może (a nawet musi) wyposażać w majątek niezbędny im do prawidłowego wykonywania realizowanych przez nie zadań – w tym także nieruchomości. Jest równie oczywiste, że nie można w ten sposób spółkom przekazywać dowolnych nieruchomości z gminnego zasobu na dowolne cele. Niestety chyba nie dla każdego jest to takie oczywiste… Sam byłem świadkiem, gdy podczas jednego ze spotkań z przedsiębiorcami Krzysztof Matyjaszczyk zachwalał jedną ze swoich głównych zalet jako Prezydenta Miasta. Otóż jak sam przyznał, bardzo często zdarza się zarówno jemu jak i jego zastępcom, że nie wiedzą, że czegoś nie da się zrobić. I kiedy jakiś zbyt czujny (w domyśle – „zły”) miejski urzędnik proponuje wytłumaczyć swojemu pryncypałowi, że czegoś nie wolno, bo bezduszne przepisy tego zabraniają, wtedy zostaje przez dobrego litościwego szefa pouczony, że nie wolno tak urzędniczo rzucać kłód pod nogi i sypać piachu w tryby. W efekcie – jak to triumfalnie obwieścił zasłuchanym gościom Prezydent Matyjaszczyk – finalnie w wielu sytuacjach okazuje się, że jednak się da…  Ku chwale Prezydenta i jego zastępców rzecz jasna. Przekładając to na grunt naszej sprawy, prawdopodobnie Jarosław Marszałek podpisując z upoważnienia Prezydenta zarządzenie przekazujące nieruchomość w III Alei spółce Agencja Rozwoju Regionalnego nie wiedział, że czasami jednak naprawdę się nie da… I tu dochodzimy do sedna. Absolutnie najważniejszą ustawą, prawdziwą Biblią w zakresie gospodarowania gminnymi nieruchomościami, jest ustawa o gospodarce nieruchomościami z dnia 21.08.1997 r. W zakresie sprzedaży nieruchomości ustawa ta precyzuje jako główną zasadę zbywania gminnych nieruchomości tryb przetargowy. W katalogu wyjątków od tej zasady wymieniony jest m.in. wkład niepieniężny (aport) do spółki. A zatem na pozór wszystko jest w porządku. Przyjrzyjmy się jednak problemowi bliżej, posługując się metodą pytań i odpowiedzi. 1) Dla realizacji jakich zadań własnych gmina postanowiła wyposażyć Agencję Rozwoju Regionalnego w tak wartościową nieruchomość?  Z zarządzenia Prezydenta nic na ten temat nie wynika, bo zapewne przez niedopatrzenie zapomniano o napisaniu w nim choćby słowa uzasadnienia. Na szczęście jednak władze miasta działają transparentnie i na stronie internetowej Agencji Rozwoju Regionalnego pojawiło się ogłoszenie o wszczęciu postępowania na wyłonienie inwestora do realizacji przedsięwzięcia Inwestycyjnego pn. “Rewitalizacja infrastruktury miejskiej na terenie nieruchomości położonej w Częstochowie przy Al. Najświętszej Maryi Panny 49” wraz z regulaminem postępowania. 2) Co wynika z treści ogłoszenia i załączonego regulaminu? Przytoczmy mnóstwo ciekawych cytatów: ARR planuje realizację przedsięwzięcia inwestycyjnego wspólnie z Inwestorem. Do realizacji przedsięwzięcia inwestycyjnego wykorzystany zostanie instrument spółki celowej. Zamierzeniem ARR jest nadanie zdegradowanemu obszarowi nowej funkcji społeczno – gospodarczej poprzez stworzenie wielofunkcyjnej infrastruktury budowlanej wpisującej się w otoczenie przestrzeni miejskiej i ukierunkowanej na zwiększenie zakresu oferty dla mieszkańców i turystów, a także pozwalającej na stworzenie nowych miejsc pracy dla mieszkańców. ARR dopuszcza, aby zabudowa na nieruchomości miała charakter komercyjny i uwzględniała koncepcję biznesową Inwestora. ARR zamierza udostępnić nieruchomości, z uwagi na to, że nie posiada ona ani środków własnych umożliwiających inwestycję, ani też nie jest możliwe finansowanie przedsięwzięcia ze środków akcjonariusza wszystkie pozostałe koszty związane z przedsięwzięciem ma finansować i zrealizować Inwestor. Założeniem jest, aby infrastruktura powstała w wyniku realizacji Przedsięwzięcia Inwestycyjnego została w całości przejęta przez jednego ze wspólników – Inwestora. Postępowanie mające na celu wyłonienie Inwestora, który zrealizuje przedsięwzięcie inwestycyjne wspólnie z ARR prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny. ARR przewiduje przeprowadzenie Dialogu z Inwestorami dopuszczonymi do udziału w Dialogu. 3) Co państwo Czytelnicy zrozumieli z powyższej nowomowy? Ja mniej więcej tyle:   – to prywatny inwestor będzie mógł sam zdecydować, co chce wybudować – czy ta „wielofunkcyjna infrastruktura budowlana” i  „komercyjny charakter” to może być np. supermarket? Tak, byle był ładny. – ARR, jak sama się przyznała, spełni w zasadzie rolę pośrednika w przekazaniu nieruchomości z rąk gminy poprzez zawartą na czas realizacji inwestycji spółkę celową w ręce prywatne – płatność inwestora za nieruchomość nastąpi jak wynika z ogłoszenia po realizacji inwestycji (prawda, że fajnie?) – zasady wyboru inwestora – Kodeks Cywilny (w cudowny sposób zostawiamy z boku wszystkie inne jakże

Czy istnieje narodowość śląska? Tu osobiście nie mam żadnych wątpliwości: istnieje, skoro są ludzie (nieważne czy tysiące, czy setki) deklarujący tak swoja przynależność. Co więcej: uważam, że nie ma w Polsce instytucji, która mogłaby zakazać (lub odwrotnie: zalegalizować) istnienie narodowości. Określenie własnej tożsamości należy, moim zdaniem, do tych rodzaju wolności, które przynależą każdemu człowiekowi, tylko z tego tytułu, że jest człowiekiem. Rzecz jest jednak warta szerszego rozpatrzenia. Co to jest naród? Przy wielości definicji i ogromie odwołań naród wciąż pozostaje wspólnotą niedookreśloną. Rozumieć go można w sposób przynajmniej dwojaki. Czytamy w konstytucji słowa „my Naród Polski” i przyjmujemy je jako określenie wspólnoty wszystkich obywateli Rzeczypospolitej, bez względu na to, jakim mówią językiem, kim byli ich rodzice, jaka jest ich rasa czy wyznanie. Do tej wspólnoty należy na tych samych prawach Krakus z dziada, pradziada, jak i pochodzący z Nigerii piłkarz, któremu Prezydent RP nadał polskie obywatelstwo. Druga definicja ma swoje oparcie formalne w ustawie o mniejszościach narodowych. A więc przyjmuje się, że naród jest wspólnotą języka, tradycji i zwyczaju; a zatem społecznością porozumiewającą się tym samym językiem i kodem kulturowym, odwołującą się do wspólnego wszystkim dziedzictwa, uznającą wspólne wartości, szanującą tworzące wspólnotowość tradycje. Ustawa o mniejszościach akcentuje język, kulturę i tradycje jako spoiwo i dodaje świadomość własnej historycznej wspólnoty. Ponieważ członek zdefiniowanej w ustawie o mniejszościach narodowych wspólnoty jest także obywatelem polskim, mamy swoistą „wielość w jednym”: w konstytucyjnym „my Naród Polski” zawiera się każdy naród określony w ustawie o mniejszościach. Nie wyczerpuje to bynajmniej problemu prawnego. Konstytucyjny „my Naród Polski” bazuje na obywatelstwie; istnieje zatem jakiś rodzaj przymusu i wyłączności. Człowiek rodzi się obywatelem polskim i dopóki się tego obywatelstwa nie wyrzeknie, jest Polakiem i z tego tytułu korzysta z przysługujących mu praw i ponosi na rzecz wspólnoty obowiązki. Obowiązki owe sprowadzają się do trzech sfer: aktywnego udziału w życiu publicznym wspólnoty, ponoszenia ciężarów (podatków) na rzecz realizacji zadań wspólnych oraz gotowości do obrony własnego kraju. Zakres tych obowiązków określa wyłączność: nie można być lojalnym obywatelem dwóch państw. W takim bowiem przypadku staniemy przed nierozwiązywalnym dylematem lojalności: co w sytuacji gdy nasze Ojczyzny wejdą w konflikt zbrojny? Druga definicja narodu: wspólnota języka, tradycji, kultury (dodajmy też w ślad za Scrutonem: partnerstwo żywych, umarłych i nienarodzonych – by podkreślić ciągłość historyczną) z założenia wymaga świadomości przynależności. Zatem przynależność do takiej wspólnoty narodowej jest dobrowolnym wyborem. Nikt nie może nam narzucić narodowości. Za gwałt i niesprawiedliwość uznawaliśmy „niemczenie” czy „rusyfikacje” Polaków w czasie zaborów; podobnie za gwałt uważano „polszczenie” Ukraińców w czasie II Rzeczpospolitej. Nie można takowego narzucania tłumaczyć pochodzeniem danej osoby. Sami z dumą szczyciliśmy się dobrowolnym wyborem polskości przed osobami o innej narodowości: Czecha Jana Matejki, Niemca Samuela Lindego itd. Przyjmujmy za rzecz oczywistą i prawo kardynalne: każdy jest tym, za kogo się uważa. Nie można nikogo zmuszać do przyjęcia określonej narodowości, tak jak nie można narzucać określonej religii. Dobrowolność łączy się tu dodatkowo z innym prawem: prawem do beznarodowości i prawem wielonarodowości. Nie można być lojalnym obywatelem dwóch państw, bo z obywatelstwem wiążą się określone przepisami prawnymi obowiązki. Obowiązki wobec narodu narzuca tradycja, może być sytuacja, że część takowych dobrowolnie przyjmujemy, części nie. Zastanówmy się, jak wielu z nas dba o czystość języka polskiego czy łoży datki na ochronę dziedzictwa kulturowego; jeżeli tego nie robimy i tak nikt nam nie zarzuci, że odrzuciliśmy przez to polską narodowość. Wielonarodowość jest cechą obszarów pogranicza, a tym samym cechą Europy Środowej. Tak jak nie wolno od dziecka wymagać, by bardziej kochało mamę czy tatusia; tak ze zrozumieniem musimy przyjmować sytuacje „graniczne” (matka Polka, ojciec Niemiec, miejsce zamieszkania Wlk. Brytania). Pisał o tym przed wojną Jan Baudouin de Courtenay („W kwestii narodowościowej” wykład z 1924 r.): „mieszkając bądź to na pograniczu etnograficznym dwóch narodowości, bądź też w dzielnicy etnograficznie i narodowo mieszanej, można nie tylko mówić od samego początku dwoma językami, ale także brać udział w życiu kulturalnym jednej i drugiej narodowości i czuć się kulturalnie solidarnym z jedną i drugą narodowością, a nawet kochać i miłować twórczość kulturalną i jednej, i drugiej narodowości.. Z jakiego powodu ma człowiek we własnej duszy toczyć zaciętą walkę i, należąc nie tylko obiektywnie, ale także subiektywnie do dwóch zbiorowisk narodowych, np. do żydowskiego i do polskiego, albo też do litewskiego i polskiego, jako Żyd lub Litwin nienawidzić w sobie samym Polaka albo też jako Polak nienawidzić w sobie samym Żyda lub Litwina? Tylko takie obmierzłe czasy jak nasze zmuszają ludzi do staczania takich tragicznych walk we własnej duszy”. Taki pogląd zderzył się przed wojną z innym, wyrażonym najdobitniej przez Romana Dmowskiego „Polityka narodowa musi czuwać nad składem narodu pod względem pochodzenia, nie dopuszczać do tego, ażeby go zalewały w zbyt wielkiej liczbie pierwiastki obce, wnoszące z sobą obce instynkty, przywiązania, pojęcia i wierzenia. Musi dążyć do tego, żeby te obce pierwiastki, które w naród wsiąkają, nie tylko asymilowały się powierzchownie, ale żeby się z nim moralnie zespalały, musi bronić naród przeciw zdobywaniu w nim większego wpływu przez żywioły, które moralnie z nim zespolić się nie mogą, musi je o ile możności eliminować”. Przyjmijmy jednak, że skoro uznajemy wolność w wyborze narodowości, to bliższe nam powinny być słowa Jana Baudouin de Courtenay – kandydata mniejszości narodowych na stanowisko Prezydenta RP w 1922 r. Co wynika z bycia Ślązakiem? Przyjęcie, że możliwa i naturalna jest wielonarodowość, a dodatkowo założenie, iż opcja narodowa nie zwalnia żadnego obywatela Rzeczpospolitej z bycia członkiem wspólnoty konstytucyjnej; otwiera tu różne perspektywy. Można być Ślązakiem, można być Ślązakiem i Polakiem, można być Ślązakiem Niemcem lub Czechem; a w każdym z tych przypadków można być lojalnym obywatelem Rzeczpospolitej. Lojalność obywatelska jest stanem opisanym prawem; tak jak nie podejrzewamy z góry każdego o bycie przestępcą, tak nie możemy bez dowodów obwiniać, że przynależność narodowa równa się nielojalności wobec państwa. Mamy szereg doświadczeń pozytywnych. Umożliwienie udziału w życiu politycznym mniejszości niemieckiej skutkowało umocnieniem lojalności propaństwowej tej grupy społecznej. Dobrze ocenić można aktywność mniejszości w zarządzaniu sprawami wspólnymi gmin, powiatów i województwa opolskiego; lojalne wobec interesów państwa jest także zachowanie posłów z mniejszości w Sejmie RP. Ustawa o mniejszościach narodowych jest tworem prawnym dalekim od doskonałości.

Abdykacja Ojca Świętego Benedykta XVI wywołała, przy okazji, wylew różnego rodzaju objawień antyklerykalnych. Cóż, każda okazja jest dobra, by zaznaczyć własne „ja” w przestrzeni społecznej. Wśród wielu świadomie nastawionych na bulwersowanie, enuncjacji, serce moje podbiła sympatyczna brunetka, Kazimiera Szczuka, pytaniem: co robią ludzie przyzwoici w kościele? Odpowiedź na to fundamentalne pytanie wydaje się prosta: przyzwoici ludzie w kościele nie kradną drobnych ze skarbonki. Nie kradną także grubych z damskich torebek. Ogólnie nie robią także wielu innych rzeczy określanych jako nieprzyzwoite. Bo jak masło ze swej natury powinno być maślane, tak człowiek przyzwoity nie robi rzeczy nieprzyzwoitych. Nie robi takowych rzeczy ani w kościele, ani w domu, ani we więzieniu, ani w Sejmie, ani w wojsku.Przyzwoitość, w sensie podstawowym, to dobrowolne przyjęcie pewnych ograniczeń. Nie robimy czegoś, nie tylko z obawy kary, ale dlatego, że to nie wypada. Kiedyś, w zamierzchłych czasach, strażnikiem była opinia publiczna; nieprzyzwoitość była ganiona, czasem zaś karana towarzyskim ostracyzmem. Ale takie obyczaje to z naszej perspektywy wczesne średniowiecze; dziś – pod wpływem trendów mody – nieprzyzwoitość stać się może cenioną w towarzystwie ekspresją. W prywatnym gronie duszą towarzystwa staje się opowiadacz pieprznych dowcipów o blondynkach, Nigrach czy Żydkach; ten zwyczaj przenosi się do publicznej sfery: kultury lub polityki. Jeśli polityk mówi, że „kobieta chce być zgwałcona”, powiela, upublicznia i promuje formę – znaną wielokrotnie prokuratorom – tłumaczenia się gwałcicieli i pedofilów (oni są zawsze niewinni, to ofiara sama chciała). Jeśli ktoś wytyka posłowi, że pochodzi z Afryki, gdzie karzą śmiercią za homoseksualizm, to równie dobrze może mu wytykać pokrewieństwo z kanibalami. Czy jest to rasizm, nie wiem; ale chamstwo z pewnością.Poprawność językowa nie może przeradzać się w cenzurę blokującą wolność słowa. Ale przyzwoitość, kierująca się prostym jak cep wskazaniem – nie czyń bliźniemu co tobie niemiłe – nakłada pewne ograniczenie. Pewne… bo nie określone, dostosowujące się do przemian kulturowych i obyczajowych, ale stale konserwatywne w trosce, by nie krzywdzić bliźniego. Czy pani Kazimiera Szczuka ma większą szansę spotkać ludzi przyzwoitych w kościele, czy poza kościołem? Nie wiem, nie znam Warszawy. Przypomina się stary witz: „- Nie spotkałem w tamtej knajpie uczciwego człowieka. – A skąd o tym wiesz ? – Bo nigdy tam nie byłem.” Faktycznie, by spotkać w kościele, remizie strażackiej, klubie brydżowym, w „secie i galarecie” osobę przyzwoitą, to trzeba tam być. Ocena zaoczna opatrzona jest tak dużym prawdopodobieństwem błędu, że nie może być wiarygodna. A swoją drogą, przypomina się teza Rzewuskiego o różnicy między barbarzyńcą a dzikim. Barbarzyńca to osoba, która nie doświadczyła kontaktu z cywilizacją, jest więc jak narodzone dziecko, które ma jeszcze przed sobą szansę oświecenia. Dziki to osoba, która poznała cywilizację, ale ją odrzuca, bo z wszystkich osiągnięć postępu jedynie gorzała jest dla niej interesująca. Zanik przyzwoitości w świecie cywilizowanym jest tryumfem dzikiego chamstwa.