Zrozumieć Anglię i zwyczaje tutaj panujące oczywiście można, ale nie jest to takie proste. Weźmy na przykład święta. Boże Narodzenie to zaledwie jeden dzień, czyli 25 grudnia. Nie świętują w wigilię, a w drugi dzień świąt, czyli tzw. Boxing Day, zaczyna się szaleństwo zakupów. Przed Wielkanocą z kolei nie ma jakichś wielkich przygotowań, ale święta trwają aż cztery dni.
W zasadzie wszystkie zwyczaje wielkanocne sięgają w Anglii czasów pogańskich. Nawet sama nazwa świąt o tym przypomina, bo Wielkanoc nazywa się tutaj Easter i było to dawniej święto na cześć anglosaskiej bogini wiosny Eoster. Co ciekawe, termin tego święta był różny, a określała go formuła dokładnie taka sama, jaką przyjęło się wyznaczać datę Wielkanocy, czyli pierwsza niedziela po pierwszej wiosennej pełni księżyca. Można powiedzieć, że chrześcijaństwo, przynajmniej jeśli chodzi o Wielkanoc, miało na Wyspach przygotowany grunt i zadomowiło się gładko, ale oczywiście tak łatwo nie było. Do dzisiaj istnieje niejeden pogański relikt, na przykład… bułka. Słodka zresztą, zwana Hot Cross Bun, z cynamonem, rodzynkami i krzyżem z białego lukru na wierzchu, bardzo popularna w Anglii, obowiązkowy asortyment każdego sklepu spożywczego. Ciekawostką jest fakt, że pogańską bułkę Anglicy namiętnie spożywali także w czasach chrześcijańskich, mimo zakazów i gróźb różnych. W końcu kościół na Wyspach uznał, że skoro walczyć się z bułką nie da, to trzeba przyjąć, że jej zjedzenie nie jest wykroczeniem przeciw wierze.
Zupełnie poważnie natomiast trzeba powiedzieć, że w świeckiej Anglii świadomość Wielkiej Nocy i tygodnia ją poprzedzającego wydaje mi się znacznie większa niż w katolickiej Polsce. Najważniejsze dni Wielkiego Tygodnia mają swoje nazwy, odnoszące się do wydarzeń opisanych w Nowym Testamencie. Środa nazywa się Spy Wednesday (od szpiegostwa, w tym znaczeniu – konspiracji), bo właśnie w tym dniu Judasz spiskował z Sanhedrynem przeciw Jezusowi. Czwartek to Maundy Thursday (maundy, z francuskiego mandy, czyli polecenie, zadanie) – dzień bardzo szczególny, bo wtedy odbyła się ostatnia wieczerza, podczas której Jezus zalecał apostołom miłowanie bliźnich. Piątek to Good Friday, dzień ukrzyżowania. Oczywiście Good Friday nie brzmi zręcznie, ale nazwa prawdopodobnie pochodzi od God’s Friday, czyli Piątek Boga. Tak się przynajmniej oficjalnie uważa. W świeckiej Anglii to święto, dzień wolny od pracy, podobnie jak wielkanocny poniedziałek.
Szczególnym dniem, jak wspomniałem, jest czwartek, Maundy Thursday. Odbywa się w tym dniu, dla uczczenia i przypomnienia ostatniej wieczerzy, specjalne nabożeństwo w Katedrze Westminsterskiej, z udziałem królowej. Aż do XVII wieku kolejni monarchowie obmywali w tym dniu nogi najuboższym poddanym. Później zamieniono ten zwyczaj na inny, tzw. Maundy Money lub Royal Money, kiedy to monarcha obdarowywał ludzi starszych, szczególnie zasłużonych dla kościoła i społeczeństwa, czerwonymi i białymi portmonetkami. Poddanych było i jest, bo ta tradycja zachowała się do czasów obecnych, dokładnie tylu, ile lat ma władca, a portmonetki zawierają specjalnie na ten dzień wybite, niedatowane monety – również tyle, ile lat ma monarcha.
Zachowała się również inna tradycja pogańska, ale zaakceptowana przez chrześcijaństwo, czyli niedzielna parada w Parku Battersea w Londynie. Obecnie nazywa się Paradą Wielkanocną, a przed wiekami, w związku z wiosną – Świtem Nowego Życia. I znowu pogaństwo idzie tu w parze z chrześcijaństwem, bo przecież Wielkanoc to również świt nowego życia. Czyż nie?
