NIK masakruje Urząd Miasta

Najwyższa Izba Kontroli zakończyła audyt Miasta Częstochowy w temacie: „Utrzymanie i wykorzystanie hal widowiskowo-sportowych”. W przypadku Częstochowy chodziło o halę sportową na Zawodziu. Tygodnik dysponuje raportem pokontrolnym. Analiza NIK-u jest dla kierownika jednostki kontrolowanej Krzysztofa Matyjaszczyka druzgocąca. „Najwyższa Izba Kontroli ocenia negatywnie działalność kontrolowanej jednostki w zbadanym zakresie w latach 2012 – 2014 (I półrocze).”

Negatywną ocenę działań prezydenta Matyjaszczyka, odpowiedzialnego za funkcjonowanie Hali Sportowej Częstochowa NIK uzasadnia: „niezapewnienie wyboru operatora Hali wielofunkcyjnej sportowej przy ul. Żużlowej 4 w Częstochowie przed jej otwarciem, w tym niewszczęcie postępowania w trybie z wolnej ręki, na które wcześniej uzyskano zgodę Instytucji Zarządzającej Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego, wskutek czego przez jedenaście miesięcy funkcjonowania Hali, Gmina Miasto Częstochowa nie mogła odpłatnie udostępniać Hali, a także uzyskiwać zakładanych przychodów z tytułu podatku od nieruchomości w łącznej kwocie 485,1 tys. zł; określenie warunków udziału w IV postępowaniu na zarządzanie Halą w sposób, który nie zapewniał uczciwej konkurencji, co stanowiło naruszenie art. 7 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych.” Innymi słowy NIK ma poważne wątpliwości, czy halą na Zawodziu powinna zarządzać spółka powołana przez miasto.

Faktyczne zagospodarowanie i wykorzystanie Hali
“Hala sportowa została oddana do użytku 12 września 2012 r., a pierwsza impreza została zorganizowana 23 września 2012 r. (pokazowy turniej koszykówki w ramach dnia otwartego na Hali). W umowie o dofinansowanie jako wskaźniki rezultatu przyjęto zorganizowanie w ciągu roku czterech międzynarodowych imprez sportowych lub kulturalnych oraz uzyskanie wskaźnika 250 tys. osób korzystających z Hali. Osiągnięty poziom realizacji tych wskaźników był przedmiotem sprawozdania z 8 stycznia 2014 r. podpisanego przez Zastępcę Prezydenta Miasta Przemysława Koperskiego i przekazanego do Urzędu Marszałkowskiego, w którym poinformował on m.in. o zorganizowaniu w 2013 r. dziewięciu imprez międzynarodowych oraz o 252.195 osobach korzystających z Hali (…)
W toku kontroli NIK zweryfikowano dane dotyczące liczby uczestników 29 imprez zorganizowanych na Hali w 2013 r. (…) i ustalono, że faktyczna liczba osób korzystających z Hali była niższa od podawanej w sprawozdaniu – łącznie o 29.870 osób (różnica wynosiła od 500 do 3.224 osób na poszczególnych imprezach).”

Zakładane i faktyczne koszty utrzymania Hali
“W umowie o dofinansowanie podano projekcje finansowe odrębnie dla zarządzającego obiektem Operatora (podmiotu wybranego zgodnie z przepisami Prawa zamówień publicznych) oraz beneficjenta umowy, tj. Miasto.
Roczne koszty utrzymania Hali przez Operatora w 2013 r. zaplanowano w kwocie 1.598,3 tys. zł, w tym zużycie materiałów i energii (m.in. media i środki czystości) 557,2 tys. zł, usługi obce (wywóz nieczystości, usługi konserwacyjne, telekomunikacyjne, marketingowe i reklamowe) 51,2 tys. zł, podatki i opłaty (podatek od nieruchomości) 126,0 tys. zł, wynagrodzenia 690,3 tys. zł, świadczenia na rzecz pracowników 138,1 tys. zł.35 oraz pozostałe (ubezpieczenie mienia) 35,5 tys. zł. Faktycznie poniesione koszty utrzymania Hali w 2013 r. wyniosły 2.247,4 tys. zł i były wyższe od zakładanych o 649,1 tys. zł (tj. o 40,6%), z czego: MOSiR w okresie styczeń – marzec poniósł koszty utrzymania Hali w wysokości 612,6 tys. zł (średnio 204,2 tys. zł miesięcznie), Wydział KPS Urzędu w okresie kwiecień – lipiec poniósł koszty utrzymania w wysokości 524,9 tys. zł (średnio 131,2 tys. zł miesięcznie), HSC Sp. z o.o. w okresie sierpień – grudzień poniosła koszty utrzymania w wysokości 1.109,9 tys. zł (średnio 222,0 tys. zł miesięcznie).
W okresie sierpień – grudzień 2013 r.  Miasto przekazało HSC Spółka z o.o. Kwotę 1.148,8 tys. zł (229,8 tys. zł miesięcznie) z tytułu wynagrodzenia wypłaconego operatorowi Hali, na podstawie umowy o zarządzanie, zawartej pomiędzy Miastem a ww. Spółką. Porównanie zakładanych i faktycznych kosztów utrzymania Hali wskazuje m.in. na wyższe łączne koszty w 2013 r. od zakładanych w następujących pozycjach: zużycie materiałów i energii (m.in. media) zaplanowano w kwocie
557,2 tys. zł, podczas gdy ich faktyczna wysokość wyniosła 1.032,7 tys. zł
i była wyższa o 475,5 tys. zł, tj. O 85,3%; zakup usług obcych zaplanowano w kwocie 51,2 tys. zł, podczas gdy ich faktyczna wysokość wyniosła 370,8 tys. zł i była wyższa o 319,6 tys. zł tj. o 624,2%.”

Zakładane i faktyczne przychody z udostępniania Hali
W umowie o dofinansowanie zaplanowano na 2013 rok przychody Operatora w łącznej kwocie 1.401,6 tys. zł, w tym przychody z wynajmu Hali na zajęcia i zawody sportowe 468,6 tys. zł, z wynajmu na imprezy komercyjne (…) 168,0 tys. zł, przychody z wynajmu powierzchni usługowych (…) 674,2 tys. zł oraz przychody z reklamy w kwocie 90,8 tys. zł. Wysokość planowanych przychodów została opracowana na podstawie cen obowiązujących w funkcjonującej w Częstochowie Hali sportowo–widowiskowej „Polonia” oraz cennika usług stosowanego w hali sportowo–widowiskowej „Łuczniczka” w Bydgoszczy. W okresie kiedy Hala zarządzana była przez MOSiR (3 września 2012 r. – 31 marca 2013 r.), z tytułu użytkowania Hali nie uzyskano żadnych przychodów. W tym okresie zorganizowano m.in. pięć imprez międzynarodowych (trzy gale boksu zawodowego, pokazowy turniej „Polonijna Gwiazdka na sportowo” oraz seminarium z zakresu sztuk walki) oraz 22 imprezy o charakterze krajowym (…), a MOSiR ponosił koszty organizacji tych imprez. W tym okresie średni szacunkowy godzinny koszt utrzymania Hali wynosił 220 zł (w okresie wrzesień-grudzień 2012 r.) oraz 280 zł (w okresie styczeń-marzec 2013 r.). MOSiR nie osiągnął również żadnych przychodów z tytułu udostępniania Hali innym podmiotom (…) (łącznie 18 podmiotów), które organizowały zajęcia treningowe lub rekreacyjne i nie wnosiły z tego tytułu żadnych opłat. W okresie od kwietnia 2013 r. do lipca 2013 r., tj. kiedy Hala była zarządzana przez Wydział KPS, z tytułu jej użytkowania nie uzyskano żadnych przychodów. W tym okresie zorganizowano m.in. jedną imprezę międzynarodową (…) oraz pięć imprez o charakterze krajowym. W ww. okresie z Hali korzystało nieodpłatnie 14 podmiotów (…), a także była udostępniana osobom indywidualnym. W ww. okresie średni szacunkowy koszt utrzymania Hali wynosił 180 zł za godzinę. W okresie od sierpnia do grudnia 2013 r., tj. w okresie, kiedy Hala była zarządzana przez HSC Sp. z o.o., z tytułu użytkowania Hali uzyskano przychody w łącznej kwocie 1 064,2 tys. zł (netto), w tym kwota 961,9 tys. zł (90,4%) stanowiła wynagrodzenie za zarządzanie przekazane przez Miasto, a kwota 102,3 tys. zł (9,6%), została uzyskana z tytułu udostępniania Hali (43,5 tys. zł) lub za wynajem powierzchni (58,8 tys. zł). W tym okresie średni szacunkowy koszt jej utrzymania wynosił 340 zł za godzinę.
Porównanie zakładanych w studium wykonalności i faktycznie uzyskanych przychodów z tytułu udostępniania Hali wskazuje na nieosiągnięcie założonych przychodów: przychody z wynajmu Hali na zajęcia i zawody sportowe oraz imprezy komercyjne (np. koncerty, targi i wystawy) zaplanowano w wysokości 636,6 tys. zł (rocznie), podczas gdy ich faktyczna wartość za pięć miesięcy wyniosła 43,5 tys. zł, tj. 6,8% zakładanej kwoty, (16,4% kwoty planowanej, przypadającej na pięć miesięcy); przychody z wynajmu powierzchni usługowych zaplanowano w kwocie 674,2 tys. zł (rocznie) a ich faktyczna wartość za pięć miesięcy wyniosła 58,8 tys. zł, tj. 8,7% założonej kwoty, (20,9% kwoty planowanej przypadającej na pięć miesięcy);
przychody z reklamy założono w rocznej kwocie 90,8 tys. zł, a faktycznie nie uzyskano z tego tytułu żadnych przychodów.
W wyniku zawartej umowy, HSC Sp. z o.o. przedstawiła planowane przychody z tytułu użytkowania Hali w 2013 r. w wysokości 1.657,4 tys. zł (brutto, w tym przychody z tytułu umowy zawartej z Miastem 1.148,8 tys. zł, przychody z wynajmowania lub dzierżawienia Hali 370,0 tys. zł, przychody ze sprzedaży powierzchni reklamowych 15,0 tys. zł i przychody ze sprzedaży biletów na organizowane imprezy 123,6 tys. zł.) oraz planowane koszty w wysokości 3.186,1 tys. zł (brutto). Zastępca Prezydenta Miasta Wanda Kukla wyjaśniła, że Miasto nie wnosiło uwag do kwot planowanych przychodów przez HSC Sp. z o.o., ponieważ ich wartość była równa cenie oferty i nie budziła wątpliwości „biorąc pod uwagę upływ czasu od dnia podpisania umowy o dofinansowanie projektu budowy Hali oraz założenie, że wybrany operator dokonał właściwego rozeznania w tym zakresie”.
W rzeczywistości, Operator Hali – HSC Sp. z o.o. osiągnęła zaplanowane przychody z tytułu wynagrodzenia za zarządzanie Halą (1.148,8 tys. zł), natomiast z pozostałej zaplanowanej kwoty przychodów w wysokości 508,6 tys. zł (brutto), Spółka uzyskała jedynie 120,6 tys. zł brutto, tj. 23,7% planowanej kwoty.”

Wynik finansowy
“Faktycznie w 2013 r. Miasto nie uzyskało żadnych przychodów, ponieważ Operator Hali (HSC Sp. z o.o.) uzyskał zwolnienie z podatku od nieruchomości w ramach programu pomocy de minimis udzielonej przez Prezydenta Miasta na podstawie uchwały Rady Miasta. Ponadto, w 2013 r. Miasto poniosło koszty związane z utrzymaniem Hali (nie wliczając amortyzacji) w wysokości 2.286,4 tys. zł, w tym 1.137,6 tys. zł z tytułu kosztów utrzymania Hali w okresie styczeń – lipiec przez MOSiR (612,6 tys. zł) i Wydział KPS Urzędu (525,0 tys. zł) oraz 1.148,8 tys. zł z tytułu wynagrodzenia wypłaconego operatorowi Hali (HSC Sp. z o.o.) na podstawie umowy o zarządzanie. Całość kosztów utrzymania Hali w 2013 r. została pokryta z budżetu Miasta i ze środków MOSiR.

Podsumowanie nieprawidłowości
1) W umowie o dofinansowanie założono, że z wybudowana Hala nie będzie generować kosztów po stronie Miasta, co więcej uzyska ono w 2013 r. przychody w wysokości 125,9 tys. zł, stanowiącej równowartość podatku od nieruchomości oraz poniesie koszty operacyjne w kwocie 1.772,5 tys. zł, stanowiącej równowartość dokonywanych odpisów amortyzacyjnych.
Tymczasem faktycznie w 2013 r. Miasto nie tylko nie uzyskało żadnych przychodów, ale ponosiło koszty związane z utrzymaniem obiektu, które (bez odpisów amortyzacyjnych) wyniosły 2.286,4 tys. zł.
Odpowiadając na pytanie o przyczyny ponoszenia kosztów, których nie przewidywano, Zastępca Prezydenta, Mirosław Soborak stwierdził, że na etapie sporządzania wniosku o dofinansowanie zakładano, że operator Hali będzie pobierał przychody z wynajmu Hali, a tymczasem w okresie, kiedy Halą administrował MOSiR lub Wydział KPS Urzędu, Miasto nie mogło pobierać z tego tytułu żadnych przychodów.
Niewyłonienie operatora Hali nie może usprawiedliwiać nieosiągania przychodów, gdyż fakt, iż Miasto nie mogło pobierać przychodów w okresie, kiedy Halą administrował MOSiR lub Wydział KPS Urzędu nie wynikał z przyczyn niezależnych od kontrolowanego, lecz był skutkiem złożonej przez niego deklaracji. NIK wskazuje ponadto, że to również Urząd Miasta Częstochowy, który prowadził procedury związane z wyłonieniem operatora Hali, jest odpowiedzialny za to, iż proces ten trwał ponad 16 miesięcy, w tym 11 miesięcy już po oddaniu obiektu do użytku. Tym samym Miasto nie mogło odpłatnie udostępniać Hali oraz uzyskiwać przychodów z tytułu podatku od nieruchomości w łącznej kwocie 485,1 tys. zł (jedenaście miesięcy po 44,1 tys. zł).
2) Wskutek złożenia oświadczenia o kwalifikowalności VAT, którego konsekwencją był brak możliwości osiągania przychodów przez Miasto oraz przedłużającego się postępowania wyboru operatora Hali, w okresie od września 2012 r. do lipca 2013 r., tj. w czasie, kiedy Halą zarządzały MOSiR oraz Wydział KPS Urzędu nie uzyskano żadnych przychodów z tytułu użytkowania Hali. (…)
Zastępca Prezydenta, Mirosław Soborak wyjaśnił, że opracowane w 2009 r. studium wykonalności zawierało jedynie szacunkowe kwoty przychodów przy założeniu, że operator Hali będzie udostępniał i wynajmował powierzchnię Hali przez cały rok. Tymczasem do lipca 2013 r. Hala była zarządzana przez MOSiR oraz Wydział KPS Urzędu, które nie mogły uzyskiwać z tego tytułu przychodów, natomiast operator, który zarządzał Halą od sierpnia 2013 r. osiągnął niższe od zakładanych przychody, ponieważ przetargi na wynajem powierzchni Hali przeprowadzone w pierwszych miesiącach działania Spółki nie przyniosły oczekiwanych wyników, a tym samym moment zawarcia umów i osiągnięcia przychodów przesuwał się w czasie. Ponadto, Zastępca Prezydenta stwierdził: „Działania, których celem jest pozyskanie reklamodawców, a także najemców powierzchni w tego typu obiektach jak Hala sportowa są długofalowe i wiążą się z licznymi rozmowami oraz koniecznością podejmowania czynności marketingowo – organizacyjnych”.
Przychody osiągnięte w 2013 r. przez HSC sp. z o.o. były również znacznie niższe od założonych na ten rok przez samą spółkę, która powinna znać czynniki warunkujące uzyskiwanie przychodów z udostępniania Hali. Ponadto fakt, iż zarządzania Halą zostało powierzone operatorowi dopiero w lipcu 2013 r. był skutkiem przewlekłego postępowania prowadzonego przez Miasto (od stycznia 2012 r. do czerwca 2013 r.).
3) łączne koszty utrzymania Hali poniesione w 2013 r. przez zarządzające Halą podmioty (MOSiR, Wydział KPS Urzędu oraz HSC Sp. z o.o.) były o 649,1 tys. zł, tj. o 40,6% wyższe niż zakładano i wyniosły 2.247,4 tys. zamiast 1.598,3 tys. zł.
Wskazując na przyczynę rozbieżności pomiędzy planowanymi i faktycznymi kosztami Zastępca Prezydenta, Mirosław Soborak stwierdził, że powyższe wynika głównie z niedoszacowania poziomu kosztów wskazanych w studium wykonalności, które zostały ustalone szacunkowo, w oparciu o rozwiązania techniczne i ceny obowiązujące w 2009 r. Zdaniem Zastępcy Prezydenta, planowane koszty stanowiły dla Miasta jedynie wartości orientacyjne, a nie graniczne limity kosztów utrzymania nowoczesnego obiektu Hali.
Podzielając stanowisko Zastępcy Prezydenta, iż jedną z przyczyn rozbieżności pomiędzy planowanymi i faktycznie poniesionymi kosztami utrzymania Hali było ich niedoszacowanie przez Miasto na etapie ubiegania się o dofinansowanie budowy Hali przez Marszałka Województwa Śląskiego oraz Ministra Sportu i Turystyki, NIK zwraca uwagę, że poziom cen od 2009 r. wzrósł o 11,5%67, zaś koszty utrzymania Hali były wyższe niż zakładano o 40,6%. Nie można więc uznać tego czynnika za znaczący dla osiągniętego rezultatu. Ponadto, wg założeń Urzędu, powierzenie Hali do zarządzania profesjonalnemu operatorowi, wybranemu w procedurze przetargowej „miałoby zagwarantować efektywne gospodarowanie majątkiem, a tym samym ograniczenie (likwidację) dofinansowania działalności podmiotu obsługującego (…)”.

Kontrolerzy NIK-u nie pozostawili na Urzędzie Miasta Częstochowy i jego szefie, Krzysztofie Matyjaszczyku, suchej nitki. Zresztą ocena: negatywna, mówi sama za siebie. Opinia kontrolerów o mieście to dopiero wierzchołek góry lodowej, bowiem skontrolowano także wiele innych instytucji, w tym spółkę Hala Sportowa Częstochowa oraz MOSiR.