Większa przejrzystość przepisów, sprawniejsze procedury, a także likwidacja szkodliwych absurdów – to główne cele reformy zwolnień lekarskich oraz orzecznictwa lekarskiego. Ustawa, której projekt powstał w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, 7 stycznia 2026 roku została podpisana przez Prezydenta RP.
Czy na zwolnieniu lekarskim mogę iść po bułki albo odpisać na ważnego maila z pracy, czy w razie kontroli grozi to odebraniem zasiłku chorobowego? To pytanie zadawała sobie niejedna osoba przebywająca na L4. Teraz będziemy mieli jasność.
7 stycznia 2026 roku Prezydent RP podpisał nowelizację ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, która porządkuje m.in. kwestie związane z kontrolą zwolnień lekarskich, a także wprowadza nowe zasady orzecznictwa lekarskiego.
Jasne zasady L4
Okres zwolnienia chorobowego powinien być przeznaczony na powrót do zdrowia i odpoczynek, a nie wiązać się ze stresem i niepewnością wynikającymi z niejasności przepisów. Przygotowana ustawa gwarantuje przejrzystość w tym zakresie. W ustawie zdefiniowano pojęcia „pracy zarobkowej” oraz „aktywności niezgodnej z celem zwolnienia” – zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego.
Te pojęcia wcześniej nie były zdefiniowane w ustawie i osoby przebywające na zwolnieniu lekarskim obawiały się, że nawet najmniejsza czynność związana z pracą albo inna aktywność może doprowadzić do utraty zasiłku.
Co będzie można robić, a czego nie?
Dozwolone czynności:
* Zwykłe czynności dnia codziennego (np. wyjście do sklepu po podstawowe artykuły spożywcze, apteki).
* Czynności incydentalne wymagane istotnymi okolicznościami (np. odprowadzenie dziecka do przedszkola, gdy nie może zrobić tego nikt inny).
* Podpisanie pilnego dokumentu, jednorazowe opłacenie faktury.
Ważne zastrzeżenie
Pracą zarobkową nie będą czynności incydentalne, których wykonania wymagają istotne okoliczności. Nie może to być polecenie pracodawcy. Na wniosek chorego będzie możliwość wykonywania pracy u jednego pracodawcy podczas zwolnienia lekarskiego u innego pracodawcy.
Przykłady:
* chirurg ze złamanym palcem nie może operować, ale może wykładać na uczelni,
* dziennikarz z chrypą nie może prowadzić audycji, ale może napisać artykuł.
Usprawnienie wydawania orzeczeń lekarskich
Ustawa wprowadza możliwość:
* orzekania przez jednego lekarza w pierwszej i drugiej instancji (obecnie trzech lekarzy w drugiej instancji),
* w sprawach szczególnie skomplikowanych – skierowania sprawy do trzech lekarzy orzeczników orzekających łącznie.
Lekarz orzekający w pierwszej instancji będzie wyłączony od orzekania w tej samej sprawie w drugiej instancji. Przy wyznaczaniu lekarza drugiej instancji będzie uwzględniana specjalizacja odpowiednia do schorzenia.
Co jeszcze się zmieni?
* 30 dni na wydanie orzeczenia,
* zwiększenie liczby lekarzy orzeczników ZUS dzięki:
– możliwości zatrudnienia na umowę o świadczenie usług,
– zwiększeniu konkurencyjności wynagrodzeń,
* w określonych sprawach orzeczenia będą wydawać:
– pielęgniarki/pielęgniarze (niezdolność do samodzielnej egzystencji),
– fizjoterapeuci (rehabilitacja lecznicza w ramach prewencji rentowej),
* asystent medyczny będzie mógł wspierać lekarza orzecznika w dokumentacji.
red.
