Komunikacyjna zmowa?

Komunikacja publiczna – brzmi dumnie, ale Jurajski Związek Powiatowo-Gminny „Komunikacja Jurajska” – to dopiero majestat.
Utworzenie związku to pokłosie ustawy z 2019 roku o publicznym transporcie zbiorowym. Każda gmina czy powiat mają obowiązek wyznaczyć ilość linii użyteczności publicznej, tak żeby zapewnić dowóz mieszkańców do okolicznych miejscowości.
Już od wielu miesięcy krążą pogłoski, że sposób wyłaniania firm transportowych przez Jurajski Związek Powiatowo-Gminny „Komunikacja Jurajska”, pozostawia wiele do życzenia. To związek decyduje, kogo do współpracy zaprasza (zapytania ofertowe) i na jakich zasadach. Rozmowy z przewoźnikami rzucają nowe światło na nieurzędowe, luźne procedury, od których włosy stają dęba. We wszystkich wypowiedziach przewijają się nazwiska Adama Morzyka, prezesa Jurajskiego Związku Powiatowo-Gminnego „Komunikacja Jurajska” i jednocześnie członka zarządu powiatu częstochowskiego oraz Andrzeja Kubata.

Żaden pasażer komunikacji miejskiej czy gminnej nie będzie wgryzał się w treść ustawy o publicznym transporcie zbiorowym z 2019 roku. Chce szybko, bezpiecznie i w godnych warunkach dojechać z punktu A do punktu B. Bardziej dociekliwym wystarczy informacja, że nowa ustawa miała na celu ułatwienie organizowania lokalnych połączeń autobusowych, ograniczając zjawisko „wykluczenia komunikacyjnego”, a wręcz poprawę dostępności komunikacyjnej do szkół, pracy i placówek zdrowia. Upraszczając temat do minimum, należy wspomnieć, że ustawa zezwoliła powiatom na tworzenie komunikacyjnych związków powiatowo-gminnych. Na potrzeby nowego projektu utworzono państwowy fundusz celowy, który finansuje reaktywację i tworzenie nowych linii autobusowych, szczególnie w mniejszych miejscowościach, pokrywając część kosztów przewozów. Dopłata przysługuje do ceny 1 wozokilometra i wynosi około 3 złotych.

Obecnie w skład Jurajskiego Związku Powiatowo-Gminnego „Komunikacja Jurajska” wchodzą: powiat częstochowski oraz gminy: Dąbrowa Zielona, Janów, Kamienica Polska, Kłomnice, Konopiska, Kruszyna, Lelów, Mstów, Mykanów, Poczesna, Przyrów, Starcza, Wręczyca Wielka.

Targowisko – szantażysko

Wypowiedzi właścicieli firm transportowych odnoszą się nie tylko do współpracy z Jurajskim Związkiem Powiatowo-Gminnym „Komunikacja Jurajska”. Natomiast to związek jest odpowiedzialny za to, że dopuścił – poprzez niejasne reguły uczestniczenia z wyborze przewoźnika – do mafijnych wręcz praktyk, które wobec siebie na wzajem stosują firmy.

Przewoźnik A: Zamiast linii tej (…) Morzyk teraz chce tam wpuścić kogoś innego, bo chce żeby jeździł ten konkretny przewoźnik. Powiedział mi, że mam zrezygnować.
Przewoźnik B: Wcześniej powiedzieli mi, że moja firma będzie mieć robotę, ale roboty nie ma. W tej sytuacji musimy dogadać się na podwykonawstwo z inną firmą. Ta z kolei stawia wygórowane warunki finansowe. Tylko, że ja nie mam wyjścia. Jeśli nie ustąpimy wyłonionej przez związek firmie, ona zlecenia odda komuś innemu.
Przewoźnik C: Usłyszałem od urzędników, że mam zrezygnować z innej z linii. Ale ja zrezygnuję dopiero po podpisaniu dokumentów na inne linie, które mi obiecano, bo kilka razy zostałem oszukany.
Przewoźnik A: Byłem na zarządzie Komunikacji Jurajskiej. Pytano mnie, czy moja firma da radę obsłużyć linię, na którą złożyłem ofertę. Potem naskoczono na mnie…, że po co w ogóle startuję. Te naciski są nie do zniesienia.
Przewoźnik B: To niesamowite, wygraliśmy jedną z linii, ale pewna firma zaczęła mnie szantażować. Usłyszałem: albo dobrowolnie zrezygnuję, albo pójdziemy na wojnę.
Przewoźnik A: Kolega dzwonił do mnie, że inna firma chce się ze mną dogadać na podwykonawstwo, żeby się podzielić kasą, bo mają wyższe stawki. Jak się dogadamy, to ta firma odpuści inne linie.
Przewoźnik B: Są firmy, które składają ofertę, po czym ją wycofują w nadziei, że postępowanie będzie anulowane. Czasami związek sam prowokuje anulowanie procedury.
Przewoźnik C: Cała Komunikacja Jurajska opiera się na jakichś układach i zależnościach. Nie mam żadnej innej alternatywy, muszę się dogadywać na boku z innymi przewoźnikami.

Transparentne i przejrzyste – inaczej…

Przetarg to jedna z najdoskonalszych – obecnie – form wyłaniania podmiotów do określonych zadań. Uczestnik przetargu składa dokumenty informujące o tym, że spełnia warunki udziału i nie podlega wykluczeniu. Wpłaca wadium, a w wyznaczonym terminie przynosi ofertę z ceną. Komisja przetargowa wybiera firmę, która podała najniższą cenę. Jeśli nawet firmy umawiają się między sobą, dzieje się to poza instytucją publiczną.
Jurajski Związek Powiatowo-Gminny „Komunikacja Jurajska” przyjął zupełnie inną procedurę. Firmy transportowe „handlują” liniami autobusowymi niczym przekupy na rynku. Wszystko to dzieje się za wiedzą, a wręcz przyzwoleniem Jurajskiego Związku Powiatowo-Gminnego „Komunikacja Jurajska”. Do zgoła gangsterskich konszachtów trzy grosze – a nawet więcej – dorzuca sam związek.

Przewoźnik B: Kwestia kto wygrywa daną linię jest dosyć płynna, bo nawet gdybyśmy dali niższą cenę, to wcale nie jest powiedziane, że wygramy, zwłaszcza że związek może anulować postępowanie, co zresztą robi.
Przewoźnik A: To prawda, dogadujemy się między sobą my firmy transportowe, a potem idziemy do związku. Nie jest to ani transparentne, ani przejrzyste. Ale co mamy zrobić? Jeśli nie będziemy grać w ich grę, możemy zwijać interes.
Przewoźnik C: Pyta pani, dlaczego nie ma przetargów, bo nie musi być. Związek działa na tzw. „zakłóceniach” i wtedy nie musi być przetargów, po prostu są zapytania o cenę. Czy to jest zgodne z prawem, to jest zupełnie inna sprawa. Bo jeżeli są zakłócenia na przykład przez budowę dróg to wtedy może związek opierać się na zakłóceniach dwa lata. I to zrobią. Tak sobie zinterpretowali przepisy.
Przewoźnik B: W tej chwili wiadomo, że jedna gmina finansuje drugą, bo skoro w jednej gminie są wysokie przychody z biletów, a w drugiej nie ma biletów, to ktoś musi za to zapłacić. I tak się dzieje, o czym mieszkańcy poszczególnych gmin nawet nie wiedzą.
Przewoźnik A: Jeżeli ja bym startował w Kielcach, to mi spalą samochody. My nie mamy tam wejścia, bo każdy powiat chroni swój teren. Dlatego są możliwe przetargi ograniczone. Niestety związek jurajski prowadził bardzo luźne zasady startu podmiotów transportowych i dlatego mamy firmy z Kielc, czy Tarnobrzegu.

Redakcja 7 dni, w nadziei na szczerość Związku Powiatowo-Gminnego „Komunikacja Jurajska” przesłała do niego zapytania prasowe.

– Jakimi kryteriami kierował się Związek przy wyborze zapraszanych do składania ofert firm transportowych?
– Zaproszenia do składania ofert na realizację usług w zakresie publicznego transportu zbiorowego wysłano do dotychczasowych operatorów oraz wszystkich firm transportowych które na przestrzeni 2025 roku zgłaszały do Biura Związku swój akces realizacji takich zadań. Podmiotów tych było 11.

– Czy kiedykolwiek podpisywane były aneksy do umów, a jeśli tak, to kiedy, przez kogo i czego dotyczyły?
– Szczegóły dotyczące poniższych aneksów opisano szczegółowo w odpowiedzi na 6 pytanie. Aneks nr 1 z dnia 8 grudnia 2025 r. do umowy 1/2024 z dnia 23 grudnia 2024 r. zawartej z firmą JURABUS Sp. z o.o. w zakresie daty obowiązywania, wartości usługi oraz przebiegu autobusów. Aneks nr 1 z dnia 15 grudnia 2025 r. do umowy 2/2025 z dnia 28 kwietnia 2025 r. zawartej z firmą PKS Częstochowa S.A. w zakresie daty obowiązywania, wartości usługi oraz przebiegu autobusów.

– Jakiej wysokości jest roczny budżet Komunikacji Jurajskiej i jakie są jego składowe?
– Roczny budżet – 34.967.626 zł.

Dochody bieżące – 34.967.626 zł
– środki Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych – 24.497.336 zł (10.085.038 zł dopłata wieloletnia w ramach naboru z roku 2025, 14.412.298 zł dopłata wieloletnia w ramach naboru z roku 2026)
– wpłaty Uczestników na funkcjonowanie linii Komunikacyjnych (wkład własny) – 9.827.727 zł
– składka członkowska Uczestników Związku – 642.563 zł

Wydatki bieżące – 34.967.626 zł
– wydatki związane z realizację zadań – 34.325.063 zł
– administracja publiczna – 605.563 zł
– rezerwa – 37.000 zł.

– Prosimy o podanie wszystkich linii Komunikacji Jurajskiej z punktu A do punktu B.
* Jura-Bus – numery linii:
111 Częstochowa – Nakło
112 Częstochowa – Złoty Potok
115 Częstochowa – Bolesławów
117 Częstochowa – Złoty Potok
119 Częstochowa – Drochlin
141 Koniecpol – Lelów, Rynek
144 Mełchów – Janów
520 Bolesławów – Zalesice, Koszary
521 Przyrów, Rynek – Jaźwiny
153 Częstochowa – Zawodzie
165 Częstochowa – Zawada Rondo
170 Częstochowa – Osiny Szkoła

* GTV Bus Polska Sp. z o.o. – numery linii:
101 Częstochowa – Aleksandria
102 Częstochowa – Jamki
103 Częstochowa – Leśniaki
104 Częstochowa – Starcza
105 Aleksandria – Blachownia
164 Częstochowa – Starcza
166 Częstochowa – Starcza
169 Częstochowa, Dworzec Autobusowy PKS – Częstochowa, Dworzec Autobusowy PKS
154 Częstochowa – Hutka
155 Grodzisko – Grodzisko
157 Częstochowa – Kuleje
159 Puszczew – Puszczew
501 Truskolasy – Truskolasy
502 Truskolasy – Truskolasy
503 Truskolasy – Truskolasy
504 Węglowice – Węglowice
505 Wręczyca Wielka – Długi Kąt
506 Wręczyca Wielka – Wręczyca Wielka

* Wanam Bus – Wojciech Tabor – numery linii:
116 Częstochowa – Soborzyce
130 Częstochowa – Dąbek
131 Mstów – Kuchary
142 Koniecpol – Borowce
143 Koniecpol – Julianka
510 Cudków – Dąbrowa Zielona
511 Borowce – Dąbrowa Zielona

* Ekspress Bus Robert Włodarczyk – numery linii:
121 Częstochowa – Garnek
122 Częstochowa – Zawada
126 Częstochowa – Lipicze
531 Kłomnice – Witkowice
123 Częstochowa – Lgota Mała
123A Kruszyna – Kruszyna
125 Częstochowa – Łęg

* Bus Premium Robert Opara – numery linii:
113 Nierada – Korwinów
114 Częstochowa – Nierada
175 Częstochowa – Romanów

* Trans-Mech Beata Król – numery linii:
118 Częstochowa – Św. Anna
530 Kuźnica – Garnek

* PKS Częstochowa – numery linii:
168 Częstochowa – Konopiska.

– Z informacji redakcji wynika, że kierownictwo Związku Powiatowo-Gminnego „Komunikacja Jurajska” rzekomo przyjmowało korzyści materialne od operatorów zabiegających o obsługę pasażerów w powiecie częstochowskim. Prosimy o komentarz.
– Oświadczamy, że informacje redakcji jakoby kierownictwo Jurajskiego Związku Powiatowo – Gminnego „Komunikacja Jurajska” przyjmowało „korzyści materialne od operatorów zabiegających o obsługę …” jest niezgodne z prawdą i kategorycznie zaprzeczamy tym twierdzeniom. Jeżeli informator redakcji posiada uzasadnione argumenty co do rzekomego procederu powinien zgłosić to do odpowiednich służb.

Renata R. Kluczna