NIK alarmuje o pogarszającej się dostępności ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS) dla dzieci w Polsce. Najwyższa Izba Kontroli wskazuje na wzrost kolejek i brak działań ze strony Ministerstwa Zdrowia i NFZ.
Dostępność świadczeń AOS dla dzieci spada
Według raportu NIK, w latach 2021-2024 znacząco pogorszyła się dostępność świadczeń AOS dla dzieci. Mimo zniesienia limitów na świadczenia od lipca 2021 roku, średni czas oczekiwania i liczba pacjentów w kolejkach wzrosły zarówno dla przypadków stabilnych, jak i pilnych. Przykładowo, w poradni genetycznej czas oczekiwania na wizytę w trybie stabilnym wydłużył się o 223 dni, a w trybie pilnym o 154 dni. Kolejki do alergologa i okulisty dla dzieci również znacząco się wydłużyły.
NIK zwraca uwagę, że brak jest jasno określonych maksymalnych czasów oczekiwania dla przypadków pilnych, a kwalifikacja pacjenta jako pilnego zależy często od subiektywnej oceny lekarza POZ, co prowadzi do nadużyć i wydłużania kolejek dla naprawdę potrzebujących.
Niepokojące trendy i brak reakcji
Choroby cywilizacyjne, takie jak otyłość czy cukrzyca, coraz częściej dotykają dzieci. Pandemia COVID-19 dodatkowo pogorszyła stan zdrowia najmłodszych, a odsetek ośmiolatków z nadwagą lub otyłością przekracza już 35%. Pogorszyły się również wskaźniki dotyczące zdrowia psychicznego uczniów. W tej sytuacji kluczowa rola AOS jest niezaprzeczalna, a jednak dostępność świadczeń, zamiast rosnąć – spada.
NIK krytykuje Ministerstwo Zdrowia za brak działań w celu zapewnienia dostępu do specjalistów na terenach, gdzie ich wcale nie ma. Zamiast otwierać nowe konkursy, oddziały NFZ wielokrotnie aneksowały stare umowy, co nie przyczyniło się do poprawy sytuacji. Dodatkowo, w kontrolowanym okresie nie wprowadzono żadnych rozwiązań wspierających rozwój placówek medycznych w regionach z ograniczonym dostępem do świadczeń.
Wyzwania i zalecenia NIK
Dostęp do świadczeń AOS dla dzieci może w przyszłości jeszcze bardziej się pogorszyć z powodu niewystarczających działań profilaktycznych oraz starzejącej się kadry medycznej. Średni wiek lekarzy i pielęgniarek w niektórych poradniach przekracza 60, a nawet 70 lat.
NIK sformułowała konkretne wnioski i zalecenia:
Do Ministra Zdrowia:
* Opracowanie systemowych rozwiązań poprawiających dostępność AOS dla dzieci, w tym stworzenie kryteriów kwalifikacji przypadków pilnych i określenie maksymalnych czasów oczekiwania.
* Wprowadzenie mechanizmów monitorowania dostępu do świadczeń na poszczególnych obszarach i systemu zachęt dla tworzenia nowych placówek medycznych.
* Usprawnienie przepływu informacji między POZ a AOS poprzez rozwiązania informatyczne i prawne.
Do Prezesa NFZ:
* Zwiększenie liczby postępowań konkursowych na świadczenia AOS dla dzieci i ograniczenie praktyki wielokrotnego przedłużania starych umów.
Brak zdecydowanych działań może pogłębić kryzys w opiece zdrowotnej nad najmłodszymi Polakami. Konieczne jest szybkie wdrożenie zaleceń NIK, aby zapewnić naszym dzieciom dostęp do niezbędnej opieki specjalistycznej.
red.
