No i mamy pod Jasną Górą pomnik pralki, ups!!!, sorry!!!, Światowita… Tak się to kojarzy, bo pomnik był symbolem myszkowskiej fabryki Światowit, znanej z produkcji popularnych i poszukiwanych pralek.
Kto ma nieprzyjemność żyć wystarczająco długo, by pamiętać udrękę prania ręcznego (tarki i balii), ten zawsze w sercu nosi szacunek i pamięć dla myszkowskich zakładów. Powiem, jako jeden z w/w: świadectwem miałkości myszkowskich elit jest pozbycie się symbolu budującego tradycję miejską. Szkoda Myszkowa, zysk Częstochowy – bo lepiej jest, gdy w przestrzeni publicznej przybywa estetycznych ozdobników. Nie deprecjonujmy, że to symbolika wytwórcy pralek. Stoi przecież też u nas wdzięczny pomnik tkackiego wrzeciona (chodź związane z nim zakłady Peltzery, odeszły do historii), w Wielkopolsce spotkamy pomnik ziemniaka, a w Wąchocku sołtysa… Nie traktujmy przestrzeni publicznej jako nekropolii przyjmującej tylko nagrobki umarłych bohaterów.
Ustawienie Światowita jest więc, dla mnie, fajnym gestem. Byłby fajniejszym, gdyby nie próba uczynienia z tego hecy. Otóż, zdobiąc przestrzeń wypada ustalić to z właścicielem terenu, na którym coś ustawiamy. Tu nie ma spraw wyjątkowych, prawo własności jest prawem obowiązującym każdego. Chcemy umieścić na domu tablicę pamiątkową, że żył tu Kościuszko – uzgodnijmy to z właścicielem domu. Chcemy ozdobić szarość zardzewiałej kładki (viva Monstffur), też trzeba mieć zgodę właściciela. Dotyczy to także symboli religijnych: krzyża, półksiężyca, gwiazdy Dawida, czy – jak kto chce go za symbol religijny uznawać – Światowita. Inicjator ustawienia myszkowskiego pomnika tego świadomie zaniechał, licząc, że w ten sposób dokona prowokacji… Tak bowiem nazwać trzeba oczekiwanie, że sankcja za naruszenie prawa będzie mogła być ogłoszona jako rodzaj wojny przeciw „inaczej myślącym”.
Prowokacja też była formą ekspresji w sztuce. Ale wielokrotnie nadużywana stała się sztuką z poziomu telewizyjnych „Top model”, budząc nie gniew, lecz ziew. Nie ma prowokacji bez sprowokowanych. Mądrość prowokowanych polega na zachowaniu zimnej krwi, zasady, że gdy kopnie nas koń lub obszczeka pies, nie ma sensu odpowiadać mu tym samym. Uwaga ta dotyczy formy – świadomego naruszenia prawa. W żadnym bowiem wypadku nie chcę naruszać istoty: traktowania wybranego przedmiotu jako obiektu kultu. Żyj i pozwól żyć innym – to podstawa liberalizmu, a więc porządku, w którym każdy ma prawo do wolności. A w tym prawie do wolności, mieści się prawo wyboru własnej drogi do szczęścia i do nieba… Nawet jeśli uważamy, że ktoś idzie zła drogą – dopóki nie narusza praw innych ludzi, nie możemy ingerować w jego decyzję.
Ktoś będzie się złościł, że Światowit to „pogaństwo”. Ktoś inny protestuje przeciw brakowi zakazu umieszczenia w przestrzeni „krzyża celtyckiego” – bo faszyzm. Albo – rzeczywiście obrażającego gust – „łamańca” z napisem „zakaz pedałowania”. Ale wolność jest wolnością, nie może być ograniczana domniemaniem szkodliwości, lecz tylko w wypadku faktycznego udowodnienia tej szkodliwości.
Oczywiście, oprócz prawa istnieje też przyzwoitość. Dlatego istota niosącą transparent z rysuneczkiem i napisem „zakaz pedałowania”, jest dla mnie osobnikiem opisywanym w kultowej niegdyś piosence „jestem głupi, mam pierdolca, w głowie siano, w d…ie stolca”. Lecz nawet takie mniemanie nie upoważnia mnie do ograniczenia mu wolności.
