Bliscy czy dalecy, znani czy anonimowi. To do nich należy to święto. To nad ich grobami pochylimy się już za kilka dni, by uczcić pamięć o ich życiu. Jednak są wśród nas tacy, którzy już teraz przygotowują się halloweenowe szaleństwo.
Znicz czy trupia czaszka?
Od kilku lat w naszym kraju można zauważyć tendencję do amerykanizacji stylu życia wielu Polaków, która w okresie Wszystkich Świętych objawia się m.in. imprezami z okazji Halloween. Obok stoisk sklepowych ze zniczami i wieńcami widzimy upiorne maski, lampiony z dyni, przebrania przypominające istoty z zaświatów. I tak jak przybywa dowodów na to, że zmienia się mentalność Polaków, którzy są coraz bardziej otwarci na „nowości”, tak jest wśród nas rzesza zwolenników tradycyjnych obchodów Dnia Zmarłych.
Istota Wszystkich Świętych
Wbrew powszechnym opiniom i naszym prywatnym odczuciom, Wszystkich Świętych nie jest dniem smutnym. Właśnie tego dnia Kościół raduje się z faktu, że wielu spośród zmarłych dostąpiło zbawienia i przebywa w niebie, a pamięć o nich ciągle tkwi w naszych sercach oraz umysłach. Według wiary chrześcijańskiej, każdy z nas jest powołany do świętości, gdyż Chrystus złożył ofiarę za wszystkich ludzi. Uroczystości przypadające na pierwszy dzień listopada wyrażają powołanie do świętości i dają nadzieję na życie wieczne – u Boga w niebie oraz w pamięci potomnych.
Obchody pierwszego i drugiego dnia listopada często bywają traktowane jako jedno święto. Jednak w Dzień Zaduszny odwiedzamy na cmentarzach groby, modląc się w intencji zmarłych, którzy nie dostąpili jeszcze radości życia wiecznego i czekają na zbawienie w czyśćcu – miejscu będącym przedsionkiem nieba, stanem duszy, która opuściła życie doczesne naznaczona grzechem. Pamiętając o wszystkich zmarłych, zapalamy na ich grobach znicze i składamy kwiaty.
Wszystkich Świętych na kartach historii
Święto Wszystkich Świętych ma źródło w kulcie męczenników i sięga IV wieku. W Antiochii czczono wówczas pamięć o bezimiennych męczennikach, których wspominano w niedzielę po Zesłaniu Ducha Świętego. Kiedy w 610 r. papież Bonifacy IV otrzymał od cesarza starożytną świątynię pogańską Panteon, nakazał złożyć w niej liczne relikwie i poświecił budowlę na kościół pod wezwaniem Matki Boskiej Męczenników. Z rocznicą tych wydarzeń związane było rzymskie święto Wszystkich Świętych, podczas którego czczono jedynie Maryję i męczenników. Od tego czasu oddawano cześć wszystkim zmarłym męczennikom. Papież Grzegorz III w 731 przeniósł uroczystość z 1 maja na pierwszy dzień listopada. Kolejny papież, Grzegorz IV w 837 rozporządził, aby odtąd 1 listopada był dniem poświęconym pamięci zarówno męczenników, jak i wszystkich świętych Kościoła katolickiego.
Bliżej o Halloween
Halloween przypada na noc poprzedzającą 1 listopada. Wielu, jeśli nie większość z nas, kojarzy to święto jedynie z dyniowymi lampionami, upiornymi przebraniami, zabawami maskowymi i amerykańskimi filmami, w których dzieci pukają od drzwi do drzwi, krzycząc „smakołyki albo psota!”. Niewiele jednak wiemy na temat tradycji tych zwyczajów. Święto Halloween wywodzi się z tradycji Celtów, dla których oznaczało koniec lata. Według wierzeń, do tego czasu należało zakończyć wszelkie stare sprawy. Tę szczególną noc traktowana jako czas, w którym zacierała się granica świata doczesnego i zaświatów, co sprzyjało spotkaniom żywych z umarłymi. Celtowie wierzyli, że w noc poprzedzającą pierwszy dzień listopada dusze złych ludzi, którzy odeszli w ciągu ostatniego roku wracają na ziemię, by mogli oni spłacić dług za swoje czyny. Według tradycji, składając dary i ofiary mogli przebłagać boga śmierci za swoje grzechy i uzyskać dostęp do nieba. Z grzesznymi duszami do świata żywych schodziły także wróżki, chochliki i gnomy, które słynęły z prześladowań i złośliwości. I właśnie po to, by się przed nimi ukryć, ludzie przebierali się w zwierzęce skóry, wierząc, że złe duchy wezmą ich za dusze pokutne, zostawiając tym samym w spokoju. Aby odpędzić duchy nieczyste, w ostatnią noc października palono ogniska na szczytach wzgórz w lasach zwanych „świętymi gajami”. Następnego dnia fragmenty żarzącego się drewna zabierano do domów, by rozpalać je w paleniskach. Ale to nie wszystko, bo przecież nie bez powodu Halloween towarzyszą postaci zwierząt. Otóż Celtowie mieli w zwyczaju odprawiać tajemnicze rytuały, podczas których uwalniali ludzkie dusze z ciał czarnych kotów, sów i nietoperzy.
Halloween współcześnie
Obecnie Halloween traktowane jest jako święto dzieci i młodych ludzi. Na ulicach miast odbywają się liczne parady i całonocne zabawy upiornych przebierańców: wiedźm, szkieletów, duchów czy potworów z kreskówek. Podczas tzw. domówek młodzi ludzie zbierają się, by wywoływać duchy i wróżyć z wosku. Mało kto traktuje celtyckie przesądy jako prawdziwe, jednak są i tacy, którzy zachowali niektóre zwyczaje. I tak np. w Irlandii po 1 listopada nie należy zbierać dzikich owoców, gdyż wierzy się, że mogą być one zatrute. Natomiast w wiejskich regionach Szkocji, Anglii, Walii i Irlandii w przeddzień Halloween gospodynie domowe sprzątają domostwa, gaszą ogień pod kuchnią, a przed snem zostawiają na stołach poczęstunek.
Halloween – zabawa czy igranie z siłami zła?
To oczywiste, że znajdą się wśród nas zwolennicy i przeciwnicy Halloween. Dla jednych jest to czas niewinnej zabawy, dla drugich brak szacunku dla zmarłych, a jeszcze innych noc kultu szatana. Sataniści w noc poprzedzającą Wszystkich Świętych odprawiają czarne msze, czcząc diabelskie moce. Można by tu mnożyć argumenty za i przeciw różnym formom obchodów Dnia Zmarłych, jednak tak naprawdę pamięć o nich tkwi w naszych sercach i umysłach, dlatego oddajmy im cześć tak, jak uważamy to za słuszne.
