Częstochowskie Przedsiębiorstwo Komunalne, w imieniu Miasta, ogłosiło przetarg na wywóz i utylizację odpadów niebezpiecznych z nielegalnego składowiska przy ulicy Filomatów – tak brzmi komunikat magistratu. Miejscy urzędnicy szczycą się, że uzyskali promesy dotacji na kwotę 37,7 milionów złotych, co ma pokryć do 55% szacowanych kosztów utylizacji niebezpiecznych odpadów. Magistrat nie informuje jednak, z jakiej puli zamierza pokryć brakujące 45% przedsięwzięcia.
Przypomnijmy (pisaliśmy o tej sprawie w listopadzie 2019 roku).
W maju 2018 roku służby kontrolne otrzymały zgłoszenie o nielegalnym składowisku niebezpiecznych odpadów, w hali po dawnym Wełnopolu przy ulicy Filomatów w Częstochowie (w pobliżu Pierwszego Urzędu Skarbowego). Odpady składowane są na gruncie Skarbu Państwa, będącym w użytkowaniu wieczystym prywatnej firmy. Zaraz po zgłoszeniu, śledztwo wszczęła częstochowska Prokuratura Rejonowa, która rok później postępowanie przekazała Prokuraturze Regionalnej w Katowicach. Z ustaleń śledczych wynika, że „w styczniu 2018 roku Andrzej D. założył działalność gospodarczą celem udziału w przestępczym procederze w charakterze tzw. słupa i w tym samym miesiącu podpisał umowę najmu hali przy Filomatów w Częstochowie. Wyszukiwaniem miejsc do składowania odpadów zajmowali się Dariusz H., Marek M. oraz Dorota R. i jeszcze dwie inne osoby. Wobec trzech podejrzanych zastosowano środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania, który trwa nadal.”
„Odpady zawierają szereg związków organicznych o właściwościach wywołujących nowotwory; mogą powodować mutacje tj. trwałą zmianę w ilości lub strukturze materiału genetycznego w ludzkich komórkach, działające szkodliwie na funkcje rozrodcze i płodność u dorosłych osobników płci męskiej i żeńskiej oraz powodujące toksyczność rozwojową u potomstwa, a także mogą zaburzać czynności hormonalne człowieka.” – tak składowane w Częstochowie przy ulicy Filomatów odpady klasyfikuje Prokuratura Regionalna w Katowicach.
A co to za odpady?
I tu zaczyna się jazda…, dlatego mieszkańcy Stradomia i Trzech Wieszczów nie powinni spać spokojnie. W sąsiedztwie zabudowań mieszkalnych zalegają: „niebezpieczne substancje chemiczne, medyczne, tabletki, substancje kancerogenne, wybuchowe, silnie utleniające, rozcieńczalniki, rozpuszczalniki, trójchloroetylen, pochodne benzenu, kwasy karboksylowe, kwas siarkowy etc.” Prokuratura mówi wprost: „z beczek o pojemności 200 litrów i pojemników typu “Mauser” o pojemności 1.000 litrów wydobywają się opary, które mogą tworzyć z powietrzem mieszaniny wybuchowe.” W tym miejscu prokuratura daje do zrozumienia, że w razie wybuchu zniszczeniu uległyby budynki mieszkalne, instytucje publiczne (Urząd Skarbowy, szpital przy ul. Mickiewicza), ale też infrastruktura drogowa (wiadukt w al. Niepodległości), kolejowa (bocznica i Linia Towarowa Stradom 702) i tramwajowa (linia w okolicach ronda Adama Mickiewicza).
„Odpady zawierają szereg związków organicznych o właściwościach wywołujących nowotwory; mogą powodować mutacje tj. trwałą zmianę w ilości lub strukturze materiału genetycznego w ludzkich komórkach, działające szkodliwie na funkcje rozrodcze i płodność u dorosłych osobników płci męskiej i żeńskiej oraz powodujące toksyczność rozwojową u potomstwa, a także mogą zaburzać czynności hormonalne człowieka.” Prokuratura Regionalna zwraca również uwagę, że nie tylko opary, wydzielające się z odpadów są dla ludzi i środowiska niebezpieczne. „Ustawione w hali pojemniki ułożone są w sposób warstwowy do poziomu sufitu, co powodowało ich przewracanie się, rozszczelnienia oraz wylewanie ich zawartości. Odpady mają kontakt z powierzchnią ziemi, co z kolei może mieć wpływ na wody gruntowe oraz glebę, bowiem były przechowywane w budynku nieprzystosowanym do magazynowania odpadów niebezpiecznych.” Część pojemników posiada etykiety, jednak zawartość nie odpowiada opisowi. Spora grupa odpadów nie jest w żaden sposób oznakowana.
W październiku 2019 roku doszło do poważnego wycieku niezidentyfikowanej substancji z dwóch zbiorników (jeden z nich miał 1.000 litrów pojemności).
Milionowe koszty
Obowiązek usunięcia groźnych dla życia i zdrowia ludzi odpadów spoczywa na prezydencie Częstochowy Krzysztofie Matyjaszczyku (SLD). Urząd miasta twierdził jednak, że nie stać go na utylizację śmieci, bowiem koszty pozbycia się odpadów sięgają rzędu kilkudziesięciu milionów złotych.
Po wielu latach starań Częstochowie udało się – czym chwali się magistrat – uzyskać promesy dotacji najpierw z Narodowego, a później Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej – w kwocie 37,7 milionów złotych, co ma pokryć do 55% szacowanych kosztów przedsięwzięcia. Urząd miasta we własnych komunikatach nie wspomina jednak, skąd weźmie ponad 30 brakujących milionów złotych.
Częstochowskie Przedsiębiorstwo Komunalne już ogłosiło przetarg na wywóz i utylizację odpadów ze składowiska przy Filomatów. Wykonawca będzie miał czas na realizację przedsięwzięcia do końca 2025 roku. Z uwagi na dużą ilość odpadów (szacunkowo 6 tysięcy ton) i limity ich przyjmowania do utylizacji, proces ten będzie realizowany etapami – ma zacząć się jeszcze w tym roku. Do końca 2023 roku wykonawca zobowiązany będzie usunąć z hali magazynowej, przetransportować i poddać procesowi unieszkodliwienia co najmniej 200 ton odpadów niebezpiecznych, a w przyszłym roku co najmniej 2,5 tysiąca ton. Pozostała część ma być zutylizowana w trzecim roku działania.
