Orzeczenie o niepełnosprawności pracownika jest dokumentem, który określa nie tylko stopień niepełnosprawności, ale także warunki, w jakich dana osoba może wykonywać pracę. Szczególnie istotny jest zapis: „zdolny do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej”. W praktyce oznacza on, że pracownik może być zatrudniony tylko w środowisku dostosowanym do jego ograniczeń zdrowotnych i potrzeb. Nie jest to jednak równoznaczne z koniecznością zatrudnienia wyłącznie w zakładzie pracy chronionej – przepisy przewidują szersze możliwości.
Rola medycyny pracy
Pracodawca, kierując pracownika na badania profilaktyczne, powinien wskazać charakter stanowiska pracy, podać powód skierowania (np. przedstawienie nowego orzeczenia o niepełnosprawności), oczekiwać od lekarza medycyny pracy wskazówek dotyczących dostosowania stanowiska.
Orzecznictwo Sądu Najwyższego (wyrok z 18.12.2002 r., I PK 44/02) podkreśla, że orzeczenie lekarskie traci ważność, jeśli nastąpi zmiana stanu zdrowia pracownika – wówczas konieczne jest ponowne badanie.
Obowiązki pracodawcy
Pracodawca musi dostosować stanowisko pracy do potrzeb pracownika, zapewnić dostępność pomieszczeń higieniczno-sanitarnych i ciągów komunikacyjnych, współpracować z lekarzem medycyny pracy i służbą BHP oraz respektować ograniczenia czasu pracy i zakaz pracy nocnej/nadgodzin.
Wsparcie finansowe dla pracodawcy
Zgodnie z art. 26 ust. 1 RehZawU, pracodawca może ubiegać się o zwrot kosztów z PFRON, m.in. za:
* adaptację pomieszczeń i stanowisk pracy,
* zakup urządzeń ułatwiających wykonywanie pracy,
* oprogramowanie i technologie wspomagające.
Zwrot dotyczy wyłącznie dodatkowych kosztów wynikających z zatrudnienia osób niepełnosprawnych.
Zapis „zdolny do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej” nie oznacza automatycznego wyłączenia pracownika z rynku pracy poza zakładami pracy chronionej. Pracodawca może zatrudnić taką osobę, jeśli dostosuje stanowisko pracy i otoczenie, zapewni odpowiednie warunki higieniczno-sanitarne oraz uwzględni wskazania lekarza medycyny pracy.
Dzięki współpracy z medycyną pracy i wykorzystaniu środków PFRON, pracodawca może nie tylko spełnić obowiązki prawne, ale także stworzyć realnie dostępne i bezpieczne miejsce pracy dla osoby z niepełnosprawnością.
red.
