Z nienawiścią o nienawiści

Gdy ułana ferwor walki ogarnia, stary wachmistrz studzi emocje: daj se, synu, spokój a koniowi siana. Można odwrotnie: daj se siana, a koniowi spokój. W każdym brzmieniu, jest to godne Arystotelesa wezwania do roztropnej rozwagi.

Tragedia wzrusza, bierność wydaje się obojętnością, zadęto w surmy, wydano sygnał do walki z mową nienawiści. Problem w tym, że walka ta już trwa i trwa, wojna ma charakter permanentny, służy temu cała edukacja publiczna i lekcje religii, polityka kulturalna i historyczna, rekolekcje i akademie, dysputy, dyskursy itd. A człowiek po to poznał mowę, by wyrażać nią uczucia, a tak się składa, że najchętniej wyraża nienawiść i pogardę. Zakazać tego? Można. Wymaga to przywrócenia instytucji cenzury, otoczenia gadaczy armią donosicieli, a może także stworzenia obozów reedukacyjnych dla piewców nienawiści. Nienawiść do nienawiści jest także formą nienawiści, uderzenia w cudze piersi są tylko zbędną przemocą, a moralista wsparty służbami bezpieczeństwa staje się złowrogim dla ludzi inkwizytorem. 

Nienawiść nie rodzi się z mowy, jest dokładnie odwrotnie. Skąd zatem w nas nienawiść: z wątroby czy trzustki…? Rodzimy się dobrymi, a potem coś nas deprawuje? Przytoczę dwie teorie o pochodzeniu nienawiści w ludzkim gatunku. Pierwsza mówi: nienawiść jest dzieckiem strachu. Boimy się tego czego nie znamy, zwalczyć nienawiść można oswajając strach, poznając nieznane. Druga teoria głosi, że nienawiść jest przeniesieniem na otoczenie uczucia do siebie. Z jakiegoś powodu nie akceptujemy siebie, widzimy w lustrze, że nie jesteśmy tak piękni i bogaci jak Schwarzenegger. Nie lubimy siebie i tą niechęć przenosimy na otoczenie.

W obu teoriach to my, każdy z nas jest nosicielem i roznosicielem nienawiści. Zarażają się zarażeni, deprawują zdeprawowani. Im więcej nienawiści siedzi w nas, tym łatwiejszym jesteśmy obiektem manipulacji. Uznając, że nasze „ja” jest najważniejszym punktem Kosmosu, łatwo usprawiedliwiamy erupcję własnej nienawiści wobec innych. 

Poproszono niegdyś rabbiego Hallila, oby pamięć o Nim była wieczna, by jednym zdaniem określił: co to jest Prawo. Hallil z łagodnym uśmiechem odpowiedział: „nie czyń drugiemu co tobie niemiłe, to całe Prawo, reszta to tylko przypisy”.

Nienawiść, miłość, uczucia są częścią ludzkiej natury, tego się nie da ani wykastrować ani abortować. Z tym trzeba żyć. Wypada jednak, dla ogólnego porządku, wbić sobie w głowę, wbijać w głowę potomstwu, wbijać w głowy otoczeniu, wbijać w głowę wszystkim, słowa wypowiedziane przez rabbiego: „nie czyń drugiemu, co tobie niemiłe”. W tym cała recepta na szczęśliwe, bezpieczne życie. Życie, w którym człowiek człowiekowi nie będzie wilkiem, ani – co gorsza – Polakiem.

Ponieważ wszelkie mądrości świata zderzają się z rafami chamstwa i głupoty, przydatne jest przywołanie innej egzotyki. Meksykanie, wzorem prastarych Galicjan, pytani o konkret odpowiadają „maniana” (jutro), z lekceważącym uśmieszkiem akcentując to rytmicznym zginaniem palców. Wtajemniczeni wiedzą, że gest ten po słowach „noche nolte” oznacza: nie denerwuj się, bo ci się gęba pomarszczy”. A zatem „noche nolte…” w trosce o cerę.