W ostatnim czasie wszyscy jesteśmy świadkami jak niszczycielska i tragiczna w skutkach może być powódź. Woda to żywioł, który potrafi być bezlitosny, gwałtowny i nieprzewidywalny. Warto poznać najważniejsze fakty dotyczące powodzi, zwłaszcza, że naukowcy ostrzegają, iż będą one coraz częstszym zjawiskiem.
Powodzią nazywamy zalanie przez wodę terenów nadbrzeżnych, wzdłuż koryta rzeki lub brzegu morza, na skutek wezbrania wód. Jest jedną z najbardziej groźnych i tragicznych w skutkach klęsk żywiołowych. Nie ma skutecznej metody jej uniknięcia, ale stosując różne zabezpieczania można podjąć próbę ograniczenia strat spowodowanych zalaniem domu czy dobytku. Mieszkając na nisko położonym terenie w pobliżu strumienia, rzeki lub poniżej zapory wodnej, należy być świadomym zagrożenia powodzią. Każda, nawet najmniejsza rzeka może spowodować podtopienie lub zalanie terenu wokół niej.
Przyczyną powodzi/wezbrań są obfite i długotrwałe opady deszczu, nagły spływ wód z topniejących śniegów wiosną lub sztormy (dotyczy terenów nadmorskich). Wezbrania powodują również (w okresie zimowym i wczesnowiosennym) zatory śryżu i kry lodowej na rzekach.
Wyróżniamy cztery rodzaje powodzi:
* opadowe
a) wywołane przez obfite opady, związane z lokalnymi burzami; pojawiają się zazwyczaj w lipcu i sierpniu (choć mogą występować w okresie od kwietnia do października); mają krótkotrwały ale gwałtowny przebieg,
b) wywoływane przez opady rozlewne występują w okresie od czerwca (czasem już w maju) do września i charakteryzują się największym zasięgiem terytorialnym, obejmując nieraz całe dorzecze;
* roztopowe – powstają wskutek gwałtownego topnienia pokrywy śnieżnej, które bywa niejednokrotnie przyśpieszone przez deszcze padające w tym okresie. Wezbrania tego typu mają bardzo rozległy zasięg terytorialny. Najczęściej występują w marcu i kwietniu, mogą się jednak zdarzyć w ciągu całej zimy, podczas tzw. odwilży śródzimowych;
* zimowe – ten rodzaj wezbrań jest wynikiem spiętrzania się wody w wyniku nasilonych tzw. zjawisk lodowych, do których zalicza się m.in. intensywne tworzenie się śryżu lub lodu dennego. Powoduje to zmniejszenie przekroju przepływu lub spiętrzanie się spływającej kry lodowej na ostrych zakrętach rzeki, w przekrojach mostowych itp. Wezbrania tego typu zdarzają się zwykle w grudniu i styczniu (czasem również w lutym i marcu);
* sztormowe – spowodowane wiatrami sztormowymi, wiejącymi na wybrzeżach morskich w kierunku lądu. Wiatry te utrudniają odpływ rzek uchodzących do morza, powodując spiętrzenie wody w korytach rzek i na zalewach przymorskich. Wezbrania te najczęściej zdarzają się zimą (grudzień – luty).
Jak przygotować się na powódź
Pierwszą czynnością jest ustalenie ewentualnego zagrożenia powodziowego, czy mieszkamy na terenie zalewowym, czy też nie. Mieszkając na terenie zagrożonym zalaniem, dobrze jest zadbać o odpowiednią polisę ubezpieczeniową.
Zanim nadejdzie powódź, konieczne jest zapoznanie się ze sposobami alarmowania, które będą zastosowane podczas powodzi np. syreny alarmowe, dzwony kościelne czy komunikaty radiowe. Należy także posiadać wiedzę na temat miejsc ewakuacji ludzi oraz miejsc wyznaczonych do umieszczenia zwierząt, pojazdów, maszyn rolniczych i innego mienia. Ważna jest także informacja dotycząca bezpiecznych dróg samodzielnej ewakuacji, pozwalających szybko i bezpiecznie dotrzeć do punktów ewakuacji. Źródłem takich informacji mogą być gminne zespoły zarządzania kryzysowego lub doświadczenia rodziny i osób mieszkających w pobliżu.
Warto także ustalić także punkt kontaktowy, w którym członkowie rodziny spotkaliby się po wystąpieniu powodzi, gdyby dotarcie do domu było niemożliwe. Przy jego wyborze należy pamiętać, aby nie znajdował się na terenie zalewowym.
Przed ewakuacją
Pozostawanie na zalanym terenie to ogromne ryzyko. Oprócz bezpośredniego zagrożenia utonięciem, musisz liczyć się z narażeniem na choroby zakaźne, brakiem prądu, wody i kanalizacji. W razie konieczności możesz nie otrzymać pomocy medycznej na czas.
Decydując się na pozostanie na terenie zagrożonym, nie kieruj się potrzebą ochrony dobytku. Teren zostanie zabezpieczony przez właściwe służby. Opuszczając dom zabierz ze sobą przygotowane lekarstwa, dokumenty i inne wartościowe rzeczy. Upewnij się, że instalacje elektryczne i gazowe są wyłączone.
Podczas powodzi
Podczas powodzi zastosuj się do poleceń prowadzących akcję ratunkową. Nie chodź po obszarach zalanych, jeżeli woda przemieszcza się szybko. Fala o głębokości kilkunastu centymetrów może przewrócić dorosłego człowieka. Jeżeli musisz przekroczyć zalany obszar, wybierz miejsce bez silnego nurtu. Pozostawanie w samochodzie podczas wezbrania jest niebezpieczne. Większość samochodów może zostać poniesiona przez wodę. Jeśli zbliżasz się do zatopionej drogi, zawróć i jedź inną. Jeśli samochód stanie, natychmiast z niego wysiądź i idź na tereny wyżej położone.
Ponadto:
* w razie zagrożenia życia lub zdrowia dzwoń na numer alarmowy 112,
* w przypadku niebezpieczeństwa, natychmiast przenieś się na wyżej położone tereny,
* noś ze sobą telefon komórkowy i zadbaj by bateria była dobrze naładowana,
* włącz radioodbiornik zasilany bateriami na częstotliwość lokalnej stacji radiowej, aby uzyskać najnowsze informacje o sytuacji i sposobach postępowania,
* przygotuj się do ewentualnej ewakuacji pamiętając o tym, że osoby dorosłe powinny mieć przy sobie nie więcej niż 50 kg bagażu,
* miej przy sobie apteczkę pierwszej pomocy i niezbędne, używane przez domowników leki, niezbędny zapas jedzenia i wody pitnej, ciepłe ubrania, śpiwory i koce (zgromadzone w górnych partiach domu lub mieszkania),
* nie używaj wody ze studni ani wody gruntowej, ponieważ może być ona skażona.
Ewakuacja
W przypadku nakazu opuszczenia domu, zrób to natychmiast. Dzieciom znajdującym się pod twoją opieką przypnij do ubrań karteczkę z ich imieniem i nazwiskiem oraz kontaktem do ich opiekunów. Zarejestruj się w punkcie ewidencyjnym – w ten sposób łatwiej odnajdzie cię rodzina.
red.
