„Oto wstępne dane, które obrazują skalę ciężkiej pracy prokuratury” – tak brzmi początek wpisu w mediach społecznościowych ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka. I rzeczywiście liczby robią wrażenie, chociaż Częstochowianie są w większości innego zdania.
Z opublikowanych przez szefa resortu statystyk wynika, że w minionym roku (2025) do jednostek w całym kraju wpłynęło ponad 1,12 miliona spraw, z czego prokuratorzy zdołali zakończyć aż 1,09 miliona. Jednak diabeł tkwi w szczegółach, na które ministerstwo woli nie rzucać zbyt jasnego światła. Skierowaniem aktów oskarżenia lub wniosków o skazanie zakończyło się bowiem zaledwie około 224 tysiące postępowań. Co stało się z gigantyczną resztą i jak na tle krajowych statystyk wypada częstochowska prokuratura?
W Polsce obecnie pracuje 5.833 prokuratorów, co czyni nasz kraj liderem w Unii Europejskiej pod względem ich liczby, gdzie przypada 10 prokuratorów na 100 tysięcy mieszkańców, a w Polsce ten wskaźnik wynosi 15. W ciągu ostatnich dwóch dekad liczba prokuratorów wzrosła o 40%. Średnie wynagrodzenie brutto w 2025 roku wyniosło 13.130 złotych miesięcznie.
Prokuratura Krajowa udostępnia roczne sprawozdania statystyczne z podstawowych zadań, ścigania przestępstw i stania na straży praworządności.
Spośród 1.127.755 „załatwionych” przez wszystkie prokuratury (regionalne, okręgowe i rejonowe) w Polsce w 2025 roku postępowań przygotowawczych najczęstszymi sposobami zakończeń były:
* umorzenia – 37,3% (421.021 spraw)
* odmowy wszczęcia – 28,6% (321.976 spraw)
* skierowanie do sądu z aktem oskarżenia lub wnioskiem – 21,8% (245.687 spraw)
* zawieszenia postępowań – 5,6% (63.309 spraw).
Na przestrzeni ostatnich 30 lat proporcje o poszczególnych czynności prokuratorskich pozostały.
Prokuratury obok spraw ustrojowych walczą ze sprawami obywateli, które do nich wpływają. A tych jest coraz więcej. Sposobem na zmniejszenie liczby spraw prowadzonych przez prokuratorów jest przekazywanie dochodzeń policji, jednak nadal są one rejestrowane w prokuraturze, co odbija się na statystykach.
Jak na tle krajowych prokuratur wypada Częstochowa? Okazuje się, że nie najgorzej. Postępowania, które zakończyły się skierowaniem do sądu aktu oskarżenia lub wniosku to prawie 21% wszystkich spraw przyjętych przez częstochowskich oskarżycieli publicznych. To niewiele mniej od statystyki krajowej (21,8%).
Z pytaniem o efektywność i skuteczność częstochowskich prokuratur redakcja 7 dni zwróciła się do rzecznika prasowego prokuratora Tomasza Ozimka.
„W częstochowskich prokuraturach pracuje 78 prokuratorów i asesorów prokuratury. Prokuratura Okręgowa w Częstochowie zatrudnia 28 prokuratorów, Prokuratura Rejonowa Częstochowa-Północ w Częstochowie 21 prokuratorów i asesorów prokuratury, Prokuratura Rejonowa Częstochowa-Południe w Częstochowie 14 prokuratorów i asesorów prokuratury, a Prokuratura Rejonowa w Częstochowie 15 prokuratorów.
W 2024 roku do Prokuratury Okręgowej w Częstochowie i podległych prokuratur rejonowych wpłynęło 17.973 spraw (dane uwzględniają również Prokuraturę Rejonową w Myszkowie i Prokuraturę Rejonową w Lublińcu).
Prokuratorzy sporządzili 3.663 akty oskarżenia i 108 wniosków o skazanie bez rozprawy na mocy ugody zawartej przez oskarżonego z prokuratorem, łącznie przeciwko 4.137 osobom. W 2024 roku sądy uniewinniły 111 osób.
W toku postępowań na wniosek prokuratorów sądy tymczasowo aresztowały 266 osób.
Na poczet kar grzywny i obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem w 2024 roku prokuratorzy zabezpieczyli mienie oskarżonych o wartości 21.398.363 zł.
W 2025 roku do Prokuratury Okręgowej w Częstochowie i podległych prokuratur rejonowych wpłynęło 18.511 spraw (dane uwzględniają również Prokuraturę Rejonową w Myszkowie i Prokuraturę Rejonową w Lublińcu).
Prokuratorzy sporządzili 3.690 aktów oskarżenia i 124 wnioski o skazanie bez rozprawy na mocy ugody zawartej przez oskarżonego z prokuratorem, łącznie przeciwko 4.110 osobom. W 2025 roku sądy uniewinniły 114 osób.
W toku postępowań na wniosek prokuratorów sądy tymczasowo aresztowały 266 osób.
Na poczet kar grzywny i obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem w 2025 roku prokuratorzy zabezpieczyli mienie oskarżonych o wartości 25.283.081 zł.
W latach 2024 i 2025 średni miesięczny wpływ spraw na prokuratora w okręgu częstochowskim wynosił około 15 spraw.”
Renata R. Kluczna
2 komentarzy
Statystyka w takich sprawach to najgorsze, co może się przydarzyć. jak porównywać np. Warszawę i inne miasta o dużej liczbie ludności (przestępstwa o różnym stopniu kalibru i skomplikowania), z miejscowościami takimi, jak Lubliniec, nie ubliżając mu w niczym (gdzie spraw jest o wiele mniej i na pewno nie o takim kalibrze). Gdyby statystyka była do czegoś potrzebna naprawdę, to powinna odnosić się proporcjonalnie do wpływu spraw i zatrudnienia, nie tylko prokuratorów i sędziów, ale i do całego aparatu pomocniczego. Pamiętam, jak lata temu pracowałem w pewnym urzędzie państwowym i musieliśmy tworzyć plan, ile odwołań w przyszłym roku do nas wpłynie. Statystyka to tylko w takich sytuacjach bat na opornych, czytaj, nie z naszej opcji. Swojemu nic nie zrobią.
Dla przypomnienia:
W polskim systemie prawnym prokuratura nie jest w pełni niezależna zewnętrznie, a pojęcie jej „niezależności” różni się od niezawisłości sędziowskiej.
Zgodnie z prawem prokuratura działa na zasadzie hierarchicznego podporządkowania, co oznacza, że prokuratorzy mają ograniczoną niezależność wewnętrzną i są obowiązani wykonywać polecenia przełożonych.
Jak to wygląda w obecnym stanie prawnym?
Unia personalna:
Stanowisko Ministra Sprawiedliwości (członka rządu, polityka) jest bezpośrednio połączone z funkcją Prokuratora Generalnego. Taki model z definicji wyklucza pełną niezależność zewnętrzną od władzy wykonawczej.
Zasada hierarchiczności:
Prokuratura opiera się na strukturze pionowej. Zgodnie z art. 7 § 2 Prawa o prokuraturze, prokurator ma obowiązek wykonywać zarządzenia, wytyczne i polecenia przełożonych.
Wiążące polecenia procesowe:
Przełożony może wydać podwładnemu wiążące polecenie dotyczące kierunku śledztwa, a nawet samej treści decyzji procesowej (np. nakaz postawienia zarzutów lub umorzenia sprawy).
Wycofanie się z decyzji (żądanie na piśmie): Jeśli prokurator nie zgadza się z poleceniem, może żądać zmiany polecenia lub wydania go na piśmie, a w ostateczności (w kwestiach merytorycznych) żądać wyłączenia go od wykonania tej czynności lub od udziału w sprawie. Sprawę przejmuje wtedy inny prokurator.
Jak to powinno wyglądać w świetle standardów prawnych?
Wzorcowy model niezależnej prokuratury, postulowany m.by. przez niezależne stowarzyszenia (np. Stowarzyszenie Prokuratorów „Lex Super Omnia”) oraz międzynarodowe instytucje doradcze (takie jak Komisja Wenecka), powinien opierać się na kilku filarach:
Rozdzielenie funkcji: Całkowite odseparowanie urzędu Ministra Sprawiedliwości od Prokuratora Generalnego. Prokurator Generalny powinien być apolitycznym ekspertem wybieranym na kadencję, chronionym przed łatwym odwołaniem przez polityków.
Niezależność wewnętrzna prokuratora referenta: Likwidacja możliwości wydawania poleceń dotyczących treści czynności procesowych. Przełożony powinien kontrolować sprawność i legalność postępowania, ale nie powinien ręcznie sterować decyzjami merytorycznymi o winie czy niewinności.
Gwarancje ustrojowe w Konstytucji: Pozycja prokuratury powinna być trwale wpisana do Konstytucji RP (obecnie reguluje ją zwykła ustawa), co uniemożliwiłoby szybkie i częste zmiany strukturalne pod dyktando każdej kolejnej większości parlamentarnej.
Transparentność procedur: Jeśli przełożony ingeruje w sprawę, każde takie polecenie musi być bezwzględnie jawne i odnotowane w aktach, z możliwością weryfikacji przez niezależne gremium.
Ano…