Początek jesieni to czas, który szczególnie sprzyja wyprawom do lasu. Warto jednak pamiętać o zasadach odpowiedzialnego grzybobrania – w ten sposób nie tylko zwiększamy bezpieczeństwo w trakcie swoich zbiorów, ale też dbamy o utrzymanie bioróżnorodności w lesie.
Gdy myślimy o grzybach, zazwyczaj wizualizujemy sobie kosz pełen prawdziwków, podgrzybków czy kurek, z których potem przyrządzamy pyszną zupę grzybową. W Polsce występuje ponad 3000 gatunków grzybów wielkoowocnikowych (to te, których owocniki widzimy gołym okiem), w tym około 1300 gatunków jadalnych i około 200 gatunków trujących – w tym kilka śmiertelnie. Choć grzyby są znane i podziwiane głównie ze względu na ich wyjątkowe walory smakowe, to jednak w rzeczywistości ich rola wykracza dalece poza upodobania kulinarne.
Przede wszystkim grzyby są ostatnim ogniwem w łańcuchach pokarmowych, czyli destruentami. Oznacza to, że mają ogromny udział w obiegu materii – rozkładają szczątki organizmów roślinnych i zwierzęcych, a dzięki temu do gleby wracają związki i pierwiastki dostępne dla kolejnych pokoleń istot żyjących. Same grzyby są pokarmem dla wielu drobnoustrojów.
Oprócz grzybów żyjących na martwej substancji organicznej, wyróżnia się też grzyby będące pasożytami – czyli takie, które żyją kosztem innych żywych organizmów. Mogłoby się wydawać, że takie działanie nie służy zachowaniu bioróżnorodności, w rzeczywistości jednak te organizmy również mają swoje miejsce w przyrodzie. Grzyby pasożytnicze atakujące rośliny, zwierzęta czy inne grzyby, stanowią ważny element świata przyrody ożywionej. Pasożytnictwo może przybierać różne formy, a pasożyty mogą pełnić podobną rolę jak drapieżniki, regulując w ekosystemie liczebność gatunków żywicielskich, w tym eliminując np. osobniki słabe lub chore.
Pewnym przeciwieństwem do grzybów-pasożytów są grzyby określane jako symbionty – one bowiem tworzą związki z innymi organizmami, co obu stronom przynosi wzajemne korzyści. Przykładem może być mikoryza – czyli współpraca drzewa ze strzępkami grzybni. Drzewo, którego korzenie są wspomagane przez grzyb mikoryzowy, zwykle jest lepiej odżywione i lepiej zaopatrzone w wodę niż drzewo pozbawione grzybiego „przyjaciela”. Ponadto mikoryza zabezpiecza drzewa przed różnego rodzaju infekcjami. Z drugiej strony praca grzyba jest wynagradzana związkami organicznymi wytwarzanymi w trakcie fotosyntezy. Ocenia się, że ok. 85% roślin – nie tylko drzew – korzysta z takiej współpracy.
PAMIĘTAJ!
* Zbieraj tylko te grzyby, co do których masz całkowitą pewność, że są jadalne.
* Zbieraj tylko grzyby w pełni dojrzałe/wykształcone, które łatwo zidentyfikować – młode owocniki bez wyraźnych cech gatunkowych są częstą przyczyną pomyłki.
* Nie zbieraj ani nie niszcz grzybów, które są prawnie chronione.
* Grzyby najlepiej wycinaj ostrym nożem tuż przy ziemi, a następnie przykryj ściółką – w ten sposób pozwolisz na wzrost kolejnych grzybów w tym miejscu.
* Nigdy nie niszcz grzybów, których nie zbierasz – mogą być one cennym pokarmem dla wielu gatunków zwierząt.
* Nie zbieraj grzybów w miejscach zabronionych, takich jak rezerwaty i parki narodowe, uprawy leśne do 4 metrów wysokości, ostoje zwierzyny czy tereny należące do wojska.
red.
