2 kwietnia przypadła 20. rocznica śmierci papieża Jana Pawła II. Z tej okazji przypominamy sylwetkę i pontyfikat wielkiego Polaka.
Dzieciństwo i nauka
Karol Wojtyła urodził się 18 maja 1920 r. w Wadowicach, jako drugi syn i najmłodsze z trojga dzieci Karola Wojtyły i Emilii z Kaczorowskich. Rodzina Wojtyłów żyła skromnie. Jedynym źródłem utrzymania była pensja ojca – wojskowego urzędnika, matka pracowała dorywczo jako szwaczka.
W dzieciństwie Karola nazywano najczęściej zdrobnieniem imienia – Lolek. Uważano go za chłopca utalentowanego i wysportowanego. Regularnie grał bowiem w piłkę nożną oraz jeździł na nartach. Bardzo ważnym elementem jego życia były wycieczki krajoznawcze.
Okres jego dojrzewania jako nastolatka został naznaczony śmiercią najbliższych. Gdy miał 9 lat, zmarła matka, a trzy lata później, w wieku 26 lat – na szkarlatynę – brat Edmund.
We wrześniu 1930 r., Karol Wojtyła rozpoczął naukę w 8-letnim Państwowym Gimnazjum Męskim im. Marcina Wadowity w Wadowicach. W pierwszej klasie przystąpił do kółka ministranckiego, którego stał się prezesem. Podczas nauki w gimnazjum Karol zainteresował się też teatrem. Naukę w gimnazjum skończył otrzymując świadectwo maturalne z oceną celującą, która umożliwiała mu podjęcie studiów na większości uczelni bez egzaminów wstępnych. Wojtyła wybrał studia polonistyczne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego.
W pierwszym roku studiów przeprowadził się wraz z ojcem do rodzinnego domu matki przy ul. Tynieckiej 10 w Krakowie. Pozostał wierny swej pasji – piłce nożnej, uczęszczał na mecze Cracovii. Do lutego 1941 r. studiował, uczęszczał na spotkania grupy literackiej, a także tworzył poezję.
18 lutego 1941 r. po długiej chorobie zmarł jego ojciec, a Karol Wojtyła zamieszkał w domu swojego przyjaciela, Juliusza Kydryńskiego.
Wojna odebrała Karolowi Wojtyle możliwość kontynuowania studiów, zaczął więc w 1940 r. pracować jako pracownik fizyczny w zakładach chemicznych Solvay.
Ksiądz, biskup, kardynał
W 1942 r. postanowił studiować teologię i wstąpił do tajnego Metropolitalnego Seminarium Duchownego w Krakowie. 13 października 1946 r. alumn Karol Wojtyła, został subdiakonem, a tydzień później diakonem. 1 listopada 1946 r. w kaplicy w Pałacu Arcybiskupów Krakowskich kardynał Adam Stefan Sapieha wyświęcił Wojtyłę na księdza. Wyjechał do Rzymu, aby kontynuować studia na Papieskim Międzynarodowym Athenaeum Angelicum (obecnie Papieski Uniwersytet Świętego Tomasza z Akwinu). W 1948 r. ukończył studia z dyplomem summa cum laude i otrzymał stopień doktora.
W lipcu 1948 r. Karol Wojtyła został skierowany do pracy w parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Niegowici, gdzie pełnił rolę wikariusza i katechety. Po roku został przeniesiony do parafii św. Floriana w Krakowie.
Po śmierci kardynała Adama Sapiehy, Wojtyła dużo uwagi poświęcał pracy publicystycznej, pisał eseje filozoficzne i szkice. Często publikował w krakowskich periodykach katolickich. Ponadto wykładał m.in. w seminariach diecezji: krakowskiej, katowickiej i częstochowskiej (mieściły się one wszystkie w Krakowie) oraz na Wydziale Filozofii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Jego wykłady obejmowały głównie teologię moralną i etykę małżeńską, ale też szeroko pojętą historię filozofii.
4 lipca 1958 r. Karol Wojtyła został prekonizowany biskupem tytularnym Ombrii, a także biskupem pomocniczym Krakowa. W 1962 r. został krajowym duszpasterzem środowisk twórczych i inteligencji. Na okres biskupstwa Karola Wojtyły przypadły także obrady II soboru watykańskiego, w których aktywnie uczestniczył. Już wtedy bardzo dużo czasu poświęcał na podróże zagraniczne w celach ewangelizacyjnych i religijnych. Jako biskup przyjął hasło przewodnie swej posługi, które brzmiało: Totus Tuus (łac. Cały Twój).
30 grudnia 1963 r. został mianowany arcybiskupem metropolitą krakowskim, a 19 stycznia 1964 r. został prekonizowany arcybiskupem metropolitą krakowskim.
Pod koniec maja 1967 r. został kreowany kardynałem, zaś w czerwcu, podczas konsystorza w kaplicy Sykstyńskiej otrzymał od papieża Pawła VI czerwony biret, a jego kościołem tytularnym stał się kościół św. Cezarego z Afryki.
Jako biskup diecezji krakowskiej Wojtyła wizytował parafie, odwiedzał klasztory. Otworzył proces beatyfikacyjny siostry Faustyny Kowalskiej. Spotykał się z inteligencją krakowską, zwłaszcza ze środowiskiem naukowym i artystycznym. Ponadto jeździł na Podhale i w Tatry. Pomimo obowiązków duszpasterskich systematycznie prowadził wykłady na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Stał się znanym poza Polską autorytetem. Był, obok prymasa Polski kardynała Stefana Wyszyńskiego, najważniejszą postacią ówczesnego Episkopatu Polski. Jako kardynał odbywał podróże zagraniczne.
Papież
16 października 1978 r. Karol Wojtyła został wybrany na papieża. Według szacunków jego kandydaturę poparło 99 kardynałów na 111 głosujących. Przyjął imiona Jan Paweł dla uhonorowania swojego poprzednika. Wbrew temu, co przewidywał ceremoniał, postanowił wygłosić do tłumu mowę powitalną, w której oświadczył, że wezwano go „z dalekiego kraju”. Udzielił też pierwszego błogosławieństwa Urbi et Orbi.
Wybór Karola Wojtyły na Stolicę Piotrową miał szczególny wpływ na wydarzenia w Europie Wschodniej i w Azji w latach 80. i 90. XX wieku, w szczególności na przemiany demokratyczne w Polsce i w innych krajach bloku wschodniego. Od początku swojego pontyfikatu papież prowadził energiczne działania przeciwko komunizmowi i uciskowi politycznemu.
Jan Paweł II przyczynił się do poprawienia relacji kościoła katolickiego z judaizmem, islamem, z kościołem prawosławnym oraz wspólnotą anglikańską. Beatyfikował 1340 i kanonizował 483 osoby, więcej niż wszyscy jego poprzednicy w okresie pięciu poprzedzających wieków. Mianował większość Kolegium Kardynałów, konsekrował lub współkonsekrował wielu biskupów i wyświęcił wielu księży.
Choroba i śmierć
Od 1992 r. Jan Paweł II cierpiał na postępującą chorobę Parkinsona. Mimo licznych sugestii ustąpienia z funkcji papieża, pełnił ją aż do śmierci. W lipcu 1992 r. przeszedł operację usunięcia guza nowotworowego na jelicie grubym. Jego długoletnie zmagania z chorobą i ze starością były osobistym przykładem głoszonych na ten temat poglądów, w których podkreślał godność ludzkiego cierpienia.
Ostatnie dwa miesiące życia Jan Paweł II spędził głównie w szpitalu i nie udzielał się publicznie. 31 marca 2005 r. u papieża wystąpiło silne pogorszenie stanu zdrowia. Uszanowano wolę papieża, który chciał pozostać w domu. 2 kwietnia, w dniu śmierci, bardzo słabym głosem papież powiedział: „Pozwólcie mi iść do domu Ojca”. Osobisty lekarz papieski stwierdził śmierć papieża Jana Pawła II o godzinie 21:37.
Jan Paweł II zmarł po zakończeniu Apelu jasnogórskiego, w pierwszą sobotę miesiąca i wigilię Święta Miłosierdzia Bożego, w 9666. dniu swojego pontyfikatu.
3 kwietnia 2005 r. zabalsamowane ciało Jana Pawła II umieszczono na katafalku, ubrano w ozdobne szaty papieskie i wystawiono na widok publiczny w Sali Klementyńskiej Pałacu Apostolskiego. Następnego dnia zostało przeniesione do bazyliki Świętego Piotra, dostępne dla delegacji państwowych i pielgrzymów przybyłych na obrzędy pogrzebowe.
Pogrzeb Jana Pawła II odbył się 8 kwietnia 2005 r. Trumnę z prostych desek z drewna cyprysowego (symbolu nieśmiertelności) ustawiono na rozłożonym na placu św. Piotra dywanie. Mszy świętej koncelebrowanej przez kilka tysięcy kardynałów, arcybiskupów, biskupów i patriarchów przewodniczył kardynał Joseph Ratzinger (sam 11 dni później został papieżem). Uczestniczyło w niej na placu św. Piotra ok. 300 tysięcy wiernych oraz 200 prezydentów i premierów, a także przedstawiciele różnych religii światowych, w tym duchowni islamscy i żydowscy.
W krypcie Jana XXIII w Grotach Watykańskich trumnę złożono w drugiej, cynkowej, którą szczelnie zalutowano, a tę w trzeciej, wykonanej z drewna orzechowego. Do trumny został włożony woreczek z medalami wybitymi w czasie pontyfikatu Jana Pawła II oraz umieszczony w ołowianym pojemniku akt, który zawiera najważniejsze fakty z okresu jego pontyfikatu. Trumny zostały opatrzone watykańskimi pieczęciami.
Grobowiec Jana Pawła II początkowo był umiejscowiony w krypcie w podziemiach bazyliki Świętego Piotra, w pobliżu miejsca, gdzie według tradycji ma znajdować się grobowiec św. Piotra.
Po uroczystościach związanych z beatyfikacją Jana Pawła II, 2 maja 2011 r., trumna ze szczątkami papieża została złożona w kaplicy Świętego Sebastiana bazyliki Świętego Piotra, na lewo od Piety Michała Anioła. Trumnę przykryto płytą z białego marmuru, na której widnieje napis: „Beatus Ioannes Paulus PP. II”. Poprzednia płyta nagrobna została przewieziona do łagiewnickiego sanktuarium Błogosławionego Jana Pawła II.
Pontyfikat w liczbach
Jan Paweł II był trzecim najdłużej urzędującym papieżem w historii (prawie 27 lat), pierwszym papieżem z Polski oraz pierwszym spoza Włoch od czasów holenderskiego papieża Hadriana VI (w XVI wieku). W tym czasie Jan Paweł II odwiedził raz lub kilkakrotnie w sumie 132 państwa i ok. 900 miejscowości Odbył 104 podróże, odwiedzając wszystkie zamieszkane kontynenty. Jan Paweł II jako papież najwięcej razy odwiedził m.in. Polskę (9 razy), USA (7 razy), Francję (7 razy) oraz spotykał się z młodzieżą na Światowych Dniach Młodzieży (9 razy).
Wygłosił ponad 2.400 przemówień. Pozostawił m.in. 14 encyklik, 14 adhortacji, 11 konstytucji apostolskich, 43 listy apostolskie, adresowane do wybranych środowisk i do całej ludzkości.
red.
