„Brak dyrektora, brak kasy, a spektakle…”

„Nie tylko aktorzy i pracownicy teatru są zaniepokojeni o jego przyszłość” – tak pisaliśmy w 2022 roku. Sytuacja Teatru im. A. Mickiewicza w Częstochowie nie poprawia się, a wręcz kierunek, w którym podąża częstochowska scena sztuki wyższej sugeruje bolesny upadek.
Niezrozumiałe działania władz miasta i teatru, m.in. przyjęcie na stanowisko kierownika działu administracyjno-gospodarczego Adama Stępniaka, związanego z lewicą i zarządzającego (w kontrowersyjny sposób) AZS-em Częstochowa – oznaczają, że coś jest na rzeczy. A co? Pytamy tych, dla których dobro teatru jest sprawą ważną.

– Dziś w teatrze nie dzieje się dobrze, ale były przecież świetne lata…
Ania:
– Owszem były, ale z kim powiązane? Talar, Perepeczko, Machalica… Potem zaczęło się powoli wszystko sypać. Przecież z Olafem Lubaszenko oni zaczęli rozmowy już w marcu [2022 rok] i spotykali się kilka razy. Marszałek [zastępca prezydenta Częstochowy] chodził z nim po knajpach, popisywał się i chwalił tym publicznie. I co z tego wyszło, to wszyscy wiemy. Więc niby było wszystko super, a dwa dni po podpisaniu umowy Olaf został poinformowany, że jednak nie może być dyrektorem teatru w Częstochowie. To żeby załagodzić sytuację, wymyślili, że na razie zostanie tylko dyrektorem artystycznym, a przez ten czas sprawa się wyczyści i on wskoczy na stanowisko naczelnego dyrektora. I był ile…? – 30 dni. Sponsorzy zaczęli się sami zgłaszać do teatru. Przychodzili, bo nazwisko Lubaszenko coś znaczy, to prestiż. I to nie byle jacy sponsorzy. A teraz jakich mamy sponsorów…, można zobaczyć na materiałach reklamowych teatru.

– Wątek ze sponsorami wydaje się bardzo ciekawy – po co teatrowi sponsorzy, skoro są pieniądze ze sprzedaży biletów?
Kasia:
– Teatr jest na garnuszku miasta. Sponsor, czy darczyńca daje nam albo usługę albo kasę, a teatr w zamian daje jego reklamę lub jakąś partię biletów. Taki darczyńca jest widoczny na plakatach, biletach itp. Tylko że, za czasów m.in. R. Dorosławskiego grano naprawdę bardzo dużo i często, a przed nim jeszcze więcej. Od samego początku, kiedy teatr przejęło miasto (lata 90-te), to z roku na rok systematycznie on tracił, a teraz jest naprawdę tragicznie. Pieniądze, które sam sobie wypracuje teatr szukając sponsorów, zamiast przeznaczyć na inwestycje, to łata nimi bieżące wydatki, jak czynsz, prąd, wodę itd. I tak jest od lat w teatrze. Teatr musi grać, żeby uzupełniać niedobory, bo jest niedofinansowany, właśnie przez miasto. I jeśli do tego nie gra i nie ma widza – to dziura cały czas się powiększa.

– To grajcie…, w czym problem?
Kasia:
– W zeszłym sezonie była taka sytuacja, że była premiera za premierą, premiera za premierą, chyba tylko po to, by komuś dać zarobić… Nie będę wskazywać palcem, ale dla ludzi z teatru sprawa jest oczywista. Jest mnóstwo widzów z zaproszeniami. Te „nowe” spektakle nie miały szans się „wygrać”, żeby ludzie się z nimi zaznajomili, bo zwyczajnie za krótko były grane. Wywala się więc wiele tysięcy złotych na spektakl po to, by był on zagrany tylko kilka razy. I przede wszystkim to były spektakle raczej niszowe, bardziej offowe [niezależne lub amatorskie], które raczej nadawałaby się na sceny alternatywne albo jako dodatkowe wydarzenia kulturalne.

Ania:
– Najważniejsze pytanie powinno być takie: skąd w ogóle cały ten problem i dokąd to wszystko zmierza? Moim zdaniem, władz miasta przez lata nie interesował poziom artystyczny, kierunek w jakim teatr podąża, jakie ma problemy. Może chcą zrobić z teatru Mickiewicza teatr impresaryjny? Tak jak jest w Filharmonii Częstochowskiej. Czyli będą wynajmować naszą scenę innym teatrom, spektaklom, występom, recitalom i koncercikom etc. Wynajmą lokal i pieniądze będą wpływać, a oni za nic nie będą musieli płacić. Przyjadą „gęby” z pierwszych stron gazet i wszyscy będą zadowoleni. Na poziom tych spektakli nikt nie zwraca uwagi.
Ktoś powinien zrobić porządny audyt, zwłaszcza po ostatnim roku na pewno wyszłoby sporo nieprawidłowości.

– Chwila…, teatr ma kierownictwo, które odpowiada za każdy aspekt funkcjonowania placówki kultury. Czym zajmuje się dyrekcja?
Ania:
– Przede wszystkim od czasów Olafa Lubaszenki częstochowski teatr nie ma dyrektora. Obecnie pełniącą obowiązki (p.o.) jest Magdalena Woch, która brała udział w konkursie na dyrektora. Kandydatów było kilku. Pani Woch w konkursie odpadła, bo nie dostała głosów nawet od swoich (Marszałka i reszty). A nagle znowu się pojawia, jako p.o. Można? Można. I czego nie rozumiecie?

Kasia:
– Dodam, że są tylko dwa rodzaje powołania na dyrektora teatru – konkurs albo powołanie przez Ministerstwo Kultury. Miasto ma podobno napisać do ministerstwa o zgodę, by powołać ją na dyrektora. Wszystko dlatego, że na konkursie żaden z kandydatów nie dostał wymaganej liczby głosów, a ona wypadła żenująco słabo. Pan Marszałek z poddanymi nie głosuje na ich kandydatkę, a potem dostaje propozycję, by dalej była p.o. To taka gra – pokażmy, że wchodzimy w taki impas, że już nie mamy wyjścia i musimy znów wziąć panią Woch. Wydaje im się, że fachowo i sprytnie to rozegrali.

– Jak to możliwe, że w prawie 200-tysięcznym mieście nie ma kandydata na dyrektora teatru?
Kasia:
– Mamy teraz taką wspaniałą koalicję w mieście – PO i Lewicę. Pan Marszałek nie uzyskał wymaganej ilości głosów a jednak został powołany na stanowisko wiceprezydenta, a jak widać konkursu prawidłowo rozpisanego nie można się doczekać.

– Jaka będzie przyszłość teatru w Częstochowie?
Ania:
– Boimy się powiedzieć głośno, żeby nie wykrakać.

***

Oskarżenia pod adresem kierownictwa teatru, redakcja 7 dni zawarła w zapytaniach prasowych:

– Jaki jest stan finansów Teatru im. A. Mickiewicza w Częstochowie?
„Wg danych zawartych w rachunku zysków i strat za 2023 rok: 8.769.697,01 zł – koszty działalności operacyjne, w tym: 5.650.121,01 – wynagrodzenia, 1.054.267,53 – ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia, 865.862,59 – zużycie materiałów i energii, 724.703,58 – usługi obce.”

– Ile osób obecnie zatrudnia teatr?
„81 pracowników wg stanu na końcówkę września 2024 r.”

– Z czego składają się przychody teatru?
„Wg danych zawartych w Informacji podatkowej za 2023 rok: 2.191.100,46 zł – przychody ze sprzedaży netto, w tym: 1.881.042,09 – bilety, 309.700,56 – czynsze i opłaty, 191.629,93 – pozostałe przychody operacyjne. Dotacja z budżetu Miasta Częstochowy stanowiła kwotę 6.221.810 zł.”

– Prosimy o przedstawienie wszystkich funduszy otrzymanych przez teatr z urzędu miasta Częstochowy w ciągu ostatnich 5 lat…
„2023 – 6.171.810 zł
2022 – 5.418.382 zł
2021 – 5.163.882 zł
2020 – 5.404.062 zł
2019 – 5.168.882 zł.”

– Prosimy o szczegółowe informacje dotyczące spektakli wystawianych przez Teatr im. A. Mickiewicza w 2023 roku.
„Koszty produkcji premier w 2023 roku:
104.087,01 zł – BUM (komedia/dramat) reż. Ivo Vedral
107.464,63 zł – Jak zostać smokiem (bajka) reż. Karolina Okurowska
152.676,12 zł – Kariera Nikodema Dyzmy (komedia/dramat) reż. G. Gietzky
145.198,08 zł – Polowanie (dramat) reż. Piotr Pacześniak
17.000 zł – Ulica Miła (spektakl muzyczny powstały w oparciu o realizowane w Teatrze warsztaty teatralne dla osób dorosłych) reż. M. Ślosarski
206.519,98 zł – Zemsta (komedia) reż. Joanna Drozda.

Zestawienie obejmuje jedynie spektakle własne teatru. Spektakle impresaryjne ze względu na konieczność zachowania tajemnic handlowych nie są ujawniane.
Według danych przychody ze sprzedaży biletów w 2023 roku wyniosły 1.881.042,09 zł.
Zaproszenia bezpłatne dotyczą jedynie pokazów premierowych oraz incydentalnie dziennikarzy, krytyków czy twórców.”

– Kto, w 2023 roku decydował i na jakiej podstawie o repertuarze teatru?
„Na podstawie Statutu Teatru o ostatecznym kształcie repertuaru teatralnego zarówno w roku 2023, jak i obecnie decyduje Dyrektor Teatru.”

– Ile głosów (podczas konkursu na dyrektora) zdobyła kandydatura obecnej p.o. teatru, a ile zdobyli pozostali kontrkandydaci?
„Najbardziej istotną kwestią jest to, że żaden z kandydatów nie zdobył liczby głosów wystarczającej do rozstrzygnięcia konkursu i wyłonienia dyrektora Teatru.”

– W jakim trybie została powołana obecna p.o. dyrektora teatru Magdalena Woch?
„W związku z brakiem rozstrzygnięcia w kolejnym konkursie na dyrektora częstochowskiego Teatru na pełniącą obowiązki dyrektora od września została ponownie powołana Magdalena Woch, która pracowała na tym stanowisku do końca sierpnia.
Nastąpiło to w trybie zgodnym z ustawą o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej”.

Do tematu powrócimy.

Renata R. Kluczna