Bon senioralny to forma wsparcia, która ma na celu ułatwienie rodzinom – aktywnym zawodowo – opiekowanie się starszymi członkami rodziny. Konieczność opieki nad bliskimi seniorami niejednokrotnie wiąże się z ograniczeniem aktywności zawodowej (w szczególności przez kobiety) lub ponoszeniem znaczących kosztów zapewnienia tej opieki na rynku prywatnym. Ponadto, niska podaż osób świadczących usługi w zakresie opieki nad osobami starszymi powoduje, że dostęp do tego typu wsparcia jest znacząco ograniczony.
Dzięki bonowi rodziny mogą skorzystać z różnych usług, takich jak opieka domowa, rehabilitacja, transport czy pomoc w codziennych obowiązkach. To rozwiązanie ma na celu wspieranie zarówno seniorów, jak i ich opiekunów, aby poprawić jakość życia wszystkich zaangażowanych. Dzięki temu rodziny mogą lepiej godzić obowiązki zawodowe z opieką.
Celem projektu ustawy jest stworzenie narzędzia, dzięki któremu rodzina aktywna zawodowo otrzyma wsparcie w opiece nad seniorem (dalej jako: „senior”), który ukończył 75 rok życia i ma przyznaną emeryturę lub rentę, której średnia miesięczna wysokość z uwzględnieniem dodatku pielęgnacyjnego nie przekracza kwoty 3.500 złotych brutto w 2026 roku, 4.000 złotych brutto w 2027, 4.500 złotych brutto w 2028 oraz począwszy od 2029 roku – 5.000 złotych brutto. Ponadto senior będzie miał zidentyfikowany poziom niezaspokojonych dotąd potrzeb w zakresie podstawowych czynności życia codziennego.
Realizacja bonu senioralnego będzie odbywała się na poziomie gminy. Gmina jest jednostką będącą najbliżej swoich mieszkańców, co pozwala na lepsze zrozumienie ich potrzeb oraz preferencji. Dzięki temu mogą skutecznie zorganizować system realizacji usług w ramach bonu senioralnego, który będzie dostosowany do potrzeb lokalnej społeczności. Projekt ustawy zakłada możliwość realizacji usług przez gminę samodzielnie lub poprzez zlecenie ich realizacji m.in. podmiotom ekonomii społecznej, które prowadzą działalność w obszarze społecznym.
Usługi wsparcia nie przysługują seniorowi, który korzysta:
1) ze świadczenia uzupełniającego, określonego w ustawie z dnia 31 lipca 2019 roku o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji lub
2) ze świadczenia wspierającego, określonego w ustawie z dnia 7 lipca 2023 roku o świadczeniu wspierającym lub
3) z usługi opiekuńczej w miejscu zamieszkania, w ośrodkach wsparcia i w rodzinnych domach pomocy określonej w ustawie z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej lu
4) z usługi sąsiedzkiej, określonej w ustawie z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej lub
5) ze specjalistycznej usługi opiekuńczej w miejscu zamieszkania oraz w ośrodkach wsparcia, o których mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej lub
6) z domu pomocy społecznej, określonego w ustawie z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej lub
7) z całodobowej opieki stacjonarnej świadczonej w zakładach opiekuńczo-leczniczych lub pielęgnacyjno-opiekuńczych lub
8) z innej instytucji zapewniającej opiekę całodzienną lub całodobową.
Wartość bonu senioralnego przekłada się na wymiar usług wsparcia realizowanych na rzecz seniora. Maksymalna wartość bonu senioralnego wyniesie 2.150 złotych miesięcznie. Projektodawca zakłada, że maksymalna wartość bonu senioralnego przełoży się na maksymalnie 50 godzin usług wsparcia, świadczonych w ramach bonu senioralnego. Wartość bonu senioralnego nie podlega wymianie na gotówkę, inne prawne środki płatnicze oraz inne środki wymiany. Ponadto, wartość bonu senioralnego, która nie została wykorzystana w danym miesiącu, nie jest dodawana do wartości bonu senioralnego w kolejnych miesiącach.
Projekt ustawy wskazuje jakie usługi wsparcia mogą być realizowane w ramach bonu senioralnego. Usługi te mogą obejmować: * zaspokojenie podstawowych codziennych potrzeb życiowych;
* pomoc w uzyskaniu dostępu do świadczeń zdrowotnych;
* podstawową opiekę higieniczno-pielęgnacyjną;
* zapewnienie kontaktów z otoczeniem.
Zapewnienie kontaktów z otoczeniem nie może być przyznane seniorowi, jako wyłączna usługa (świadczona samodzielnie).
Poszczególne usługi mieszczące się w czterech obszarach są przyznawane w zależności od zidentyfikowanego poziomu niezaspokojonych potrzeb seniora w zakresie podstawowych czynności życia codziennego. Oceny poziomu niezaspokojonych potrzeb życia codziennego seniora, dokonuje się na podstawie skali niezaspokojonych potrzeb w zakresie podstawowych czynności życia codziennego. Skala obejmuje 4 poziomy i w zależności od przyznanej liczby punktów senior może otrzymać usługi wsparcia realizowane w wymiarze do 12, 13-24, 25-36 lub 37-50 godzin miesięcznie. Minimalna liczba punktów w skali niezaspokojonych potrzeb w zakresie podstawowych czynności życia codziennego uprawniająca do bonu senioralnego wynosi 11, a maksymalna 60 punktów.
Obrazując powyższe np., jeśli senior otrzyma 24 punkty, to gmina może przyznać mu miesięcznie od 13 do 24 godzin usług wsparcia w ramach bonu senioralnego.
Zakłada się, że projektowana ustawa wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2026 roku, z wyjątkiem art. 32 ust.1 projektu ustawy dotyczącego upoważnienia ministra właściwego do spraw informatyzacji do możliwości stworzenia i udostępnienia usługi umożliwiającej złożenie za jej pośrednictwem wniosku o przyznanie bonu senioralnego lub wniosku o czasowe zwiększenie wartości bonu senioralnego za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Przewiduje się, że przepis ten wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia projektowanej ustawy.
W okresie 2 lat od dnia wejścia w życie projektowanej ustawy, gminy będą mogły realizować zadania z niej wynikające, jako zadania fakultatywne.
red.
