Program Czyste Powietrze pod lupą CBA

Kilka tygodni temu, Tygodnik 7 dni pisał dwukrotnie o nieprawidłowościach w działaniu turbin wiatrowych finansowanych w ramach „Priorytetowego Programu Czyste Powietrze”. Artykuły „Zrobieni w turbiny, cz. 1” oraz „Wał na dotacje, cz. 2” okazały się na tyle ważne i interesujące, że zostały przedrukowane przez Tygodnik Angora.
Kilka dni temu Polaków, korzystających z dotacji zmroziła wiadomość, że na skutek licznych nieprawidłowości i nadużyć, program Ministerstwa Klimatu i Środowiska został zawieszony, a funkcjonariusze CBA zabezpieczyli dokumentację na potrzeby śledztwa Prokuratury Europejskiej.

We wrześniu 2018 roku został po pierwszy uruchomiony Program „Czyste Powietrze” – rządowy program dotacyjny, mający na celu walkę ze smogiem poprzez ograniczenie emisji szkodliwych substancji. Program oferuje dofinansowanie dla właścicieli domów jednorodzinnych na wymianę starych pieców na ekologiczne źródła ciepła oraz na termomodernizację budynków.

Dotychczas z programu skorzystały setki tysięcy osób w całej Polsce. W listopadzie 2024 roku, w związku z falą skarg i zażaleń beneficjentów na wykonawców, a także na skutek ogromu nieprawidłowości i nadużyć, program został na kilka miesięcy zawieszony. Od lipca 2025 r. funkcjonuje w zreformowanej formie – i jak twierdzi Ministerstwo Klimatu i Środowiska – bardziej przyjaznej, uproszczonej dla beneficjentów i jednocześnie chroniącej przed nieuczciwymi wykonawcami.

Tymczasem dwa dni temu kraj obiegła informacja, że Centralne Biuro Antykorupcyjne zabezpieczyło dokumentację “Priorytetowego Programu Czyste Powietrze”. Czy osoby, które skorzystały z dotacji w ramach tego programu mają powody do zmartwienia?

Treść komunikatu CBA:

„Funkcjonariusze Centralnego Biura Antykorupcyjnego na polecenie Prokuratury Europejskiej zabezpieczyli dokumentację w kilkunastu urzędach administracji publicznej na terenie całej Polski. Czynności mają związek ze śledztwem w sprawie niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariuszy publicznych zajmujących się Priorytetowym Programem Czyste Powietrze.

21 kwietnia 2026 r. funkcjonariusze CBA zabezpieczyli dokumentację papierową i elektroniczną dot. Priorytetowego Programu Czyste Powietrze z okresu od 1 czerwca 2021 r. Czynności prowadzono na polecenie Prokuratury Europejskiej m.in. w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Ministerstwie Klimatu i Środowiska, Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej, Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz 16 funduszach wojewódzkich [w tym w Katowicach – przyp. red.]. W czynnościach uczestniczyło 65 funkcjonariuszy CBA oraz czterech przedstawicieli Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF).

Nowe śledztwo EPPO

Prokuratura Europejska wszczęła śledztwo w sprawie niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariuszy publicznych w związku z opracowaniem i wdrożeniem kolejnych etapów Priorytetowego Programu Czyste Powietrze. Podstawą wszczęcia postępowania były m.in. doniesienia medialne, które wskazywały na możliwe nieprawidłowości Programu mogące powstać już na wstępnym etapie jego tworzenia. Nieprawidłowości systemowe miały umożliwić nieuczciwym wykonawcom nielegalne pozyskanie środków finansowych, a także doprowadzić do wyrządzenia szkody tysiącom beneficjentów Programu.

Śledztwo zostało powierzone do prowadzenia funkcjonariuszom Delegatury CBA w Łodzi. Celem prowadzonego postępowania przygotowawczego jest ustalenie stanu faktycznego dotyczącego ewentualnego niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariuszy publicznych w związku z opracowaniem i wdrożeniem kolejnych etapów Priorytetowego Programu Czyste Powietrze oraz powstałej szkody w interesie publicznym, a także wyłudzeń finansowych na poziomie beneficjentów i wykonawców na terenie całego kraju.

„Priorytetowy Program Czyste Powietrze” to rządowy program współfinansowany przez Europejską Agencję Wykonawczą ds. Klimatu, Środowiska i Infrastruktury (CINEA). Program został utworzony w 2018 roku w Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Ze względu na skalę wyłudzeń i nadużyć na terenie całego kraju program został czasowo zawieszony.
Zespół Prasowy CBA”

red.