Skandal obyczajowy w środowisku moralistów Ordo Iuris, wzbudził złośliwą radość. Fakt, że jedna pani z drugim panem, a mąż tej pani jemu krzesłem lub pięścią…, tego rodzaju plotka salonowa trafiła na łamy „poważnych” gazet. Rozpaliły się oblicza „lewicy”, bo dla niej Ordo Iuris to „swołocz” gorsza od faszyzmu.
Mam jeszcze pamięć hipopotama, więc tkwi mi w głowie podobna sensacja, towarzysząca skandalom w gronie sekty lewicowej, zgrupowanej w „Krytyce politycznej”. Rozpad rodzin nie jest, akurat w tej sekcie, szczególnym powodem oburzeń, skandal dotyczył szczególnie piętnowanych w tym gronie przestępstw: przemocy seksualnej. Przyznam, że ani w jednym, ani w drugim wypadku, nie odczuwam schadenfreude. Nie przepadam za sekciarstwem ani „lewicowym”, ani „prawicowym”, ogólnie nie lubię nadętych mądrosków pouczających innych jak mają żyć. Ale, jeśli nawet nie lubię kogoś za poglądy czy działania, objawem głupoty jest cieszenie się cudzym nieszczęściem. Twierdzenie, że dane osoby czynią rzeczy inne, niż deklarowane przez nich wartości, to banalne uproszczenie. Z krzywego drzewa ludzkości nie da się prostej deski wystrugać – powiadał Immanuel Kant, pogódźmy się z tym, że jesteśmy tym krzywym drzewem. Prawie każdemu z nas zdarzyło się, choć raz, postąpić wbrew głoszonym przez siebie zasadom. Kto niewinny, niech kamieniem rzuci… Wytykanie komuś hipokryzji, ogólnej krzywiźnie nie zaszkodzi. Może nawet przeciwnie, bardziej nas pokrzywi.
Hipokryzja jest świadectwem przyswojenia sobie pewnych wartości, uznania pewnych, trwałych zasad etycznych. Nie jesteśmy hipokrytami, gdy jawnie odrzucamy owe normy. Był taki bogaty i wpływowy polityk francuski, co swoje wartości lewicowe urealniał gwałcąc po równo kobiety z wszystkich klas społecznych. Hipokrytą nie był, nie krył wobec znajomych swego stylu życia, uważał, ze względu na pozycję społeczną, że mu się – po prostu – to należy. Z mojego punktu widzenia, był to łajdak zasługujący na umieszczenie w klatce. Dla innych, jego postawa pozbawiona cienia hipokryzji, stanowić mogła wzór. Nie brak ludzi, tak wysoko ceniących samych siebie, że też uważają, iż im się wszystko należy, nawet prawo niewolenia innych.
Zasady etyczne bywają trudne do spełnienia, jakiś etyk czasem zbyt wysoko zawiesza poprzeczkę. Ale, mówię tu w imieniu wielu mi podobnych hipokrytów, przynajmniej się staramy… Po co? Łatwiej przecież obniżyć poprzeczkę, utwierdzać się w przekonaniu, że zło może nie całkiem jest złem, a takie mniejsze zło to prawie dobro. Kradnę, biję, kłamię, oszukuję… tak i owszem, ale tylko odrobinkę i w dobrym celu. Gdybym tego tam gościa nie okradł, nie pobił i nie oszukał, to on by się dorwał do władzy i dopiero dałby nam wszystkim do wiwatu.
Może i tak. Osoba skrzywdzona przemocą, kłamstwem, oszustwem, często uzurpuje sobie prawo do odpłaty, czyli krzywdzenia tych, którzy ją skrzywdzili. Poczucie krzywdy jest subiektywne, więc skrzywdzony nie zna umiaru, nawet tego zapisanego w kodeksie Hammurabiego. Otwiera to stan wojny wszystkich z wszystkimi, stan dla ogółu niezbyt przyjemny.
Zasady etyki, nawet gdy tylko staramy się, nie zawsze skutecznie, ich przestrzegać, stanowią formę samoobrony. Jak się wzajemnie będziemy wybijać, to – nawet gdy cudem przetrwamy – nie będziemy mieli kogoś do nielubienia. I życie stanie się nudne.
