Sieć Watchdog: „Żądanie list wyborców jest niezgodne z prawem…” A co na to gminy regionu częstochowskiego?

Sieć Obywatelska Watchdog Polska rozesłała do mediów komunikat, w którym apeluje do urzędników samorządowych o nieprzekazywanie danych Poczcie Polskiej. Oto jego treść:

„Urzędy gmin w całej Polsce otrzymały maila od Poczty Polskiej, która, powołując się na ustawę „Tarcza 2.0” i decyzję Premiera, zażądała udostępnienia list wyborców. Jednak póki ustawa o wyborach korespondencyjnych nie została przyjęta, Poczta nie jest organizatorem wyborów, a polecenia Premiera nie mogą być podstawą przetwarzania list wyborców. Żądanie Poczty
Polskiej jest niezgodne z prawem, a urzędy nie powinny go realizować. Sieć Obywatelska Watchdog Polska, Fundacja Panoptykon, Helsińska Fundacja Praw Człowieka i Fundacja im. S. Batorego zaapelowały do wszystkich przedstawicieli administracji samorządowej o działanie zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami i powstrzymanie się od przekazania Poczcie Polskiej danych zawartych w spisach wyborców.

Treść apelu:

W swoim mailu Poczta Polska powołuje się na art. 99 ustawy o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 w związku z decyzją Prezesa Rady Ministrów z 16 kwietnia 2020 r. Artykuł ten pozwala Poczcie Polskiej na żądanie danych zawartych w spisach będących w dyspozycji organu administracji publicznej (w tym wypadku: spisu wyborców), „jeśli dane
te są potrzebne do realizacji zadań związanych z organizacją wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej bądź w celu wykonania innych obowiązków nałożonych przez organy administracji rządowej”.

„Ustawa o wyborach korespondencyjnych nie została jeszcze przyjęta, co oznacza, że na ten moment Poczta Polska nie bierze udziału w ich organizacji” – tłumaczy Szymon Osowski, prezes Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska. „To oznacza, że Poczta Polska działa na podstawie decyzji Premiera, który wezwał Pocztę do podjęcia przygotowań do przeprowadzenia wyborów”. Jednak w
demokratycznym państwie decyzje Prezesa Rady Ministrów nie są samodzielnym źródłem prawa. „Premier nie może dowolnie powierzać Poczcie Polskiej zadań wiążących się z przetwarzaniem danych osobowych obywateli i ingerencją w ich prywatność” – komentuje Wojciech Klicki z Fundacji Panoptykon. 

„Zgodnie z art. 51 ust. 5 Konstytucji RP zasady i tryb gromadzenia oraz udostępniania informacji określa ustawa. Oznacza to, że tylko w drodze ustawy można zobowiązać organy administracji do przekazywania innym podmiotom danych osobowych” – komentuje dr Paweł Litwiński, specjalista z zakresu ochrony danych osobowych. „Poczta Polska łamie prawo, żądając danych. Złamią je także
samorządowcy, jeśli te dane przekażą bez podstawy prawnej” – wyjaśnia Szymon Osowski.

„Te działania są chodzeniem na skróty. Pośpiech prowadzi do złamania prawa, w tym Konstytucji i prawa wyborczego. Procedowanie pod presją czasu powoduje, że wprowadzane przepisy zawierają błędy. Jest to kolejny dowód na to, że termin wyborów powinien być przełożony” – dodaje Dominika Bychawska-Siniarska, członkini zarządu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka.

Organizacje podpowiadają też obywatelom, żeby wzięli sprawy w swoje ręce. Mogą zadzwonić do urzędu gminy z pytaniem, czy przekazano Poczcie Polskiej spis wyborców. Jeśli okaże się, że tak – zażądać od Poczty usunięcia tych danych, a o naruszeniu zawiadomić Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.

Organizacje poinformowały o sprawie Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.

***

A co w sprawie udostępnienia danych wyborców mają do powiedzenia władze miast i gmin regionu częstochowskiego?

Miasto Częstochowa – prezydent Krzysztof Matyjaszczyk

„Oświadczenie prezydenta Częstochowy w związku z otrzymaniem wniosku o przekazanie danych osobowych ze spisu wyborców
Pragnę oświadczyć, że nie ma obecnie podstaw prawnych, aby w związku z korespondencją, jaka wpłynęła na adres poczty elektronicznej Urzędu Miasta Częstochowy, 22 kwietnia br. 
z adresu wybory2020@poczta-polska.pl, udostępnić bazę wyborców zawierającą dane osobowe mieszkanek i mieszkańców Częstochowy.
Korespondencja ta jest obarczona licznymi brakami i nie została skierowana w postaci dokumentu doręczanego środkami komunikacji elektronicznej (w rozumieniu przepisów ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne).          
Wniosek nie został wysłany poprzez skrzynkę podawczą Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej ePUAP. Nie został też podpisany podpisem elektronicznym przez osobę upoważnioną do reprezentowania nadawcy, czyli – jak rozumiemy – operatora pocztowego wyznaczonego do pozyskania spisu wyborców. Korespondencja nie zawiera również adresu skrytki e-PUAP, na który spodziewana przesyłka zwrotna z Urzędu Miasta Częstochowy miałaby trafić. 
Ponadto do wniosku nie została dołączona kopia rozstrzygnięcia organu administracji rządowej o nałożeniu na operatora pocztowego obowiązku, z którym wiąże się konieczność pozyskania danych ze spisu wyborców.
Miasto jest strażnikiem danych wyborców z Częstochowy i nie udostępni tych danych, jeżeli nie będzie miało jasnej i jednoznacznej podstawy prawnej do realizacji takiego zadania. 
Władze samorządowe i wyborcy muszą mieć również pewność, że sposób oraz wymagana przez operatora pocztowego forma przekazania bazy zawierającej dane osobowe będzie zapewniać pełne bezpieczeństwo tych danych, a tym samym bezpieczeństwo mieszkanek i mieszkańców Częstochowy.”

Gmina Kruszyna (powiat częstochowski) – wójt Jadwiga Zawadzka

– W tej chwili nie wydamy stanowiska, bo czekamy na opracowanie prawne. Obecnie oceniamy tę sytuację negatywnie. Listy wyborców z naszego terenu nie wydamy.

Gmina Olsztyn (powiat częstochowski) – wydział promocja

– Na podstawie anonimowego maila nie wydamy danych naszych mieszkańców. Będziemy konsultować sprawę z inspektorem do spraw RODO, który odpowiada za udostępnianie danych.

Gmina Konopiska (powiat częstochowski) – wójt Jerzy Żurek

– Na dzień dzisiejszy danych nie wydamy, bo to my złamalibyśmy prawo. Czekamy na uzupełnienie formy prawnej. Samochciejstwo to za mało. Dla nas ten mail dziś nie jest żadnym dokumentem.

Gmina Lelów (powiat częstochowski) – sekretarz Henryk Nowak

– Jak wejdzie w życie ustawa, to załatwimy sprawę szybko. Póki ustawy nie ma, nie udostępnimy danych dotyczących naszych mieszkańców. Gmina ma określone zadania i z nich się wywiązuje. Nie ma ustawy – nie ma obowiązku.

Gmina Mykanów (powiat częstochowski) – wójt Dariusz Pomada

– Skierowaliśmy pytanie do komisarza wyborczego. Czekamy na jego wyjaśnienia i dopiero wtedy podejmiemy decyzję.

Gmina Koziegłowy (powiat myszkowski) – burmistrz Jacek Ślęczka

– Właśnie przed chwilą przesłaliśmy pismo do Poczty Polskiej z informacją, że nie udostępnimy danych mieszkańców z tego powodu, iż mail przesłany do nas przez Pocztę nie zawiera podpisu elektronicznego. Nie mamy pewności, czy mail na pewno wysłała Poczta Polska. Dlatego danych nie udostępnimy.

Gmina Poraj (powiat myszkowski) – sekretarz Anna Trąbska

– W sprawie danych wyborców z naszej gminy nie udzielamy informacji Poczcie Polskiej.

Gmina Myszków (powiat myszkowski) – rzecznik prasowy Małgorzata Kitala-Miroszewska

– Nie widzimy możliwości przesłania danych, o które prosi Poczta. Ustawa jest dopiero procedowana. Nie będziemy wysyłać danych, bo naszym zdaniem nie ma podstaw prawnych.

Gmina Krzepice (powiat kłobucki) – pracownik urzędu

– Nasze stanowisko jest takie jak wszystkich. Na chwilę obecną nie udostępnimy naszego spisu wyborców. Sprawa ta nie będzie załatwiona pozytywnie.

Gmina Panki (powiat kłobucki) – wójt Urszula Bujak

– Na ten moment nie odpowiadamy na maila Poczty Polskiej. Ta informacja, która do nas dotarła nie jest żadnym dokumentem. W tej sprawie otrzymaliśmy stanowisko Związku Gmin Wiejskich. Wspólnie z innymi gminami podjęliśmy decyzję o nieudostępnianiu danych. Czekamy na wytyczne Państwowej Komisji Wyborczej. 

Gmina Popów (powiat kłobucki) – sekretarz Ewa Kardas-Bernaś

– Nie udostępniliśmy i na tę chwilę nie udostępnimy żadnych danych naszych mieszkańców. Naszym zdaniem nie ma podstaw prawnych do takiego działania.

Gmina Lipie (powiat kłobucki) – wójt Bożena Wieloch

– Poprosiliśmy Pocztę Polską o to, by uzupełniła swój wniosek o podpis elektroniczny, ale nie otrzymaliśmy żadnej odpowiedzi. Na razie odnosimy się tylko do samego wniosku. Jeśli otrzymamy pismo z podpisem, wówczas zajmiemy stanowisko.