Naczynie służące do przechowywania substancji o temperaturze innej niż temperatura otoczenia. Szklane lub metalowe o podwójnych ściankach, spomiędzy których wypompowano powietrze, aby uniemożliwić przepływ powietrza przez konwekcję. Powierzchnie ścianek zwrócone w stronę próżni są przy tym pokryte warstwą odbijającą światło tak jak zwierciadło, aby zredukować przepływ energii w postaci promieniowania. Od góry termos zamyka się korkiem z dobrego izolatora ciepła.
Zanim termos został wynaleziony, ludzie radzili sobie zupełnie inaczej. Dla utrzymania ciepła umieszczali garnek pod pierzyną lub w gorącym popiele. W XIX wieku pojawiły się w polskich domach tzw. szwedzkie skrzynki, do których wstawiało się pojemnik z gorącą potrawą i szczelnie zamykało.
Szklane naczynia o podwójnych ściankach, pomiędzy którymi była próżnia, zbudował i zastosował po raz pierwszy w 1888 roku francuski lekarz Jacques-Arsène d’Arsonval. Prawie dziesięć lat później, szkocki chemik i fizyk James Dewar wynalazł (niezależnie od d’Arsonvala) tego rodzaju naczynie w takiej postaci, w jakiej je znamy obecnie. Początkowo naczynia Dewara używane były wyłącznie w laboratoriach, do przechowywania niewielkich ilości skroplonych gazów, z czasem rozpowszechniły się one w gospodarstwie domowym jako termosy (tzn. naczynia zamknięte w osłonie metalowej, zabezpieczającej szklane naczynie przed stłuczeniem). Wynaleziona przez Dewar’a „próżniowa butelka” została po raz pierwszy wyprodukowana do celów komercyjnych w 1904 r., przez dwóch niemieckich szklarzy, którzy założyli firmę Thermos GmbH (z greckiego Therme – znaczy ciepło).
Technologiczny przełom został osiągnięty przez firmę w 1911 r. kiedy po raz pierwszy zaprezentowała maszynę do produkcji szklanych wkładów (które do tej pory były wytwarzane ręcznie).
Kiedy wybuchła II wojna światowa w 1939 roku, wszystkie możliwości produkcyjne firmy Thermos w Anglii zostały zaprzęgnięte do produkcji na użytek wojska. Za każdym razem, gdy w powietrze ruszały tysiące pilotów, razem z nimi wylatywały tysiące termosów. W tym samym czasie w fabryce w Stanach termos również zaczął odgrywać olbrzymią rolę na froncie. Ponad 98% produkcji było przeznaczanej na aprowizację wojska lub na cele wojskowych laboratoriów rozwijających broń atomową. W ten sposób, kiedy skończyła się wojna w 1945 r., Thermos ze swoimi termosami był już popularny na całym świecie.
Po 1957 r. wynalazek Thermosa zaczął być wykorzystywany w przemyśle pomiarowym, energetycznym, samolotowym oraz przy przewidywaniu pogody. Znalazł zastosowanie także do przewozu rybek akwariowych, krwi, osocza, insuliny.
W roku 1966 to firma Thermos wprowadziła pierwszą próżniową butelkę wykonaną ze stali. Ten produkt zrewolucjonizował rynek ciepłych i zimnych napojów na całym świecie.
W roku 1985 firma wprowadziła na rynek dzbanek do kawy „The Coffee Butler” utrzymujący jej ciepło. Produkt stał się podstawowym wyposażeniem każdej amerykańskiej kuchni oraz każdego przydrożnego baru. Obecnie tego typu dzbanki są w każdej sali konferencyjnej i każdym biurze czy hotelu.
