Osoby niepełnosprawne stanowią blisko 13% mieszkańców naszego kraju. Są to osoby, które urodziły się z niepełnosprawnością, ale taż takie, które nabyły ją w ciągu życia. Ostatnio przedstawiono kolejne rozwiązania w systemie wsparcia, poprzez świadczenie wspierające dla osób z niepełnosprawnością, które będzie obowiązywać od 1 stycznia 2024 roku.
Będzie je przyznawać i wypłacać Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Aby osoba z niepełnosprawnością mogła otrzymać świadczenie wspierające, powinna najpierw uzyskać od wojewódzkiego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności (WZON) decyzję o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia.
Wnioski o wydanie decyzji o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia będzie można składać do WZON od 1 stycznia 2024 roku. Po otrzymaniu decyzji WZON osoba z niepełnosprawnością będzie mogła złożyć do ZUS wniosek o wypłatę świadczenia.
Komu przysługuje świadczenie?
Świadczenie wspierające będą mogły otrzymać osoby, które:
* ukończyły 18 lat;
* są obywatelami Polski albo Unii Europejskiej (UE) lub Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), a jeśli nie – przebywają legalnie w Polsce i mają dostęp do rynku pracy;
* mieszkają w Polsce;
* otrzymały decyzję WZON, w której poziom potrzeby wsparcia został ustalony na uprawniającym poziomie punktów.
To, kiedy będzie można złożyć wniosek o świadczenie wspierające do ZUS, będzie zależeć od liczby punktów w decyzji WZON oraz od tego, czy opiekunowi osoby z niepełnosprawnością przysługuje inne świadczenie. Harmonogram, zgodnie z którym świadczenie wspierające będzie dostępne dla osób z niepełnosprawnością, wygląda następująco:
* osoby, które mają od 87 do 100 pkt, mogą ubiegać się o świadczenie od 2024 roku;
* osoby, które mają od 78 do 86 pkt, mogą ubiegać się o świadczenie od 2025 roku;
* osoby, które mają od 70 do 77 pkt, mogą ubiegać się o świadczenie od 2026 roku.
Osoby, które mają co najmniej 70 pkt, będą mogły uzyskać świadczenie wspierające od 2024 roku, pod warunkiem, że po 31 grudnia 2023 roku opiekunom tych osób będzie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego albo zasiłku dla opiekuna wypłacanego przez organ gminy.
Jaka będzie wysokość świadczenia wspierającego?
Świadczenie wspierające będzie wynosić od 40 do 220% aktualnej wysokości renty socjalnej (dziś wynosi ona 1.588,44 złotych). Oznacza to, że na początku będą to kwoty od ok. 635 złotych do blisko 3.495 złotych, w zależności od poziomu potrzeby wsparcia:
* 95-100 pkt – 220% renty socjalnej;
* 90-94 pkt – 180% renty socjalnej;
* 85-89 pkt – 120% renty socjalnej;
* 80-84 pkt – 80% renty socjalnej;
* 75-79 pkt – 60% renty socjalnej;
* 70-74 pkt – 40% renty socjalnej.
Jak uzyskać świadczenie wspierające?
Osoba z niepełnosprawnością, która chce otrzymać świadczenie wspierające, będzie musiała złożyć do wojewódzkiego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności wniosek o wydanie decyzji, ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Aby mogła się ona ubiegać o wydanie takiej decyzji, musi mieć status osoby z niepełnosprawnością potwierdzony w formie:
* orzeczenia o niepełnosprawności i jej stopniu – wydanego przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności;
* orzeczenia o niezdolności do pracy lub orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji – wydanego przez lekarzy orzekających w ZUS;
* orzeczenia o inwalidztwie – wydanego przed wrześniem 1997 r. przez komisje lekarskie do spraw inwalidztwa i zatrudnienia.
WZON wyda decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia na taki sam okres, na jaki dana osoba ma orzeczenie o niepełnosprawności, nie dłużej jednak niż na 7 lat.
Gdy osoba z niepełnosprawnością otrzyma decyzję WZON i nie odwoła się od niej, będzie mogła złożyć do ZUS wniosek o przyznanie świadczenia wspierającego.
Jak złożyć wniosek do ZUS?
Wniosek będzie można złożyć wyłącznie drogą elektroniczną poprzez:
* Platformę Usług Elektronicznych (PUE) ZUS;
* portal Emp@tia;
* bankowość elektroniczną.
Jeżeli osoba z niepełnosprawnością złoży wniosek przez bank albo portal Emp@tia, ale nie ma profilu na PUE ZUS, wówczas Zakład Ubezpieczeń Społecznych założy jej taki profil automatycznie, na podstawie danych z wniosku.
Wniosek do ZUS może również zostać złożony przez pełnomocnika.
Do wniosku o świadczenie wspierające nie trzeba załączać decyzji wydanej przez WZON. Wszystkie dane, które się w niej znajdują, ZUS otrzyma z Elektronicznego Krajowego Systemu Monitoringu Orzeczeń o Niepełnosprawności (EKSMOoN). System ten prowadzi Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej (MRiPS).
W jaki sposób ZUS będzie wypłacać świadczenie wspierające?
ZUS będzie wypłacać świadczenie wspierające przelewem na numer rachunku bankowego w Polsce, który osoba z niepełnosprawnością poda we wniosku. Będzie je otrzymywać łącznie z innymi świadczeniami, np. rentą socjalną czy 500+ dla osób niesamodzielnych. Świadczenie wspierające będzie przysługiwać bez względu na dochód, będzie zwolnione z podatku dochodowego i nie będzie mogło zostać zajęte przez komornika.
W Wojewódzkim Zespole ds. Orzekania o Niepełnosprawności uzyskaliśmy informację, że wnioski będzie można pobrać i złożyć od 1 stycznia zarówno ze strony urzędu, jak i bezpośrednio w Częstochowie.
red.
