Niskie bezrobocie powoduje, że aktualnie niemal każdy pracodawca boryka się z problemem niedoborów kadrowych. W ostatnich latach zmianie uległo także podejście samych pracowników, którzy nie tylko chcą wykonywać pracę za określone wynagrodzenie, składające się z pensji i benefitów, ale coraz częściej oczekują, że ich praca będzie miała sens – w oczach ich samych, ale również w oczach innych. Czym zatem jest sens pracy i jakie znaczenie ma dla współczesnych zatrudnionych?
Dyskusję na temat sensu pracy rozpoczął prof. David Graeber publikując w 2013 roku esej pt. „O fenomenie gównianej pracy”, w którym postawił tezę, iż spora część pracowników jest przekonana, że ich praca nie tylko nie ma sensu, ale też nie tworzy żadnej wartości dla innych. To z kolei sprawia, że ich stanowiska można bez problemu zlikwidować lub zastąpić ich robotami. Publikacja ta uświadomiła sporej grupie pracowników, że zagadnienie to dotyczy również ich i ma niebagatelny wpływ na to, jak czują się w miejscu pracy, jakie jest ich nastawienie oraz zaangażowanie i czy dalsza praca w danym miejscu faktycznie ma „sens”?
Czym zatem jest sens pracy?
Na to pytanie od lat próbują odpowiedzieć psycholodzy oraz ekonomiści na całym świecie. Ciężko jest znaleźć jednoznaczną definicję, jednak można przyjąć, że sens pracy to poczucie, że to co robimy jest zgodne z naszymi wartościami i celami oraz ma znaczenie dla nas samych oraz innych. Gdy cel działania nie jest ważny dla człowieka, powoduje jego mniejsze zaangażowanie. Gdy to co robimy nie jest zgodne z wyznawanymi zasadami, częściej unikamy wykonywania zadań albo wykonujemy je ze znikomą uwagą i starannością. Sens pracy wpływa na identyfikację zatrudnionych z organizacją, w której pracują, chęć pozostania w niej jak najdłużej i głębokie zaangażowanie się w jej sprawy, a także poziom satysfakcji czy nawet niwelowanie stresu. Przede wszystkim wpływa jednak na postrzeganie ogólnego sensu życia. Dotyka zatem niezwykle istotnego zagadnienia – samopoczucia pracującej części społeczeństwa. Czyli tego, co dla pracodawców powinno być szczególnie istotne.
Jak to jest w Polsce?
Jak wynika z raportu „W poszukiwaniu sensu pracy”, aż 27% pracujących Polaków nie widzi sensu swojej pracy. Na wzrost jego poczucia największy wpływ mają zarobki i forma zatrudnienia – im wyższa płaca i bezpieczniejsza forma zatrudnienia, tym silniejsze poczucie sensu. Na podstawie wyników raportu można również wytypować dwie grupy pracowników najbardziej narażonych na negatywny wpływ braku sensu pracy. Są nimi przedstawiciele pokolenia Z (osoby urodzone po 1995 roku) oraz ci, u których zakres wykonywanych obowiązków ciężko jest wytłumaczyć innym.
27% polskich pracowników to dużo, bo to przecież co czwarty pracujący. Mało, jeśli weźmiemy pod uwagę, że w Wielkiej Brytanii ten odsetek wynosi 37%, a w Holandii 40%. Bardzo zły wynik zachodnich gospodarek powinien być dla polskich firm raczej znakiem ostrzegawczym, niż powodem do dumy. Polskie firmy powinny zacząć pracować z pracownikami nad sensem pracy już dziś.
Motywacja podnosi poziom sensu
Największy wpływ na poziom odczuwania sensu z wykonywanych zadań zawodowych mają trzy obszary, są to: podnoszenie kompetencji pracowników, zapewnienie odpowiedniej autonomii i wsparcia oraz budowanie relacji.
Poczucie sensu jest silnie skorelowane z obszarem rozwoju kompetencji i motywowaniem pracowników do zdobywania i podnoszenia wiedzy zawodowej. Ważne jest zatem tworzenie takiej atmosfery pracy, która stymuluje rozwój pracowników i zachęca ich do nieustannego uczenia się. Równie istotne jest odpowiednie przygotowanie kadry menedżerskiej, szczególnie w obszarze kompetencji przywódczych i trenerskich, tak by byli oni w stanie wskazywać ścieżki rozwoju i dawać narzędzia niezbędne do osiągania wyznaczonych celów.
Niezwykle istotne jest również zapewnienie odpowiedniej autonomii – pozostawienie pracownikom przestrzeni do samodzielnego podejmowania decyzji i brania odpowiedzialności za osiągane wyniki. To daje poczucie sprawczości i samodecydowania o sprawach istotnych dla firmy, co z kolei pozytywnie wpływa na postrzeganie sensu wykonywanych zadań.
W przypadku wzrostu poziomu poczucia sensu wśród pracowników nie można zapominać o relacjach. Każdy powinien czuć, że może liczyć na wsparcie innych członków zespołu, ale także być wsparciem dla innych. Poczucie wspólnoty ma niebagatelne znaczenie w codziennej pracy. Prawdziwe (nie wirtualne) relacje z pracownikami, klientami czy partnerami biznesowymi są niezwykle istotne dla poczucia sensu pracy.
Każdy pracodawca powinien zatem zadać sobie pytanie czy jego pracownicy odczuwają, że wykonywane przez nich zadania mają znaczenie, czy przekłada się to na ich satysfakcję i poczucie sensu w życiu? Jeśli odpowiedź, nawet w przypadku niewielu osób, będzie negatywna, czas zmienić ten stan i nadać sens – ich pracy, ich życiu, im samym.
