Polacy okazali się hojni i na masową skale przyjmowali do swoich domów uciekających przed wojną Ukraińców. Otworzyliśmy nie tylko serca, ale i własne cztery kąty. Tym bardziej szokuje stwierdzenie dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (KIS) dotyczące czynszów mieszkaniowych: „jeżeli biorący w użyczenie ponosi dodatkowe opłaty za użyczającego tytułem opłat czynszowych, które to opłaty użyczający musiałby ponieść bez względu na fakt zawarcia przedmiotowej umowy, to wywoła to określone skutki podatkowe”. Skomplikowany i trudny do zrozumienia wywód fiskusa postaramy się w prosty sposób wyjaśnić.
Wielu Polaków zdecydowało się na nieodpłatne użyczenie obywatelom Ukrainy uciekającym przed wojną własnych mieszkań. Stanowisko przyjęte w wydanej KIS interpretacji, co prawda nie bazuje na sytuacji uchodźców, ale jest analogiczne.
Wszystko zaczęło się od tego, że pewna osoba (X), zwana przez skarbówkę podatnikiem była właścicielem mieszkania, w którym nie mieszkała. Ponieważ kolega (Y) wraz z żoną i dziećmi popadł w poważne kłopoty finansowe, pan X, z dobroci serca udostępnił całej rodzinie swoje, nieużytkowane mieszkanie. Strony podpisały stosowną umowę użyczenia i tu dodać należy, że cechą charakterystyczną użyczenia jest nieodpłatność. Kolega pokrywał jedynie comiesięczne koszty związane z czynszem do spółdzielni i mediami (energia elektryczna, gaz, woda). Pan X nie chciał zarabiać na koledze Y, więc przez cały okres trwania umowy użyczenia nie wziął od niego ani złotówki. Pan Y należności czynszowe wpłacał bezpośrednio na konto spółdzielni mieszkaniowej.
Podatnik, pan X wystąpił do skarbówki o interpretację zaistniałeś sytuacji. Spytał, czy musi zapłacić podatek z tytułu użyczenia lokalu. Wyliczył we wniosku, co wchodzi w skład czynszu i wyjaśnił, że nie otrzymywał od kolegi innych opłat. W jego ocenie, nie osiągnął on żadnego przychodu i nie musi płacić podatku.
Dyrektor KIS odpowiedziała – a jakże, chociaż odpowiedź z pewnością zaskoczyła pana X, a teraz i wszystkie inne osoby użyczające swoje mieszkania, także uchodźcom z Ukrainy.
W odpowiedzi czytamy, że jeżeli biorący w użyczenie ponosi opłaty za użyczającego tytułem opłat czynszowych, które to opłaty użyczający musiałby ponieść bez względu na fakt zawarcia przedmiotowej umowy, to wywoła to określone skutki podatkowe. Mamy bowiem do czynienia z przyrostem mienia, osiągniętym przysporzeniem majątkowym, bo pan X i tak musiałby zapłacić opłaty czynszowe jako właściciel mieszkania, nawet w sytuacji, gdyby pan Y z tego lokalu nie korzystał. W konsekwencji – zdaniem KIS – kwota czynszu, którą wpłacał pan Y, stanowi dla właściciela mieszkania pana X przychód z innych źródeł i podlega opodatkowaniu PIT na zasadach ogólnych.
Po interpretacji KIS w internecie rozgorzała dyskusja.
Część ekspertów podkreśla, że po stronie podatnika – pana X, nie powstał przychód podlegający opodatkowaniu w rozumieniu ustawy o PIT. Pan X nie osiągnął z tego tytułu dochodu skutkującego powstaniem obowiązku podatkowego w PIT.
Silnym głosem w sprawie była analiza wcześniejszej interpretacji KIS z 24 grudnia 2020 r. Interpretacja ta dotyczyła innej, choć podobnej sprawy. Wówczas skarbówka przyjęła, że przychodem w przypadku najmu będzie wyłącznie kwota bez opłat na rzecz czynszu i mediów. Zdaniem tej grupy ekspertów dyrektor KIS uznał, że w przypadku umów odpłatnych, zwanych umowami najmu kwota czynszu do spółdzielni nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu (jedynie kwota zysku osoby wynajmującej mieszkanie), a w przypadku bezpłatnej umowy użyczenia kwota zapłaconego do spółdzielni czynszu przychód już stanowi i podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. W opinii specjalistów zaprezentowane przez dyrektora KIS stanowisko jest zatem wewnętrznie sprzeczne.
W bardzo podobnej sytuacji może znaleźć się wielu Polaków, którzy udostępnili swoje mieszkania uchodźcom z Ukrainy. To mocno frustrujące, gdy bezinteresowna pomoc zderza się z bezduszną biurokracją. Dlatego tak ważna jest wiedza, by podejmować świadome decyzje.
