Niepełnosprawni mają pierwszeństwo przy zatrudnieniu w administracji

O czym na pewno powinna wiedzieć bezrobotna osoba niepełnosprawna? Przede wszystkim winna pochylić się nad ustawą o służbie cywilnej i ustawą o pracownikach samorządowych. Na mocy tych przepisów niepełnosprawnemu przysługuje pierwszeństwo w zatrudnieniu w administracji publicznej pod warunkiem, że podczas rekrutacji znajdzie się wśród pięciu najlepszych kandydatów.W każdej instytucji 6 proc. pracowników, spośród zatrudnionych, powinny stanowić osoby z  niepełnosprawnością.Jak to wygląda w częstochowskim magistracie?

Z informacji uzyskanych z urzędu miasta Częstochowy wynika, że magistrat na dzień 12 grudnia 2016 r. zatrudnia: 712 osób (z umową na czas nieokreślony), 92 osoby (z umową na czas określony), 28 osób będących na zastępstwie (osób będących na długotrwałych urlopach np. bezpłatnych, wychowawczych, itp) oraz 5 osób z powołania i jedną – z wyboru. Łącznie, w urzędzie miasta pracuje więc 838 osób. 
A ilu pracowników zatrudnionych w magistracie to osoby niepełnosprawne? Niestety, tylko 51 osób posiada stopień niepełnosprawności: 2 osoby – znaczny, 33 – umiarkowany oraz 16 – lekki. 
Z prostych wyliczeń wynika, że w częstochowskim urzędzie miasta nie pracuje 6 proc. osób niepełnosprawnych. Podobno jest jednak inaczej, ale o tym za chwilę.

Przez lata Częstochowa płaciła PEFRON-owi
W wielu urzędach administracji rządowej i samorządowej, mamy do czynienia z nieprzestrzeganie zapisów ustawowych. Jednym z powodów bagatelizowania przepisów jest fakt, iż urzędy nie otrzymują dofinansowania z PFRON – w odróżnieniu od przedsiębiorstw. Nie ma kasy – nie ma zatrudnienia. Ale jak to zawsze bywa, kij ma dwa końce. Urzędy, które niespełnianą 6-procentowego wskaźnika zatrudnienia osób z niepełnosprawnością, płacą jednak
wysokie składki do PFRON. Jest to swego rodzaju „kara” finansowa za niezatrudnianie osób niepełnosprawnych.
Zapytaliśmy częstochowski urząd miasta o to, jaką składkę wpłaca na rzecz PFRON-u? [informacja z ostatniej chwili – przyp. red.]
„W uzupełnieniu inf. z referatu kadr UM: 
 Wskaźnik zatrudnienia 6 % osób niepełnosprawnych nie jest obliczany w oparciu o liczbę wszystkich zatrudnionych w jednostce.
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych określa grupę pracowników, których należy nie wliczać do liczby zatrudnionych wyliczając ten wskaźnik.
Są to: się osoby niepełnosprawne przebywające na urlopach bezpłatnych oraz osoby niebędące osobami niepełnosprawnymi zatrudnione:
1) na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego;
1a) przebywające na urlopie rodzicielskim;
2) przebywające na urlopach wychowawczych;
3) nieświadczące pracy w związku z odbywaniem służby wojskowej albo służby zastępczej;
4) będące uczestnikami Ochotniczych Hufców Pracy;
5) nieświadczące pracy w związku z uzyskaniem świadczenia rehabilitacyjnego;
6) przebywające na urlopach bezpłatnych, których obowiązek udzielenia określają odrębne ustawy.
Wpłaty na PFRON z tytułu nieosiągnięcia  ww. wskaźnika w latach 2011-2016 przestawiają się następująco:
– 2011 r.  –  340 579,00 zł.
– 2012 r.  –  209 674,00 zł.
– 2013 r.  –  176 177,40 zł.
– 2014 r.  –   88 281,00 zł.
– 2015 r.  –     7 852,00 zł.
– 2016 r. przez cały rok UM spełniał wymóg zatrudnienia 6 % osób niepełnosprawnych.
Urząd Miasta Częstochowy od połowy 2015 roku osiągnął wskaźnik zatrudnienia 6 % osób niepełnosprawnych i nie dokonuje wpłat na PFRON. 
Zasady naboru pracowników samorządowych reguluje ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych, stąd zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych następowało również w oparciu o ustawę. Jak widać z powyższych danych statystycznych z roku na rok liczba pracowników niepełnosprawnych w Urzędzie Miasta była coraz większa, a wpłaty na PFRON malały.”

Prosta droga do zatrudnienia
Osoby niepełnosprawne z Częstochowy powinny zainteresować się tymi ustawami, bo być może jest to dla nich szansa na znalezienie zatrudnienia. Tego typu informacja jest dostępna w urzędzie miasta. Poza tym sami urzędnicy w ogłoszeniach o naborach na wolne stanowiska, mają obowiązek zamieszczać komunikat o wskaźniku zatrudnienia osób niepełnosprawnych w urzędzie. Jeżeli wskaźnik jest niższy niż 6 proc, pierwszeństwo w zatrudnieniu przysługuje osobie niepełnosprawnej.

A jakie warunki powinna spełnić sama osoba niepełnosprawna, aby mogła skorzystać z pierwszeństwa w zatrudnieniu? W zasadzie niewielkie. Musi złożyć wraz z dokumentami, kopię dokumentu potwierdzającego niepełnosprawność.

W 2013 roku Najwyższa Izba Kontroli przeprowadziła badania i na tej podstawie opracowała raport „Zatrudnianie osób niepełnosprawnych w wybranych ministerstwach, urzędach centralnych i państwowych jednostkach organizacyjnych”, w którym czytamy, że podstawowym problemem gmin okazała się niska liczba kandydatów oraz niespełnienie przez nich wymogów formalnych i lub merytorycznych określonych dla poszczególnych stanowisk. 
Niestety raport NIK nie dotyczył Częstochowy. Trudno więc powiedzieć, czy – mimo wszystko – niski wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w częstochowskim magistracie wynika z braku chętnych czy ich braku wiedzy o tym, że mają większe szanse znalezienia pracy w administracji niż osoby zdrowe.