Boże Narodzenie to w Polsce jedno z najważniejszych świąt i przede wszystkim o ogromnej wadze dla świata chrześcijańskiego. Tak naprawdę Boże Narodzenie wywodzi się z wielu różnych tradycji, zarówno pogańskich, dawno słowiańskich, germańskich, jaki i dodawanych elementów chrześcijańskich.
1. Pierwsza historyczna wzmianka o Bożym Narodzeniu pochodzi z 354 roku. Czymś zupełnie innym jest wspólne spożywanie strawy ku czci duchów – co było zwyczajem słowiańskim. Nasi przodkowie na choince wieszali orzechy, które dawały siłę oraz czosnek – ochronę przed złymi duchami. Otwierali natomiast okna, by zaprosić przyjazne duchy przodków.
2. W świecie chrześcijańskim Boże Narodzenie jest obchodzone od IV wieku. Tradycja zakazywała czesania się, przeglądania się w lustrze i spania w ciągu dnia. Zwyczajowo nie urządzono w tym dniu żadnych zabaw, zwłaszcza wesel. Nie przyjmowano też gości i nie składano sonie życzeń, poza najbliższa rodziną.
3. Kolęda „Cicha noc” jest najpopularniejszą kolędą na świecie. Przetłumaczono ją na ponad 300 języków i dialektów. Autorem oryginalnych słów niemieckich „Stille Nacht” był Jozep Mohr, a melodie ułożył Franz Xaver Gruber. Kolęda „Cicha noc” po raz pierwszy została wykonana podczas pasterki w 1818 roku w Austrii.
4. Wręcz zwyczajem stało się wierzenie, iż w noc wigilijna zwierzęta mogą mówić ludzkim głosem. Pupile traktowani jak członkowie rodziny mogą „połamać” się z domownikami specjalnymi opłatkami w innym kolorze.
5. To ludy germańskie (obecnie Niemcy) wprowadziły zwyczaj ubierania choinek. Było to na długo przed pojawieniem się chrześcijaństwa. Dekoracje na drzewkach miały ponoć służyć rozświetlaniu ciemnych i ponurych zimowych dni. Pierwsze przestrojone choinki pojawiły się w Strasburgu w XVII wieku.
6. Poczałkowo kościół katolicki był zagorzałym przeciwnikiem ustawiania przystrojonych choinek w domach. Po wielu wiekach został on jednak zaakceptowany, gdyż uznano, że choinka jest symbolem dobra i zła biblijnego. Dlatego na choince powinno zawsze wisieć choćby jedno jabłko jako symbol rajskiego owocu. Łańcuchy okalające choinkę symbolizowały węża kusiciela, natomiast gwiazda na czubku choinki symbolizowała gwiazdę betlejemską. Lampki z kolei to ciepło, jakie ma ogrzewać domowników wracających do domu.
Elektryczne lampki choinkowe zaświeciły po raz pierwszy w 1882 roku, w trzy lata po udoskonaleniu żarówki przez Thomasa Edisona. Zresztą na ten pomysł wpadł asystent Edisona, Edward Johnson. Prawie natychmiast nowy wynalazek wpłynął na bezpieczeństwo, bowiem zmniejszyła się liczba pożarów, gdyż dotychczas na choinkach używane były zwykłe świeczki.
7. Zanim wigilia „ugruntowała” swoją pozycję na dzień Bożego Narodzenia, wcześniej obchodzona była w różnych dniach i miesiącach. Po wielu wiekach sporów między chrześcijanami ustalono, że 24 grudnia wypada Wigilia w kościołach zachodnich, a 6 stycznia w kościołach wschodnich.
8. Zgodnie z tradycją, wigilijny obrus powinien być biały, a pod nim należy położyć trochę sianka. Na stole powinno być przynajmniej jedno nakrycie stołowe więcej, dla nieoczekiwanego gościa. Teoretycznie potraw na wigilijnym stole powinno być dwanaście – na pamiątkę dwunastu apostołów. Zwyczaj ten jednak jest różny w zależności od kraju i jaki odłam chrześcijaństwa w nim przeważa.
9. Tradycje Bożego Narodzenia są różnie obchodzone w zależności od kraju. W Grecji święta obchodzi się poza domem i trwają one 12 dni. W Anglii nie ma wigilii tylko wspólny obiad pierwszego dnia Bożego Narodzenia. We Francji świętowanie rozpoczyna się dopiero po pasterce. W Holandii Boże Narodzenie jest znacznie uboższe niż w Polsce – nie ma wigilii, nie ma postów, nie ma prezentów pod choinkę.
10. Kawałek gałęzi lub czubka sosnowego wieszano pod sufitem, co miało chronić przed złem i przynieść dobrobyt dla domu i jego mieszkańców. Jednym z najmłodszych zwyczajów jest wieszanie wiązki jemioły. W pogańskich obrzędach Celtów jemioła uznawana była za roślinę magiczną – przypisywano jej zdolności przywracania płodności.
11. Zdaniem naukowców, 25 grudnia nie jest dniem urodzenia Chrystusa. Datę wyznaczył kościół dla upamiętnienia narodzin zbawiciela oraz ujednolicenia kalendarza. W opinii znawców dokładna data narodzin Chrystusa nie jest znana.
12. Boże Narodzenie ma swoje kolory – zielony, czerwony złoty. Zielony symbolizuje życie i odrodzenie, czerwony – krew Chrystusa, a złoty – bogactwo i królewskie pochodzenie.
13. Pierwsza kartkę z życzeniami z okazji Świąt wysłał 16-letni londyńczyk William Maw Egley w 1842 roku. Pomysł nie przyjął się, a i adresat nie docenił nastolatka. Zaledwie rok później w 1843 roku brytyjski ilustrator John Calcott Horsleyb stworzył bożonarodzeniową pocztówkę, i to on uznawany jest za pioniera tradycji wysyłania do bliskich życzeń świątecznych.
14. Pierwowzorem współczesnego św. Mikołaja był biskup z Miry (dziś Turcja). Wizerunek ten został całkowicie przerobiony w czerwony kubrak i wykorzystany w reklamie Coca-Coli.
15. Pierwszą żywą szopkę bożonarodzeniową stworzył św. Franciszek z Asyżu w 1224 roku. Włoski duchowny, przedstawiając stajenkę betlejemską w naturalnej skali wraz z osobami i żywymi zwierzętami, pragnął przybliżyć prostym ludziom tajemnice zbawienia. Zakon franciszkański kontynuuje ten zwyczaj do dziś, słusznie uznając, że ten prosty sposób prezentowania treści ewangelicznych z łatwością trafia do wiernych.
