Podczas jednego z ostatnich spotkań z Czytelnikami w ramach Podziemnego Salonu Prasowego , jeden z uczestników podzielił się z nami ciekawym spostrzeżeniem.- Chciałbym opowiedzieć Państwu o bardzo poważnym zaniedbaniu władz miasta, które od dłuższego czasu mam na myśli. Chodzi o ważne miejsce w Częstochowie, które wymaga natychmiastowej interwencji – mówię o Cmentarzu Kule. To najgorzej wyglądający cmentarz w naszym mieście. Ostatnio co prawda pojawiły się głosy o tym, że Cmentarz Kule jest brudny, ale nikt nie zagłębia się bardziej w sprawy tego szczególnego miejsca.Czy redakcja mogłaby się dowiedzieć, kto jest administratorem cmentarza, pod jaką parafię należy, czyj właściwie jest ten teren i kto go finansuje?
Oczywiście problem śmieci, nierównych chodników, nieprzystrzyżonej trawy na terenie całego cmentarza jest bardzo istotny, ale ja chciałbym poruszyć sprawę pomnika żołnierzy sowieckich, który jest właściwie w rozsypce, a na dodatek zalegają wokół niego sterty gnijących liści jeszcze z jesieni. Do tego trawa po pachy. Wszystkim nam powinno być wstyd, że to miejsce tak wygląda. Przecież tam przyjeżdżają ludzie także spoza Częstochowy i bardzo marne to świadectwo o nas, jako mieszkańcach.
Nawet jeśli teren cmentarza nie jest w żadnym stopniu administrowany przez miasto, to jednak gospodarz Częstochowy jest tylko jeden – prezydent, i to on powinien osobiście odwiedzić cmentarz, zrobić wizję lokalną i podjąć natychmiastowe kroki w celu poprawy wyglądu cmentarza. Powinien wystąpić do marszałka województwa o przydzielenie środków finansowych na ten cel. A każdy mieszkaniec, który odwiedza Kule powinien dbać nie tylko o grób swoich bliskich, ale i jego otoczenie – mówi starszy mężczyzna, uczestnik Salonu.
Na życzenie naszego Czytelnika, Redakcja 7 dni przesłała do magistratu kilka pytań w sprawie Cmentarza Kule i nie tylko.
Zapytaliśmy o to, kto jest administratorem poszczególnych części cmentarza: rzymsko-katolickiej, prawosławnej i wojskowej? Co z kwaterami i grobami wojennymi, niekoniecznie żołnierzy radzieckich, ale m.in. powstańców styczniowych oraz polskich żołnierzy poległych w I wojnie światowej, ofiar terroru hitlerowskiego i żołnierzy polskich poległych we wrześniu 1939 roku etc. W jakiej wysokości i przez kogo, ponoszone są nakłady finansowe na renowacje grobów wojennych na wszystkich cmentarza na terenie Częstochowy?
Na nasze pytania odpowiedział Wydział Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa Urzędu Miasta Częstochowy:
„Cmentarz Kule jest cmentarzem wyznaniowym, jego administratorem jest Parafia Rzymsko-Katolicka pw. Św. Zygmunta w Częstochowie, ul. Krakowska 1. W imieniu Parafii Św. Zygmunta w Częstochowie katolicką częścią administruje Zarząd Cmentarza Kule, ul. Cmentarna 47.
W obrębie Cmentarza Kule, poza najbardziej rozległą częścią rzymsko-katolicką, znajduje się stosunkowo niewielka część prawosławna. Zlokalizowane w kwaterach 6, 20, 49, 50, 83, 84 oraz w kwaterze żołnierzy radzieckich indywidualne i zbiorowe groby wojenne utrzymywane są przez Gminę Miasto Częstochowa (zadanie zlecone od administracji rządowej).
Część prawosławna zarządzana jest przez Parafię Prawosławną pw. Św. Mikołaja w Częstochowie, ul. Kopernika 7/9. Natomiast opieką nad grobami wojennymi usytuowanymi na terenie cmentarza na podstawie Porozumienia z dnia 16.04.2007 r. z Wojewodą Śląskim zajmuje się Wydział Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa Urzędu Miasta Częstochowy.
Na podstawie tego porozumienia miasto otrzymuje od Wojewody Śląskiego dotację w wysokości 30-36 tysięcy złotych rocznie, która wykorzystywana jest głównie na niezbędne remonty grobów wojennych usytuowanych na terenie miasta. W ostatnich latach ze środków tych finansowany jest również odbiór odpadów pochodzących z realizacji prac porządkowych na grobach wojennych na Cmentarzu Kule.
Natomiast prace porządkowe i pielęgnacja zieleni w kwaterach i grobach wojennych wykonywane są na koszt miasta (w bieżącym roku przez Częstochowskie Przedsiębiorstwo Komunalne), podobnie jak większość niezbędnych nasadzeń uzupełniających na grobach i w ich sąsiedztwie.
Urząd Miasta bezpośrednio nie angażuje młodzieży do prac porządkowych na terenie cmentarza, ale takie akcje mogą – na niewielką skalę – odbywać się z inicjatywy samych szkół.
Ze środków Wojewody Śląskiego przeznaczonych na opiekę nad grobami wojennymi co roku wykonywane są najpilniejsze remonty. W ostatnich latach WOŚRiL realizujący z ramienia Gminy Miasta Częstochowa zadanie zlecił następujące prace remontowe:
2015 r.
Cmentarz Kule:
– wymiana 10 krzyży betonowych (kw 49),
– wymiana 4 płyt z nazwiskami, naprawa ram, pomnika głównego, odnowienie napisów (kw 50 )
– remont 2 grobów indywidualnych, umocowanie tablicy , odnowienie napisów,
– wymiana 2 krzyży betonowych (kw 83)
– uzupełnienie napisów na tablicach w kwaterze żołnierzy radzieckich
Cmentarz Św. Rocha:
– remont mogiły zbiorowej ofiar terroru (kw. 5 )
– wymiana skrzydeł 2 bramek drewnianych w (kw. 33 a)
– renowacja ażurowego krzyża żeliwnego grobu Powstańca Styczniowego (kw. 20);
wartość prac remontowych 29.066 zł.
2016 r.
Cmentarz Kule:
– remont pomnika Częstochowian poległych w I wojnie (kw 20)
– odnowienie grobu weterana powstania 1963 r. (kw. 49)
– odnowienie mogił zbiorowych i indywidualnych żołnierzy WP i ofiar terroru hitlerowskiego (kw 50)
– naprawa ramy grobu zbiorowego ofiar poległych w Apolonce (kw. 84)
– dopisanie nazwisk, umocowanie tablicy, naniesienie numeracji na ramach (kwatera żołnierzy radzieckich)
Cmentarz na Rakowie (ul. Palmowa):
– remont pomnika żołnierza WP, J. Zalskiego (kw. 2)
wartość prac remontowych 36.132 zł.
2017 r.
Cmentarz Św. Rocha:
– remont kwatery Powstańców Śląskich, I etap – wymiana ram i pomnika (kw. 41); wartość prac remontowych 31.877,25 zł zł
Zabytkowe groby na częstochowskich cmentarzach są odnawiane – w uzgodnieniu z konserwatorem – z datków zbieranych w czasie corocznej kwesty prowadzonej z okazji święta 1 listopada na częstochowskich cmentarzach (jest prowadzona przez wolonatariuszy, a w jej organizację w minionych latach włączało się Stow. Przyjaciół Gaude Mater, Liga Miejska czy samo OPK Gaude Mater).
Miejskie uroczystości rocznicowe, w tym również na Cmentarzach Kule i Św. Rocha, z ramienia miasta organizuje Wydział Kultury, Promocji i Sportu Urzędu Miasta Częstochowy:
Upamiętniane są m.in. następujące rocznice:
16 stycznia – rocznica zakończenia okupacji hitlerowskiej w Częstochowie (Cm Kule, kw. żołnierzy radzieckich);
22 stycznia – rocznica Powstania Styczniowego (Cm. Rocha, kw. 16, 20, 33, 49, 46);
3 maja – rocznica III Powstania Śląskiego (Cm Rocha, kw. 41);
1 września – rocznica wybuchu II wojny światowej (cm. Kule kw. 50);
przed 1 listopada – wspólne z wojewodą Śląskim odwiedziny wybranych grobów wojennych przed Dniem Wszystkich Świętych.
Można dodać, że oprócz tych rocznic kwiaty składane są także – przed przedstawicieli miasta i różnych środowisk – z innych historycznych okazji lub indywidualnych rocznic na grobach znanych częstochowian (m.in. Haliny Poświatowskiej, Władysława Biegańskiego, Janusza Kochanowskiego) lub symbolicznych pomnikach/płytach/obeliskach (np. upamiętniającym częstochowskie ofiary Katynia).”
