Według unijnych dyrektyw wykorzystywanie azbestu w użytkowanych wyrobach jest dopuszczone na terenie Polski do końca 2032 r.
Azbest, ze względu na swoje zalety (m.in. odporność na wysokie i niskie temperatury, działanie kwasów oraz elastyczność) przez dziesięciolecia był stosowany m.in. do produkcji materiałów budowlanych azbestowo-cementowych (płyt elewacyjnych i dachowych, rur do instalacji wodociągowych i kanalizacyjnych). Dobrze zabezpieczony i nieuszkodzony nie stanowi zagrożenia, jednak staje się niebezpieczny, głównie dla układu oddechowego człowieka, gdy dojdzie do korozji lub uszkodzenia wyrobu. Na terytorium Polski obowiązuje zakaz produkcji, wprowadzania i obrotu wyrobami zawierającymi azbest .
Unieszkodliwienie czy likwidacja niebezpiecznych składowisk jest czasochłonna i bardzo kosztowna. Wymaga stosowania unikalnych metod technologicznych, czasami pionierskich, eksperymentalnych. Przykładem niech będzie największa dotychczas operacja rewitalizacji skażonych terenów po zagłębiu siarkowym w rejonie Tarnobrzega. Po 20 latach i wydaniu 1,5 mld zł dobiega końca. Dotacja NFOŚiGW w 2009 roku wyniosła 52,5 mln zł.
WFOŚiGW w Katowicach jest jedną z ważniejszych instytucji wspierających finansowanie w regionie usuwanie azbestu z dachów i elewacji budynków oraz jego utylizację. Przez ostatnie lata z kasy funduszu wypłynęły miliony złoty przeznaczony na unieszkodliwianie i zabezpieczanie składowisk azbestu. Jest to niezwykle cenna inicjatywą dotyczącą pomocy w zakresie usuwania azbestu z obiektów użyteczności publicznej i możliwości uzyskania pożyczki wraz z dotacją ze środków WFOŚiGW w Katowicach. Regulamin programu pilotowego na realizację zadań związanych z unieszkodliwieniem azbestu z obiektów użyteczności publicznej wszedł w życie we wrześniu 2002 r. Dodatkowo ze środków WFOŚiGW w Katowicach dofinansowano wiele zadań związanych z termoizolacją budynków, co w praktyce często wiąże się także z demontażem wyrobów elewacyjnych wykonanych z dodatkiem włókien azbestowych.
Wsparcie finansowe tych zadań w obiektach oświaty, służby zdrowia i opieki społecznej może wynosić do 100 procent kosztów kwalifikowanych, w tym w formie dotacji do 60 procent. W ramach programów obszarowych w budynkach stanowiących własność osób fizycznych realizacja zadań związanych z likwidacją azbestu może otrzymać pomoc w formie pożyczki preferowanej w wysokość do 100 proc. kosztów kwalifikowanych. Wnioskodawcą musi być jednostka samorządu terytorialnego. Podobne zasady obowiązują spółdzielnie oraz wspólnoty mieszkaniowe gdzie pożyczka może osiągnąć kwotę do 100 proc. kosztów kwalifikowanych. W tym przypadku wnioskodawcą może być jedynie wspólnota. Za każdym razem jednak obiekty objęte wnioskiem o dofinansowanie muszą być zakwalifikowane do pierwszego stopnia pilności np. ze względu na uszkodzenia.
Do tej pory wszystkie jednostki naszego subregionu w ramach gminnych funduszy ochrony środowiska realizują założenia wynikające z regulaminu WFOŚiGW w zakresie utylizacji produktów azbestowych.
Przykładem sprawnie przeprowadzonej akcji usuwania „bomb ekologicznych” z azbestem w roli głównej jest Przedsiębiorstwo Materiałów Izolacji Budowlanej „IZOLACJA” w Ogrodzieńcu. W ramach rozpoczętego już rozbrajania tej bomby przewidziano oczyszczenie obiektów budowlanych i terenu zakładu ze wszystkich materiałów zawierających azbest i przetransportowanie ich na składowisko odpadów niebezpiecznych, rozbiórkę 18 budowli i usunięcie powstałych odpadów oraz likwidację zagrożeń powodowanych zdeponowanymi odpadami zawierającymi azbest. Całość kosztów eliminacji tego zagrożenia wynosi 35 mln zł. WFOŚiGW w Katowicach przeznaczył na ten cel 7 mln zł w formie dotacji. Pozostała kwota czyli 28 mln złotych pochodzić będzie ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Całe przedsięwzięcie ma zakończyć się jeszcze w tym roku.
